ملا حبیب الله شریف ساوجی کاشانی از چهره های برجسته علمی و دینی کاشان در قرن سیزدهم و چهاردهم قمری بود. او فقیه، مفسر قرآن، عارف و شاعری شناخته شده بود که به دلیل دانش گسترده و اخلاق مثال زدنی احترام ویژه ای در میان مردم داشت.
پس از طی مراتب عالی حوزه علمیه مسئولیت مرجعیت دینی مردم کاشان را بر عهده گرفت. آثار علمی متعددی از او بر جای مانده که گفته می شود تعدادشان به حدود ۲۰۰ اثر می رسد. آرامگاه حبیب‌الله شریف کاشانی در شهر کاشان قرار دارد.
زندگینامه حبیب‌الله شریف کاشانی
ملا حبیب الله شریف کاشانی در سال ۱۲۶۲ قمری در شهر کاشان چشم به جهان گشود. پدر او ملا علی مدد ساوجی از عالمان شناخته شده ساوه و از شاگردان برجسته ملا احمد نراقی و سید ابراهیم قزوینی بود که پس از مدتی اقامت در قزوین به کاشان مهاجرت کرد.
مادرش نیز دختر آقا سید حسین کاشانی، معروف به میرزا بابای حسینی نطنزی بود. ملا حبیب الله صاحب پنج پسر و هفت دختر بود. از میان پسران او، آقا حسین شریف و آقا مهدی شریف در کنار پدر به خاک سپرده شده اند و دیگر فرزندانش نیز هر یک از چهره های علمی و مذهبی زمان خود به شمار می رفتند.
تحصیلات حبیب‌الله شریف کاشانی
حبیب‌الله شریف کاشانی آموزش های دینی خود را از سنین کودکی و زیر نظر آقا سید حسین کاشانی آغاز کرد. او تا حدود چهارده سالگی به یادگیری صرف، نحو و دروس مقدماتی پرداخت و پس از آن وارد مباحث فقه و اصول شد.
استعداد علمی او به گونه ای بود که در شانزده سالگی اجازه روایت و در حدود نوزده سالگی اجازه اجتهاد را از استاد خود دریافت کرد. پس از این مرحله برای تکمیل دانش خود به تهران رفت و نزد استادان برجسته ای همچون شیخ محمد اصفهانی، شیخ محمد اندرمانی، میرزا ابوالقاسم کلانتر و شیخ هادی مدرس تهرانی به تحصیل ادامه داد. او سپس راهی عراق شد و در کربلا از درس های فاضل اردکانی بهره مند شد.
ویژگی های علمی و اخلاقی حبیب‌الله شریف کاشانی
حبیب‌الله شریف کاشانی پس از بازگشت به زادگاه خود در شرایطی که عالمان و صاحبان فتوا و قضاوت در کاشان کم نبودند به تدریج جایگاه علمی برجسته ای یافت و مرجعیت دینی مردم کاشان و مناطق اطراف را بر عهده گرفت.
او به زهد، تقوا، ساده زیستی و دوری از شهرت و تعلقات دنیوی شناخته می شد و بسیاری او را صاحب حالات معنوی والا می دانستند. خود ملا حبیب الله در مقدمه یکی از آثارش با صداقتی انسانی می نویسد که این کتاب را در دوران تنگدستی علمی و مالی و در روزگاری آکنده از رنج از جمله داغ از دست دادن دو فرزند در دو شب پیاپی، نگاشته است؛
اساتید حبیب‌الله شریف کاشانی
حبیب‌الله شریف کاشانی در طول زندگی علمی پربار خود برای آموختن علم و ادب از محضر بزرگان زمانش هیچ تلاشی را نادیده نگذاشت. او با سفر به شهرهای مختلف به ویژه اصفهان و تهران از درس و تربیت استادان نامدار بهره مند شد.
در اصفهان از محضر آیت الله میرزا محمدمهدی کلباسی استفاده فراوان برد و در سال های آغازین تحصیل، با حضور در تهران، دانش خود را تکمیل کرد. مهم ترین استاد او آیت الله حاج سید حسین کاشانی بود که از دوران کودکی سرپرستی علمی و دینی اش را بر عهده داشت.
همچنین نزد بزرگانی همچون میر محمدعلی کاشانی، شیخ محمد اصفهانی، حاج ملا هادی مدرس تهرانی ملا عبدالهادی تهرانی میرزا محمد اندرمانی و حاج میرزا ابوالقاسم تهرانی به تحصیل پرداخت و از هر یک بهره ای عمیق گرفت.
عرصه سیاست حبیب‌الله شریف کاشانی
آیت الله شریف کاشانی در کنار توجه عمیق به علم و تربیت دینی از هیاهو و جنجال های بی ثمر دوری می کرد. اما هرگز نسبت به مسائل مهم و سرنوشت ساز جامعه بی تفاوت نبود. او با تکیه بر اصول اساسی اسلام، متناسب با شرایط زمان و در حد توان خود در عرصه سیاسی حضور داشت.
مهم ترین رویداد سیاسی دوران زندگی او، نهضت مشروطه و قیام عمومی مردم ایران به رهبری روحانیان عدالت خواه بود. به دستور وی ملا عبدالرسول مدنی کاشانی کتابی با عنوان رساله انصافیه درباره مشروطیت نگاشت.
همچنین اثر انتخاب المسائل که شامل پرسش های مردم و پاسخ های سنجیده او درباره مشروطه است نشان دهنده نگاه سیاسی و مسئولانه اش به این جریان می باشد. با این حال زمانی که مشروطه از مسیر دینی و اصلی خود فاصله گرفت آیت الله شریف کاشانی در صف منتقدان آن قرار گرفت و دیدگاه های انتقادی خود را حتی در قالب شعر بیان کرد.
وفات حبیب‌الله شریف کاشانی
آیت الله ملا حبیب الله شریف کاشانی پس از نزدیک به هشتاد سال زندگی پربار و بیش از هفتاد سال تلاش مداوم در راه تحقیق، تألیف، تدریس و هدایت دینی در ماه جمادی الثانی سال ۱۳۴۰ قمری در شهر کاشان دار فانی را وداع گفت.
درگذشت او اندوهی عمیق در میان شاگردان، علما و مردم این شهر بر جای گذاشت. پیکر این عالم برجسته در مزار دشت افروز کاشان به خاک سپرده شد و آرامگاهش به تدریج به مکانی مورد احترام و زیارت علاقه مندان و ارادتمندان او تبدیل گردید.