درمان وسواس شستشو؛ روش های موثر
دست هایم هنوز تمیز نشده اند،اگر به ان دستگیره دست بزنم بیمار می شوم، باید یک بار دیگر لباس ها را ابکشی کنم. اگر این جملات برای شما اشناست و بارها این سوال را در اینترنت جستجو کرده اید که وسواس شستشو دارم چیکار کنم؟، باید بدانید که شما تنها نیستید. وسواس شستشو (یکی از رایج ترین انواع اختلال وسواس فکری عملی یا OCD) تله ای ذهنی است که نه تنها پوست دست هایتان را خشک و اسیب پذیر می کند، بلکه آرامش روان، زمان و انرژی شما را نیز می بلعد.بسیاری از افراد به دنبال یک معجزه یا قرص جادویی برای درمان یک شبه این مشکل هستند. اما واقعیت علمی و روانشناختی این است که معجزه درمان قطعی وسواس شستشو، در تغییر رفتار و سیم کشی مجدد مغز شما نهفته است.
امروز در آلامتو مقاله تحت عنوان وسواس شستشو دارم چیکار کنم؟ معجزه و درمان قطعی وسواس شستشو را می توانید مشاهده کنید.
همچنین بخوانید: بهترین قرص برای وسواس فکری و عملی شدید | برای وسواس فکری چه بخوریم؟
وسواس شستشو دقیقا با مغز ما چه می کند؟
برای درمان هر مشکلی، ابتدا باید مکانیسم آن را بشناسیم. وسواس شستشو یک چرخه باطل و تکرارشونده است که از سه مرحله اصلی تشکیل می شود:
۱. فکر وسواسی: یک فکر مزاحم و اضطراب اور وارد ذهن می شود (مثلا: دست هایم الوده به میکروب است و ممکن است خانواده ام را بیمار کنم.
۲. اضطراب شدید: این فکر، سطح هورمون های استرس را در بدن به شدت بالا می برد و شما احساس خطر و وحشت می کنید.
۳. عمل اجباری: برای فرار از این اضطراب کلافه کننده، به سمت سینک ظرفشویی یا حمام می روید و شروع به شستشو می کنید. این کار به صورت موقت به شما احساس ارامش می دهد.
مشکل دقیقا همین احساس آرامش موقت است مغز شما یاد می گیرد که تنها راه نجات از اضطراب، شستن است. بنابراین دفعه بعد، این چرخه با قدرت و شدت بیشتری برمی گردد.
وسواس فقط با شستن دست ها خودش را نشان نمی دهد
وسواس آلودگی همیشه به شکل شستشوی مکرر دیده نمی شود. بعضی افراد برای اینکه احساس الودگی نکنند، از دست زدن به دستگیره، نشستن روی صندلی، استفاده از وسایل دیگران یا تماس با بعضی افراد اجتناب می کنند. بعضی افراد هم مرتب از اطرافیان سوال می کنند که لباسم تمیز است؟،دستم به چیزی خورد؟ یا مطمینی مشکلی ندارد؟ این رفتارها ممکن است برای مدت کوتاهی اضطراب را کم کنند، اما می توانند چرخه وسواس را حفظ کنند.
همچنین بخوانید: اختلال کندن مو چیست؟ راههای درمان کندن موی سر
آیا واقعا معجزه و درمان قطعی برای وسواس شستشو وجود دارد؟
بسیاری از افراد به دنبال یک قرص جادویی یا یک ورد عجیب می گردند تا صبح که بیدار شدند، هیچ اثری از وسواس در آن ها نباشد. بیایید با هم صادق باشیم؛ در دنیای علم روانشناسی، معجزه به معنای جادو نیست، بلکه به معنای تغییر سیم کشی مغز با تمرین و استمرار است.درمان قطعی وسواس شستشو کاملا امکان پذیر است، اما نیازمند شجاعت شماست. معجزه زمانی رخ می دهد که شما تصمیم بگیرید به جای فرار از اضطراب، در چشم های آن خیره شوید. معتبرترین، قوی ترین و قطعی ترین روش درمانی که در سراسر جهان برای این اختلال استفاده می شود، ترکیبی از دو تکنیک قدرتمند است که در ادامه ان ها را کالبد شکافی می کنیم.
