در این مطلب از آلامتو می خواهیم بیوگرافی ماریا ژئوپرت مایر فیزیکدان برجسته آلمانی-آمریکایی را مرور کنیم؛ دانشمندی که نامش برای همیشه در تاریخ علم ثبت شده است. او در ۲۰ فوریه سال ۱۹۷۲ درگذشت، اما دستاورد علمی اش همچنان زنده می باشد.
مایر با ارائه مدل پوسته ای هسته اتم، توضیحی نوآورانه برای ساختار هسته ها ارائه داد؛ مدلی که انقلابی در فیزیک هسته ای به وجود آورد. همین پژوهش ارزشمند، جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۶۳ را برای او به ارمغان آورد. به جرات می توان گفت ماریا ژئوپرت مایر دومین زنی بود که موفق به دریافت جایزه نوبل شد و راه را برای حضور پررنگ تر زنان در علوم پایه هموار کرد.
همچنین بخوانید: بیوگرافی جرج اسموت، کیهان‌شناس و اخترفیزیک‌دان آمریکایی
ماریا ژئوپرت کیست؟
ماریا ژئوپرت مایر در ۲۸ ژوئن ۱۹۰۶ در قلمرو امپراتوری آلمان به دنیا آمد. خانواده او در سال ۱۹۱۰ به شهر گوتینگن نقل مکان کردند؛ جایی که پدرش به عنوان استاد دانشگاه مشغول تدریس شد و همین فضا علاقه ماریا به علم را از همان کودکی شکل داد.
او پس از پایان دبستان، برای آمادگی ورود به دانشگاه به یک مدرسه خصوصی رفت و در سن ۱۷ سالگی یعنی سال ۱۹۲۴، با موفقیت در آزمون ورودی وارد دانشگاه گوتینگن شد. ماریا تحصیل را با رشته ریاضیات آغاز کرد. اما به تدریج شیفته فیزیک شد و این رشته را تا مقطع دکترا ادامه داد. او در سال ۱۹۳۰ زیر نظر مکس بورن از رساله دکتری خود دفاع کرد. در همان سال با یکی از دستیاران جیمز فرانک آشنا شد، ازدواج کرد و پس از مدتی به آمریکا مهاجرت کرد.
تحصیلات ماریا ژئوپرت مایر
ماریا ژئوپرت مایر از همان سال های کودکی کنجکاوی و علاقه عمیقی به علم داشت. به طوریکه در سال ۱۹۲۴ و در ۱۷ سالگی با موفقیت در آزمون ورودی، وارد دانشگاه گوتینگن شد؛ دانشگاهی که در آن زمان یکی از مهم ترین مراکز علمی جهان به شمار می رفت.
اگرچه او تحصیل خود را در رشته ریاضیات آغاز کرد اما پس از پایان دوره کارشناسی مسیرش به فیزیک تغییر یافت؛ رشته ای که به علاقه اصلی او تبدیل شد. تحصیلات خود را در فیزیک تا مقطع دکترا ادامه داد و سرانجام در سال ۱۹۳۰، زیر نظر مکس بورن، دانشمند برجسته آلمانی از رساله دکترای خود دفاع کرد.
موضوع پایان نامه او درباره جذب هم زمان دو فوتون توسط اتم ها بود؛ نظریه ای که در آن زمان امکان اثبات تجربی نداشت، اما سال ها بعد با پیشرفت فناوری لیزر، اهمیت و درستی آن آشکار شد.
وضعیت تاهل ماریا ژئوپرت مایر
ماریا ژئوپرت مایر پس از ازدواج با جوزف ادوارد مایر، شیمیدان آمریکایی و استاد دانشگاه جان هاپکینز به ایالات متحده مهاجرت کرد. با وجود توانایی های علمی بالا، قوانین سختگیرانه دانشگاه جان هاپکینز درباره استخدام اعضای خانواده مانع از عضویت رسمی او در هیئت علمی شد.
با این حال ماریا دست از فعالیت علمی نکشید و در سال ۱۹۳۵ توانست به عنوان استادیار در این دانشگاه مشغول به کار شود. در همین دوره یکی از پژوهش های مهم خود را درباره پدیده فروپاشی مضاعف بتا منتشر کرد؛ مقاله ای که جایگاه او را به عنوان پژوهشگری جدی و اثرگذار در فیزیک هسته ای تثبیت کرد.
افتخارات ماریا ژئوپرت مایر
ماریا ژئوپرت مایر در سال ۱۹۳۷ به دانشگاه کلمبیا پیوست؛ هرچند در آن دوره بدون دریافت حقوق فعالیت می کرد. با آغاز جنگ جهانی دوم او به یکی از مهم ترین پروژه های علمی قرن بیستم یعنی پروژه منهتن، دعوت شد و در این برنامه نقش علمی مؤثری ایفا کرد.
بزرگ ترین دستاورد علمی ماریا، ارائه یک مدل ریاضی نوآورانه برای توضیح ساختار پوسته هسته ای اتم بود؛ مدلی که بر پایه اصل طرد پائولی، نحوه قرارگیری ذرات در ترازهای انرژی هسته را به شکلی منسجم و قابل فهم توضیح می داد. اهمیت این نظریه به حدی بود که در سال ۱۹۶۳، جایزه نوبل فیزیک را برای او به ارمغان آورد و نامش را در تاریخ علم ماندگار کرد.
همچنین بخوانید: بیوگرافی لودویگ بولتسمان فیزیکدان ایتالیایی
در ادامه این مسیر پرافتخار، ماریا در سال ۱۹۶۰ به مرتبه استاد تمام فیزیک در دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو رسید؛ جایگاهی که نشان دهنده سال ها تلاش، پشتکار و تأثیر عمیق او بر فیزیک هسته ای و آموزش دانشگاهی بود.
وفات ماریا ژئوپرت مایر
ماریا ژئوپرت مایر پس از سال ها فعالیت علمی پربار و تأثیرگذار، در ۲۰ فوریه ۱۹۷۲ بر اثر عارضه حمله قلبی چشم از جهان فروبست و جامعه علمی یکی از درخشان ترین چهره های فیزیک قرن بیستم را از دست داد. با وجود پایان زندگی اش، دستاوردهای علمی و نظریه های ماندگار او به ویژه در حوزه فیزیک هسته ای، همچنان الهام بخش پژوهشگران و دانشجویان سراسر جهان می باشد.