علت تعادل نداشتن کودک در راه رفتن و شل راه رفتن آن چیست؟

علت عدم تعادل و شل راه رفتن کودک

تماشای اولین قدم های یک کودک، یکی از شیرین ترین و هیجان انگیزترین لحظات برای هر پدر و مادری است. با این حال، مسیر یادگیری راه رفتن همیشه کاملا صاف و بدون افتادن نیست. نوپایان در ماه های اول راه رفتن، شبیه به ملوانان کوچکی هستند که روی یک عرشه لرزان قدم برمیدارند؛ آنها تلو تلو میخورند، زمین میافتند و دوباره بلند میشوند. این عدم تعادل در ماه های ابتدایی کاملا طبیعی است.اما نگرانی والدین از زمانی آغاز میشود که این زمین خوردن ها بیش از حد معمول طول بکشد، یا کودک هنگام راه رفتن حالت شلی و بی ثباتی غیر طبیعی داشته باشد. اگر شما هم به عنوان یک والد نگران، بارها در موتورهای جستجو به دنبال علت تعادل نداشتن کودک در راه رفتن یا دلیل شل راه رفتن کودک خود گشته اید، این مقاله دقیقا برای شما نوشته شده است.

امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان علت تعادل نداشتن کودک در راه رفتن و شل راه رفتن آن چیست؟ را می توانید مشاهده کنید.

همچنین بخوانید: چگونه هوش بچه را زیاد کنیم؟ راهکارهای افزایش هوش و حافظه کودک

تفاوت راه رفتن طبیعی نوپا با مشکل عدم تعادل

پیش از آنکه به دنبال دلایل پزشکی بگردیم، باید بدانیم که الگوی طبیعی راه رفتن در کودکان چگونه است. کودکانی که تازه راه رفتن را آغاز میکنند (معمولا بین ۱۱ تا ۱۵ ماهگی)، برای حفظ تعادل، پاهای خود را با فاصله زیاد از هم روی زمین میگذارند (پایه حمایتی پهن)، دست هایشان را برای حفظ تعادل بالا نگه میدارند و قدم های کوتاه و نا منظم برمیدارند.

این روند تا حدود ۶ ماه پس از شروع راه رفتن طبیعی است و کودک به مرور مهارت بیشتری کسب میکند. اما اگر کودک شما پس از ماه ها تمرین همچنان نمیتواند تعادل خود را حفظ کند، مکررا زمین میخورد، یا عضلات او بیش از حد نرم و شل به نظر میرسند، باید به دنبال ریشه یابی دقیق تری باشیم.

علت تعادل نداشتن کودک در راه رفتن چیست؟

دلایل مختلفی میتوانند باعث بروز اختلال در تعادل و شل راه رفتن کودکان شوند. این علل از مسائل ساده و گذرا تا مشکلات نیازمند پیگیری پزشکی متغیرند. در ادامه مهمترین این موارد را بررسی میکنیم:

۱. عفونت و مشکلات گوش میانی

شاید تعجب کنید، اما مرکز اصلی حفظ تعادل بدن انسان در گوش داخلی قرار دارد. مجاری نیم دایره ای و مایع درون گوش داخلی به مغز پیام میدهند که سر در چه وضعیتی قرار دارد. اگر کودک شما به تازگی دچار سرماخوردگی یا عفونت گوش میانی شده است، تجمع مایع در این ناحیه میتواند به شدت روی تعادل او تاثیر بگذارد. در این حالت، کودک ممکن است به طور ناگهانی تلو تلو بخورد یا در راه رفتن دچار مشکل شود که معمولا با درمان عفونت، این مشکل نیز برطرف میشود.

۲. هیپوتونی یا کاهش قوام عضلانی (شل بودن عضلات)

یکی از شایع ترین دلایل شل راه رفتن کودک، وضعیتی به نام هیپوتونی یا کاهش تون عضلانی است. در این حالت، عضلات کودک در حالت استراحت، سفتی و قوام طبیعی را ندارند و بیش از حد نرم به نظر میرسند. به این کودکان اصطلاحا کودکان نرم یا فلاپی میگویند.
هیپوتونی باعث میشود کودک برای صاف ایستادن و قدم برداشتن انرژی بسیار بیشتری مصرف کند و به دلیل ضعف در عضلات مرکزی (تنه) و پاها، راه رفتن او شل، بیثبات و همراه با افتادن های مکرر باشد.