وسواس شستشو دارم چیکار کنم؟
اگر به دنبال درمان وسواس فکری عملی (OCD) هستید، یکی از موثرترین روش های درمانی، ERP یا مواجهه و جلوگیری از پاسخ است. در این روش، فرد به صورت آگاهانه و کنترل شده با چیزی که باعث ایجاد ترس و اضطرابش می شود، روبه رو می شود؛ اما بعد از ان، رفتار وسواسی خود را انجام نمی دهد.
برای مثال، فردی را در نظر بگیرید که بعد از لمس سطل زباله احساس می کند حتما باید دست هایش را چند بار با مایع بشوید. در تمرین ERP، فرد به صورت کنترل شده با این موقعیت روبه رو می شود و پس از لمس سطح مورد نظر، بلافاصله سراغ شستن دست ها نمی رود. ممکن است در ابتدا اضطراب زیادی ایجاد شود و ذهن مدام او را به شست وشو ترغیب کند، اما فرد تلاش می کند بدون انجام این رفتار، اضطراب خود را تحمل کند.
با تکرار این تمرین، فرد به تدریج یاد می گیرد که برای کاهش اضطراب همیشه به رفتار وسواسی نیاز ندارد. اضطراب نیز معمولا با گذشت زمان کاهش پیدا می کند و مغز کم کم می اموزد که این موقعیت ان قدرها که تصور می کرد خطرناک نیست. البته بهتر است ERP به صورت اصولی و ترجیحا زیر نظر درمانگر متخصص انجام شود، به خصوص اگر وسواس شدید باشد یا موضوعاتی مانند نجاست و آلودگی بخش اصلی وسواس را تشکیل دهند.
همچنین بخوانید: علائم بی اشتهایی عصبی
تغییر زاویه دید
در کنار ERP، شما باید افکار سمی خود را هم به چالش بکشید. در درمان CBT، روان درمانگر به شما کمک می کند تا مچ افکار غیر منطقی خود را بگیرید.وقتی فکر وسواسی می گوید: اگر این لباس را سه بار ابکشی نکنم، کل کمد لباس هایم آلوده می شود، شما باید مانند یک قاضی در دادگاه، از ذهن خود مدرک بخواهید. از خود بپرسید: چقدر احتمال دارد این اتفاق بیفتد؟،بدترین چیزی که ممکن است رخ دهد چیست؟، آیا بقیه مردم جهان که لباسشان را فقط یک بار در ماشین لباسشویی می شویند، هر روز بیمار می شوند؟به چالش کشیدن افکار، قدرت آن ها را در ذهن شما تضعیف می کند و به شما شجاعت می دهد تا در برابر شستن مقاومت کنید.
درمان قطعی وسواس شستشو
اگر در حال حاضر به تراپیست دسترسی ندارید، می توانید با این تکنیک های کاربردی، مدیریت شرایط را در خانه به دست بگیرید:
راهکار اول: قانون تعویق (قانون ۱۵ دقیقه)
نمی گوییم اصلا دستتان را نشویید، چون برای شروع خیلی سخت است. به جای ان، شستن را به تاخیر بیندازید. وقتی میل شدیدی به شستن دستگیره در یا شستن مجدد ظرف ها دارید، به خودتان بگویید:می شورم، اما ۱۵ دقیقه دیگر». در این ۱۵ دقیقه خودتان را با کار دیگری (مثل گوش دادن به موسیقی، تماس با یک دوست یا حل جدول) مشغول کنید. در بسیاری از مواقع، بعد از گذشت این زمان، شدت اضطراب افت می کند و دیگر نیازی به شستن احساس نمی کنید.
راهکار دوم: تعیین محدودیت های فیزیکی غیر قابل عبور
برای خودتان قوانینی وضع کنید که تحت هیچ شرایطی نباید شکسته شوند. مثلا: حمام کردن من فقط باید ۱۵ دقیقه طول بکشد (یک الارم تنظیم کنید و با زنگ خوردن ان، اب را ببندید).برای شستن دست ها، فقط حق استفاده از یک پمپ مایع دستشویی را دارم.شیر اب در طول مسواک زدن باید کاملا بسته باشد.این محدودیت ها به مرور زمان باعث می شوند کنترل رفتار از دست وسواس خارج شده و به دست اراده شما بیفتد.
