بیشتر ما درباره آلودگی هوا آلودگی آب و آسیب های مواد شیمیایی خانگی اطلاعاتی داریم اما کمتر کسی به این موضوع توجه می کند که بعضی از ظروف مورد استفاده در خانه هم می توانند برای سلامت دردسرساز باشند. به همین خاطر باید بگوییم شناخت ظروف خطرناک آشپزخانه اهمیت زیادی دارد چون این وسایل هر روز با غذا در تماس هستند و انتخاب نادرست آن ها ممکن است در طول زمان پیامدهای نامطلوبی به همراه داشته باشد.
ظروف خطرناک آشپزخانه کدامند؟
تحقیقات نشان می دهند بعضی از ظروفی که برای پخت غذا به کار می روند می توانند در انتقال برخی فلزات به مواد غذایی نقش داشته باشند. با توجه به تنوع بالای محصولات موجود در بازار شناخت بهتر آن ها به انتخابی مطمئن تر کمک می کند. از این رو آشنایی با ظروف خطرناک آشپزخانه باعث می شود هنگام خرید فقط به ظاهر یا قیمت توجه نکنید و سلامت خانواده را هم در نظر بگیرید. در ادامه بیشتر با این دسته از لوازم آشپزخانه آشنا می شویم:
ظروف استیل
ظروف استیل در مدل ها و کیفیت های مختلف تولید می شوند و همه آن ها از یک سطح استاندارد برخوردار نیستند. با این حال بعضی نمونه های معمولی از آلیاژهایی ساخته می شوند که کیفیت پایین تری دارند و در تماس با مواد غذایی شور یا اسیدی ممکن است مقداری کروم و نیکل آزاد کنند. به همین دلیل در بررسی ظروف خطرناک آشپزخانه باید به کیفیت ساخت و نوع استیل توجه ویژه ای داشت تا احتمال انتقال فلزات ناخواسته به غذا کمتر شود.
ظروف چدن
ظروف چدنی از آلیاژ آهن ساخته می شوند و یکی از ویژگی های آن ها انتقال مقداری آهن به غذا در زمان پخت است. این موضوع برای افرادی که با کمبود آهن روبه رو هستند می تواند مفید باشد. با این حال مصرف بیش از اندازه آهن هم برای بدن مناسب نیست و در بعضی شرایط احتمال بروز مشکلات جدی را بیشتر می کند. به همین خاطر در بحث ظروف خطرناک آشپزخانه چدن همیشه به عنوان گزینه ای کاملا بی مسئله شناخته نمی شود و بهتر است با آگاهی از آن استفاده شود.
ظروف مسی
ظروف مسی از گذشته تا امروز در آشپزخانه های زیادی دیده می شوند و همچنان طرفداران خود را دارند. این ظرف ها اگر استاندارد نباشند یا پوشش داخلی مناسبی نداشته باشند می توانند مقدار مس وارد غذا کنند. بالا رفتن دریافت مس در طول زمان برای بدن مناسب نیست و حتی ممکن است به مسمومیت منجر شود.
از طرف دیگر تجمع این فلز در بدن می تواند به کبد آسیب برساند. به همین دلیل ظروف مسی هم در فهرست ظروف خطرناک آشپزخانه قرار می گیرند و باید با دقت بیشتری انتخاب شوند.
ظروف نچسب تفلون
ظروف تفلون به دلیل سطح نچسب و شستشوی آسان در بسیاری از خانه ها محبوب هستند اما این ویژگی همیشه به معنای بی خطر بودن کامل آن ها نیست. این ظرف ها در اثر ضربه ساییدگی یا استفاده نادرست به مرور آسیب می بینند و لایه رویی آن ها دچار خراش یا پوسته پوسته شدن می شود. در چنین شرایطی احتمال ورود ذرات این پوشش به غذا بیشتر خواهد شد و همین موضوع باعث شده تفلون در فهرست ظروف خطرناک آشپزخانه قرار بگیرد.
حرارت بالا هم یکی دیگر از نکات مهم درباره این نوع ظروف است. زمانی که تفلون در دمای بسیار زیاد قرار می گیرد ممکن است ترکیباتی از آن آزاد شود که برای بدن مناسب نیستند. بعضی بررسی ها نشان داده اند تماس با این بخارات می تواند علائمی شبیه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا ایجاد کند و در مواردی با نگرانی های جدی تری برای سلامت همراه باشد. به همین دلیل بهتر است این ظرف ها هیچ وقت روی شعله بسیار زیاد یا بدون ماده غذایی قرار نگیرند.
ظروف مخصوص مایکروویو
با گسترش استفاده از مایکروویو ظروف پلاستیکی مخصوص این دستگاه هم بیشتر از گذشته وارد آشپزخانه ها شدند. چون فلز در مایکروویو قابل استفاده نیست بسیاری از افراد سراغ ظرف های سبک و در دسترس پلاستیکی می روند. با این حال همه پلاستیک ها برای گرم کردن غذا مناسب نیستند و در بررسی ظروف خطرناک آشپزخانه باید به این نکته توجه ویژه داشت.