۳. مشکلات ارتوپدی و ساختار استخوان ها

گاهی اوقات علت عدم تعادل، به ساختار فیزیکی پاها و مفاصل برمیگردد. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

کف پای صاف شدید: در حالی که صاف بودن کف پا در نوزادان تا حدودی طبیعی است، اما صافی شدید و چرخش مچ پا به داخل میتواند حفظ تعادل را دشوار کند.

پاهای پرانتزی یا ضربدری: انحراف بیش از حد استخوان های زانو میتواند بیومکانیک راه رفتن را تغییر داده و کودک را مستعد زمین خوردن کند.

کوتاهی تاندون آشیل: این مشکل باعث میشود کودک روی پنجه راه برود و سطح اتکای کافی روی زمین نداشته باشد که در نتیجه تعادل او به هم میریزد.

۴. اختلالات عصبی و سیستم عصبی مرکزی

مغز فرمانده اصلی حرکات بدن است. اگر در مسیر ارسال پیام از مغز به عضلات اختلالی وجود داشته باشد، کودک در تعادل دچار مشکل میشود. بیماری هایی مانند آتاکسیکه مخچه (مرکز تنظیم تعادل مغز) را درگیر میکنند، باعث تلو تلو خوردن و راه رفتن لرزان میشوند. همچنین موارد خفیف فلج مغزی نیز میتوانند خود را با شل راه رفتن، سفتی یک طرفه یا عدم هماهنگی حرکتی نشان دهند.

۵. مشکلات بینایی

کودکان برای درک محیط اطراف و حفظ تعادل به شدت به بینایی خود وابسته اند. اگر کودک دچار مشکلاتی مانند نزدیک بینی شدید، دوربینی، آستیگماتیسم یا تنبلی چشم باشد، در تخمین فاصله ها و پستی و بلندی های زمین دچار اشتباه شده و مکررا زمین میخورد.

۶. تاخیر در تکامل حرکتی و پردازش حسی

برخی کودکان از نظر هوشی و جسمی کاملا سالم هستند، اما سرعت تکامل حرکتی در آنها کندتر از همسالانشان است. همچنین کودکانی که دارای اختلال پردازش حسی هستند، در درک موقعیت بدن خود در فضا (حس عمقی) مشکل دارند و به همین دلیل نمیتوانند قدم های استوار و متعادلی بردارند.

همچنین بخوانید: با بچه ای که زود عصبی میشه چیکار کنیم؟ نحوه برخورد با کودک پرخاشگر

نشانه های خطر؛ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

هر زمین خوردنی جای نگرانی ندارد، اما به عنوان والدین باید نسبت به پرچم های قرمز یا علائم هشدار دهنده آگاه باشید. در صورت مشاهده موارد زیر، حتما با یک پزشک متخصص اطفال یا مغز و اعصاب کودکان مشورت کنید:

پسرفت حرکتی: اگر کودک قبلا به خوبی راه میرفته اما اخیرا تعادل خود را از دست داده و مدام زمین میخورد (این یک علامت بسیار مهم است).
عدم توانایی راه رفتن تا ۱۸ ماهگی: اگر کودک تا یک و نیم سالگی هنوز اولین قدم های مستقل خود را برنداشته است.
لنگ زدن یا عدم تقارن: اگر کودک همیشه یک پای خود را روی زمین میکشد یا فقط روی یک سمت بدن تمرکز دارد.
احساس درد: اگر کودک هنگام راه رفتن گریه میکند یا از درد پا و مفاصل شکایت دارد.
سفتی بیش از حد یا شلی مفرط: اگر هنگام بغل کردن کودک احساس میکنید پاهای او بیش از حد سفت (مثل چوب) است یا برعکس، مانند عروسک های پارچه ای کاملا شل و بی اراده است.
راه رفتن دائمی روی پنجه: اگر پس از ۲ سالگی، کودک هنوز به طور مداوم روی پنجه پا راه میرود و پاشنه را زمین نمیگذارد.