راهکار سوم: قطع چرخه اطمینان طلبی از دیگران
یکی از رفتارهای رایج افراد وسواسی این است که مدام از اطرافیان می پرسند:به نظرت لباسم تمیز شد؟،آب به همه جای پام رسید؟،تو هم دیدی که دستم به اونجا نخورد؟این تایید گرفتن ها، غذای وسواس است.از امروز به خانواده خود بسپارید که به این سوالات شما جواب ندهند. ان ها باید با مهربانی بگویند:خودت می دانی که این سوال وسواس توست و من قرار نیست به وسواست جواب بدهم.
راهکار چهارم: ذهن اگاهی و پذیرش
به جای اینکه سعی کنید افکار وسواسی را از ذهنتان بیرون کنید، ان ها را بپذیرید. وقتی فکر دستت کثیف اس به سراغتان امد، با آن نجنگید. فقط به عنوان یک ناظر بیرونی به ان نگاه کنید و بگویید:اها، دوباره ذهن وسواسی من فعال شد. سلام ذهن وسواس. فکرت را شنیدم اما قرار نیست به آن عمل کنم.
راهکار پنجم: جایگزینی رفتار (تکنیک حواس پرتی فیزیکی)
وقتی میل به شستن دیوانه تان می کند، دست هایتان را درگیر یک کار فیزیکی دیگر کنید. مثلا یک تکه خمیر بازی را ورز دهید، یک توپ ضد استرس را محکم فشار دهید، یا شروع به بافتنی بافتن کنید. درگیر کردن دست ها به مغز کمک می کند تا از فرمان شستن دور شود.
دارو برای وسواس شستشو
گاهی اوقات، شدت اضطراب به قدری بالاست که فرد اصلا توانایی انجام تمرینات ERP را ندارد. در این شرایط، مراجعه به یک روانپزشک معجزه می کند.پزشک معمولا داروهای دسته ی SSRI (مهارکننده های بازجذب سروتونین) مثل فلوکستین، سرترالین یا فلووکسامین را تجویز می کند. این داروها قرار نیست به تنهایی وسواس را ریشه کن کنند، بلکه مانند یک آرام بخش قوی، سطح استرس مغز را پایین می اورند تا شما انرژی و تمرکز کافی برای انجام تمرینات رفتاری و مقابله با وسواس را پیدا کنید. لطفا از مصرف خودسرانه یا قطع ناگهانی این داروها جدا خودداری کنید.
یک نکته خیلی مهم برای خانواده ها:اگر همسر، فرزند یا خواهر/برادرتان وسواس دارد، هرگز به او در شستن کمک نکنید. اگر می گوید: توروخدا این لیوان را یک بار دیگر اب بکش تا خیالم راحت شو»، این کار را نکنید. کمک کردن شما به شستشو، فقط بیماری او را طولانی تر و بدتر می کند. با مهربانی بگویید:می دونم الان اذیتی، اما برای اینکه خوب بشی من اینو دوباره نمی شورم.
شستشوی زیاد می تواند به پوست آسیب بزند:شستن مکرر دست ها، به خصوص با آب داغ یا شوینده های قوی، می تواند چربی طبیعی پوست را از بین ببرد و باعث خشکی، قرمزی، ترک و تحریک پوست شود. استفاده از شوینده ملایم و مرطوب کننده می تواند به کاهش این اسیب کمک کند، اما مراقبت از پوست به تنهایی وسواس شستشو را درمان نمی کند. برای کاهش اسیب اصلی، باید چرخه وسواس و شستشوی اجباری نیز مورد توجه قرار بگیرد.
سخن آخر
دوست عزیز، درمان قطعی وسواس شستشو فقط یک کلمه است: مقاومت. قرار نیست یک شبه خوب شوید. این کار مثل باشگاه رفتن است؛ روزهای اول سخت است و عضله درد می گیرید، اما بعد از چند هفته قوی می شوید. هر بار که جلوی آینه دستشویی برمی گردید و دستتان را نمی شویید، یک قدم بزرگ به سمت سلامتی برداشته اید.امیدواریم این مقاله از الامتو برای شما کاربردی و مفید بوده باشد