برخی ظرف های پلاستیکی در دمای معمولی مشکلی ایجاد نمی کنند اما وقتی در معرض حرارت قرار بگیرند ممکن است بخشی از ترکیبات شیمیایی خود را به غذا منتقل کنند. این نگرانی به ویژه درباره ظرف هایی مطرح می شود که برای مایکروویو طراحی نشده اند یا کیفیت پایینی دارند. بعضی مواد شیمیایی مانند BPA نیز در این دسته بیشتر مورد بحث قرار گرفته اند چون احتمال دارد در استفاده نادرست برای سلامتی دردسرساز شوند.
البته این به آن معنا نیست که همه ظروف پلاستیکی مایکروویوی خطرناک هستند. اگر ظرفی برچسب مخصوص استفاده در مایکروویو داشته باشد و طبق دستور سازنده به کار برود معمولا انتخاب مطمئن تری خواهد بود. همچنین بهتر است از ریختن غذای بسیار داغ یا مایعات جوشان در ظرف های پلاستیکی معمولی خودداری شود تا احتمال آزاد شدن ترکیبات ناخواسته کمتر شود.
ظروف سرامیکی
ظروف سرامیکی در سال های اخیر به عنوان جایگزینی محبوب برای بعضی ظرف های قدیمی شناخته شده اند و ظاهر زیبا و تنوع بالای آن ها توجه بسیاری از خریداران را جلب کرده است. این ظرف ها تا زمانی که سالم و بدون آسیب باشند معمولا مشکل خاصی ایجاد نمی کنند. اما زمانی که سطح آن ها ترک بخورد یا لبه هایشان آسیب ببیند ممکن است شرایط تغییر کند.
در برخی نمونه های بی کیفیت یا آسیب دیده احتمال ورود موادی مانند سرب به غذا مطرح می شود و همین مسئله باعث می شود سرامیک هم در بعضی شرایط در گروه ظروف خطرناک آشپزخانه قرار گیرد. به همین دلیل بهتر است هنگام خرید به کیفیت لعاب و استاندارد بودن محصول توجه شود و ظرف های ترک خورده یا لب پریده برای پخت یا سرو غذا کنار گذاشته شوند.
ظروف شیشه ای
ظروف شیشه ای به دلیل ظاهر شفاف و حس تمیزی که منتقل می کنند در بسیاری از آشپزخانه ها محبوب هستند. با این حال این ظرف ها هم بدون نکته منفی نیستند. شیشه حرارت را به خوبی بعضی فلزات منتقل نمی کند و همین موضوع گاهی باعث می شود غذا در آن زودتر به ظرف بچسبد یا بخش هایی از آن بسوزد.
از طرف دیگر در بعضی انواع ظروف شیشه ای به ویژه نمونه های غیراستاندارد نگرانی هایی درباره وجود سرب مطرح شده است. ورود این فلز به بدن در طول زمان می تواند برای سلامت زیان بار باشد و حتی مشکلات جدی ایجاد کند. به همین علت اگرچه همه ظروف شیشه ای در دسته ظروف خطرناک آشپزخانه قرار نمی گیرند اما انتخاب برند مطمئن و محصول استاندارد در مورد آن ها اهمیت زیادی دارد.
ظروف ملامینی و خطرات آن
ظروف ملامین به خاطر سبک بودن دوام مناسب و احتمال پایین شکستن در سفر و استفاده روزمره طرفداران زیادی دارند. بسیاری از افراد این ظرف ها را برای موقعیت هایی انتخاب می کنند که حمل ظرف شیشه ای یا چینی دردسر بیشتری دارد. با این حال نباید از این نکته غافل شد که کاربرد آسان همیشه به معنای بی خطر بودن کامل نیست و در بررسی ظروف خطرناک آشپزخانه ملامین هم یکی از مواردی است که باید با دقت بیشتری به آن نگاه کرد.
ترکیب این ظرف ها شامل موادی است که در برابر حرارت بالا می توانند مشکل ساز شوند. اگر ملامین در معرض دمای زیاد قرار بگیرد احتمال آزاد شدن ترکیبات نامطلوب بیشتر می شود و همین موضوع استفاده از آن را برای غذاهای خیلی داغ یا روش های پخت حرارتی محدود می کند. به همین دلیل این ظرف ها برای فر و مایکروویو مناسب نیستند و بهتر است از قرار دادن آن ها نزدیک منبع گرمای شدید خودداری شود.
ظروف آلومینیوم یا روی
ظروف آلومینیومی و رویی از جمله ظرف هایی هستند که درباره تماس آن ها با مواد غذایی بحث های زیادی مطرح شده است. این ظرف ها در برخی شرایط با غذا واکنش بیشتری نشان می دهند و همین مسئله باعث شده نام آن ها در فهرست ظروف خطرناک آشپزخانه دیده شود. این نگرانی زمانی بیشتر می شود که مواد غذایی اسیدی یا ترش برای پخت یا نگهداری داخل این ظرف ها قرار بگیرند.
برخی دیدگاه ها بر این باورند که پخت بعضی مواد غذایی در ظروف آلومینیومی می تواند ترکیبات نامطلوبی ایجاد کند و در طول زمان برای سلامت دردسرساز شود.
همچنین گفته می شود تماس مداوم غذاهای ترش با این ظرف ها احتمال ورود فلز به غذا را بالا می برد و این موضوع ممکن است برای دستگاه گوارش یا سلامت عمومی بدن مناسب نباشد. به همین علت بهتر است برای طبخ و نگهداری غذاهای اسیدی از گزینه های مطمئن تر استفاده شود و انتخاب ظرف با آگاهی بیشتری انجام بگیرد.