همچنین بخوانید: خوش اشتها کردن کودکان | کمبود کدام ویتامین باعث بی اشتهایی کودکان میشود؟

راهکارهای کاربردی و خانگی برای بهبود تعادل کودکان

در کنار پیگیری های پزشکی، شما میتوانید در خانه نیز با انجام بازی ها و تمرینات ساده، به تقویت عضلات و بهبود تعادل فرزندتان کمک کنید. این راهکارها بسیار ساده و در عین حال اثربخش هستند:

ایجاد محیطی امن برای تمرین

کودکان برای یادگیری نیاز به آزمون و خطا دارند. فرش کردن محیط، برداشتن میزهای شیشه ای و لبه دار و استفاده از ضربه گیر برای گوشه ها، به کودک این اعتماد به نفس را میدهد که بدون ترس از آسیب دیدن، راه رفتن را تمرین کند.

راه رفتن با پای برهنه (پا برهنگی)

یکی از بهترین توصیه ها برای کودکانی که مشکل تعادل دارند، راه رفتن با پای برهنه روی سطوح امن (مثل فرش، چمن تمیز یا شن نرم) است. کف پا دارای هزاران گیرنده حسی است که با لمس مستقیم زمین، پیام های دقیقی به مغز ارسال میکنند. این کار به تکامل قوس کف پا، تقویت عضلات ریز مچ پا و درک بهتر کودک از مرکز ثقل خود کمک شایانی میکند.

انتخاب کفش مناسب برای بیرون از خانه

وقتی کودک بیرون از خانه است، کفش او نباید بیش از حد سفت و سنگین یا خیلی نرم و گشاد باشد. کفش مناسب برای کودک نوپا باید دارای کفی انعطاف پذیر (که با دست به راحتی خم شود)، سبک و دارای فضای کافی برای حرکت انگشتان باشد. کفش های سنگین باعث تشدید شل راه رفتن کودک میشوند.

بازی های تقویت کننده تعادل

بازی روی سطوح ناهموار: چند بالش و کوسن روی زمین قرار دهید و از کودک بخواهید از روی آنها عبور کند. این کار عضلات مرکزی و حفظ تعادل را به شدت تقویت میکند.

ضربه زدن به توپ: یک توپ نرم جلوی پای کودک بگذارید و از او بخواهید با یک پا به آن ضربه بزند. ایستادن روی یک پا (حتی برای یک ثانیه) تمرین فوق العاده ای برای تعادل است.

رقصیدن و ایستادن حرکت کردن: با پخش موسیقی از کودک بخواهید حرکت کند و با قطع موسیقی ناگهان بایستد (بازی مجسمه). کنترل توقف ناگهانی به شدت به تعادل نیاز دارد.

همچنین بخوانید: چگونه اضطراب جدایی کودک از مادر را کاهش دهیم؟

نقش متخصصان در درمان عدم تعادل کودکان

اگر پس از بررسی های خانگی متوجه شدید کودک نیاز به کمک تخصصی دارد، تیم پزشکی میتواند مسیر درمان را هموار کند:

متخصص اطفال / مغز و اعصاب اطفال: برای معاینه بالینی، بررسی رفلکس های عصبی و در صورت نیاز تجویز آزمایش خون (برای بررسی کمبود ویتامین ها مثل ویتامین D یا مشکلات عضلانی) و تصویربرداری.

کاردرمانی: کاردرمانگران با طراحی بازی های هدفمند، به بهبود هماهنگی عصب و عضله، تقویت پردازش حسی و مهارت های حرکتی درشت کودک کمک میکنند. نقش کاردرمانی در درمان اختلالات تعادلی بسیار پررنگ است.

فیزیوتراپی: فیزیوتراپیست ها با تمرینات کششی و تقویتی، عضلات ضعیف را قدرتمند کرده و مشکلات ارتوپدی را اصلاح میکنند.

ارتوپد فنی: در صورت نیاز، ساخت کف یهای طبی یا بریس های مخصوص (کفش های حمایت کننده مچ پا) را برای اصلاح فرم پا بر عهده میگیرند.

همچنین بخوانید: چگونه کودکان را به میوه خوردن تشویق کنیم؟

سخن آخر

کودکان با سرعت های متفاوتی رشد میکنند. مقایسه کردن فرزندتان با کودکان دیگر تنها باعث افزایش اضطراب شما میشود. بهترین اقدام این است که با حفظ آرامش، در صورت مشاهده علائم هشداردهنده یا تداوم مشکل پس از ۱۸ ماهگی، با یک پزشک متخصص مشورت کنید. حمایت شما، صبوری و ایجاد یک محیط امن و پر از تشویق، مهمترین ابزارهایی هستند که به کودک شما کمک میکنند تا قدم های آینده اش را محکم، استوار و با اعتماد به نفس بردارد.