پیوند درخت را می توان جزو کارهای نسبتاً ساده به حساب آورد. اما همین کار ساده اگر اشتباه انجام شود می تواند به مرگ درخت منجر گردد. به خصوص گیاهان چوبی که معمولاً نگهداری سخت تری دارند و وقتی در یک باغ بزرگ کاشته شده باشند اگر ریشه ها در معرض هوا قرار بگیرند احتمال آسیب دیدنشان بالا می رود. از طرفی اگر درخت شما خیلی بزرگ شده و فضای زیادی را اشغال کرده، می توانید آن را به مکان دیگری منتقل کنید تا هم فضای بیشتری آزاد شود و هم بتوانید با روش های بهتری از آن مراقبت نمایید. اگر می خواهید درباره فرایند پیوند درختان اطلاعات بهتر و کامل تری به دست آورید ادامه این مطلب ما را از دست ندهید.
علت پیوند درختان
به طور کلی می توان گفت پیوند درخت کمی چالش برانگیز به نظر می رسد. بنابراین در زمان آن بهتر است حتماً از یک نفر کمک بگیرید. باید از هر دو دستتان استفاده نموده و از خطوط زیرزمینی و نوع خاک مطمئن شوید و پیش از شروع کار، زمین را از قبل حفر کرده باشید. در ادامه به علت های رایج پیوند درختان اشاره خواهیم نمود:
- تبدیل واریته های قدیمی به واریته های جدید
- اصلاح باغات
- جنبه های مربوط به تنش های محیطی
- استفاده از ریشه های مقاوم در برابر شرایط نامساعد
- استفاده از ریشه های مقاوم در برابر آفات و بیماری ها
- استفاده از پایه های کوتاه کننده
- استفاده از پایه های مقاوم برای جلوگیری از یخ زدگی ریشه ها (در مورد مرکبات، نارنج مقاوم ترین گزینه است)
- ترمیم بخش های آسیب دیده
- تسریع روند میوه دهی
چه زمانی درخت را پیوند بزنیم؟
عده ای بر این باورند که بهترین زمان پیوند، وقتی است که گیاه در دوره ی فعالیت خودش قرار دارد و نباید در زمان استراحت گیاه این کار را انجام داد. اما این دیدگاه هم با مشکلاتی روبه رو است. در این دوره به دلیل جریان زیاد شیره ی نباتی، در محل اتصال پیوندک و پایه مانعی ایجاد می شود و پیوندک عملاً در همان شیره خفه می شود. همچنین حرارت زیاد باعث خشک شدن پیوندک می شود، پیش از آنکه سلول های لایه ی مولد به هم متصل شوند و شیره ی کافی به پیوندک برسد.
- پس بهترین زمان برای پیوند زدن معمولاً اواخر زمستان و اوایل بهار است. البته زمان دقیق بستگی زیادی به نوع گیاه دارد، اما برای اکثر گیاهان همین بازه توصیه می شود. بهتر است پیوند را زمانی انجام دهید که پایه از خواب زمستانی بیدار شده اما هنوز جریان شیره ی نباتی خیلی شدید نشده و سرمای اول بهار هم مانع فعالیت سلول های بخش هوایی گیاه نشده باشد.
- دومین زمان مناسب برای این کار، فصل پاییز است.
- پیوند زدن در فصل تابستان معمولاً توصیه نمی شود، چون گرمای زیاد هوا فشار زیادی به درخت و ریشه اش وارد می کند.
- در بسیاری از مناطق هم به دلیل سرمای شدید زمستان، امکان انجام پیوند در این فصل وجود ندارد، چون دمای کمتر از ده درجه باعث توقف فعالیت سلول ها می شود و جوش خوردن پیوند را عملاً غیرممکن می کند.
بهترین زمان برای پیوند زدن درختان چه ماهی است؟
بهترین زمان برای پیوند جوانه معمولاً خرداد ماه یا اوایل تیرماه و بهترین زمان برای پیوند شاخه هم اواخر اسفند یا اوایل فروردین در نظر گرفته می شود.
- زمان انجام کار: بسته به اندازه درخت بین دو تا هشت ساعت طول می کشد.
- زمان کلی: معمولاً یک سال طول می کشد تا درخت پیوندی دوباره شروع به رشد کند.
- هزینه: صفر
تجهیزات و مواد موردنیاز:
- بیل باغچه
- آبپاش
- متر نواری
- قیچی هرس
- کود گیاهی
یک مکان مناسب انتخاب کنید
پیش از شروع پیوند درخت باید مشخص کنید گیاهتان به چه میزان نور، آب و فضای اطراف نیاز دارد. مکان جدید باید دقیقاً با نیازهای گیاه هماهنگ باشد؛ مثلاً نباید گیاهی که به آب زیاد نیاز دارد را کنار گیاهی قرار دهید که خشکی را ترجیح می دهد.
