انتخاب اسم کودک بر عهده کیست؟ در روایات و آیات قرآن این حق به چه کسی داده شده است؟ از نظر قانونی حق انتخاب نام فرزند با کیست؟ پاسخ تمامی این سوالات را در این مقاله می خوانید.
انتخاب اسم کودک بر عهده کیست؟
در فضای عرفی جامعه ما معمولاً انتظار می رود که پدر و مادر با گفتگو و رسیدن به تفاهم نام فرزند خود را برگزینند و این بهترین شکل ممکن برای آغاز زندگی مشترک والدینی است. در بسیاری از خانواده ها نیز به دلیل پیوند عمیق عاطفی و زحمات طاقت فرسای مادر در دوران بارداری و شیردهی و تربیت فرزندان پدران با احترام به این جایگاه حق انتخاب را به مادر می سپارند.
اما باید دانست که اگر از دیدگاه های حقوقی و آیات و روایات به ماجرا نگاه کنیم این موضوع جنبه های متفاوتی دارد که با عرف جامعه اندکی متفاوت است.
حق انتخاب اسم فرزند در آیات قرآن
انتخاب اسم کودک بر عهده کیست؟ وقتی به متون قرآنی مراجعه می کنیم می بینیم که حق نام گذاری به طور صریح به پدر نسبت داده شده است. یکی از آیاتی که پایه و اساس بسیاری از قوانین حقوق خانواده قرار گرفته آیه ۲۳۳ سوره بقره است. در این آیه خداوند از پدر با عبارت کسی که فرزند برای اوست یاد می کند و این جمله نشان می دهد پدر سرپرستی و مالکیت شرعی فرزند را بر عهده دارد.
از نگاه فقه چون پدر مسئولیت تأمین هزینه ها و حمایت از فرزند را دارد صاحب اختیار امور مربوط به شئونات او نیز هست و نام گذاری یکی از همین شئونات مهم به شمار می آید. در مقابل ممکن است کسی به آیه ۳۶ سوره آل عمران استناد کند که در آن حضرت حنه مادر مریم نام او را انتخاب کرد اما باید به این نکته ظریف توجه داشت که این انتخاب در زمانی رخ داد که عمران پدر خانواده از دنیا رفته بود و بنابراین این مثال را نمی توان دلیلی بر سلب حق انتخاب از پدر دانست.
حق انتخاب اسم فرزند در آیات و روایات
انتخاب اسم کودک بر عهده کیست؟ در احادیث و روایاتی که از پیشوایان دینی به یادگار مانده همواره خطاب ها متوجه پدران است و تأکید شده که نخستین هدیه ارزشمندی که یک پدر به فرزندش می بخشد انتخاب یک نام نیکو است.
امام صادق از قول پیامبر اکرم نقل می کنند که در روز قیامت شما را با نام خودتان و پدرتان صدا می زنند پس نامی شایسته و زیبا انتخاب کنید. امام رضا نیز می فرمایند که نخستین احسان و نیکی پدر در حق فرزندش انتخاب یک اسم زیباست و این روایات به روشنی نشان می دهد که از نظر دینی این مسئولیت و حق به طور خاص بر دوش پدر قرار داده شده است.
حق انتخاب اسم فرزند در قانون اساسی
از نظر قانونی و بر اساس ماده شانزدهم قانون ثبت احوال که در سال ۱۳۵۵ به تصویب رسیده است اعلام ولادت و ثبت آن ابتدا بر عهده پدر قرار دارد و تنها در صورت غیبت پدر است که این مسئولیت و حق قانونی به مادر واگذار می شود.
در حقیقت این قانون کاملاً بر مبنای همان اصول فقهی و قرآنی تدوین شده که در آن سرپرستی فرزند با پدر تعریف شده و در صورت عدم حضور او این حق به مادر یا وصی و قیم انتقال پیدا می کند تا امور مربوط به هویت کودک به درستی انجام شود.