اندازه ریشه را محاسبه کنید
عرض و عمق قرارگیری ریشه در خاک را اندازه بگیرید و به همان اندازه زمین را حفر کنید. برای اندازه گیری استاندارد می توانید از عرض شست خودتان کمک بگیرید. عرض گودال جدید باید دو برابر پهنای ریشه باشد و عمق آن هم باید کمی کمتر از گودال قبلی باشد، تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.
یک سوراخ جدید حفر کنید
قبل از قرار دادن درخت پیوندی در جای جدیدش، ابتدا گودال را حفر کنید. سعی نمایید هرچه سریع تر ریشه درخت را داخل این گودال قرار دهید، چون هرچه ریشه بیشتر بیرون از خاک بماند احتمال پوسیدگی آن هم بیشتر می شود. وقتی به کف گودال رسیدید مراقب باشید ریشه را محکم به کف زمین نکوبید، چون احتمال شکستن آن وجود دارد. اگر بعد از قرار دادن درخت متوجه شدید محاسباتتان دقیق نبوده و بخشی از ریشه بیرون مانده، دوباره درخت را بیرون بیاورید و گودال را عمیق تر کنید تا ریشه کاملاً زیر خاک قرار بگیرد.
درخت را از جای قبلی خارج کنید
بعد از خالی کردن خاک اطراف درخت، به راحتی می توانید با یک بیل زیر ریشه را بگیرید و درخت را بیرون بیاورید، سپس آن را به آرامی به جای جدید منتقل کنید. اگر درخت شما بزرگ و سنگین است، حتماً از چند نفر دیگر هم کمک بگیرید. درخت را طوری در جای جدید قرار دهید که هیچ خمیدگی نداشته باشد و ارتفاعش هم نسبت به قبل تغییر نکند، سپس خاک اضافی را دور آن بریزید تا محکم بایستد. کمی هم به آن آب دهید و با دست خاک اطرافش را مرتب کنید.
اصلاح خاک
پیش از پیوند زدن، مقداری کود گیاهی و خزه به خاک اضافه کنید. باید مطمئن شوید هیچ فضای خالی زیر گیاه باقی نمانده باشد. چون این کار به ریشه ها کمک می کند قوی تر شوند و برای رشد تلاش بیشتری کنند.
مراقبت از گیاه
حدود پنج سانتی متر از لایه ی رویی خاک را با کود مخلوط کنید، اما مراقب باشید کود را چند سانتی متر از تنه و ریشه درخت دور نگه دارید تا جریان هوا هم برقرار بماند. بعد از این کار چند نوبت آبیاری انجام دهید. اولین تابستان معمولاً برای گیاه دوره سختی است. مگر اینکه آب کافی دریافت کند. آبیاری منظم برای موفقیت آمیز بودن پیوند اهمیت زیادی دارد.
راهکارهای اضافه برای پیوند زدن درختان
هرس کردن ریشه یکی از تکنیک های رایج برای جابه جایی یا پیوند درختان بزرگ است. ریشه ی یک درخت معمولی معمولاً قطری حدود یازده برابر یک سیم عادی دارد. هرس کردن در چنین مواقعی کمک می کند وزن درخت کمتر شود و جابه جایی آن راحت تر انجام گیرد؛ می توانید تا عمق ده سانتی متری ریشه را برش دهید.
- برای درختانی که ریشه های خیلی ضخیم تری دارند، بهتر است از افراد متخصص کمک بگیرید. اگر بخواهید برای درختان بزرگ خودتان به تنهایی گودال حفر کنید، احتمال از بین رفتن درخت خیلی بالا می رود.
- اگر ریشه درخت بیش از چند ساعت در معرض هوا بماند، از بین می رود، پس باید سرعت کارتان را بالا ببرید و فاصله ی زمانی بین خارج کردن و کاشت دوباره را کوتاه نگه دارید. تا زمانی که درخت را کاملاً در جای جدید تثبیت نکرده اید، آبیاری را ادامه دهید. اگر ریشه ها کاملاً با خاک پوشیده باشند، می توانند حتی تا هفته ها یا ماه ها هم زنده بمانند.
- اگر پیوند زدن را در فصل های گرم انجام می دهید، حتماً مراقب نور شدید و مستقیم آفتاب باشید و اجازه ندهید بیش از چند هفته نور زیاد به گیاه برسد. البته نور کم هم برای گیاه تازه پیوندی مناسب نیست.
مزایای پیوند درختان
- با پیوند درخت می توان گیاهانی که ریشه ضعیفی دارند را با ریشه ای قوی تر جایگزین کرد.
- با فرایند پیوند درخت گیاهانی مثل بادام، سیب و گردو که با روش های دیگر تکثیرشان دشوار است به راحتی قابل تکثیر می شوند.
- با انجام پیوند می توان فرم های خاصی از رشد گیاه به دست آورد.
- از طریق پیوند می توان چند رنگ گل یا چند نوع میوه ی مختلف را روی یک پایه ایجاد کرد.
- همچنین می توان شاخه ای که میوه می دهد را روی پایه ای دیگر پیوند زد و از آن میوه گرفت.