علت استفراغ و بالا آوردن شیر از بینی نوزاد چیست؟ خطرناک است؟

استفراغ نوزاد از بینی؛ علت و درمان

یکی از دلهره آورترین صحنهه ایی که والدین، به ویژه مادران و پدران تازهکار با آن مواجه میشوند، بالا آوردن شیر از بینی نوزاد است. دیدن اینکه نوزاد کوچک شما پس از شیر خوردن دچار حالت تهوع شده و شیر از دهان و بینی او خارج میشود، میتواند باعث وحشت و نگرانی شدید شود. بسیاری از والدین در این لحظه میترسند که نوزادشان دچار خفگی شود یا مشکل پزشکی جدی داشته باشد. اما آیا این اتفاق واقعا خطرناک است؟

امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان علت استفراغ و بالا آوردن شیر از بینی نوزاد چیست؟ خطرناک است؟ را می توانید مشاهده کنید.

همچنین بخوانید: برای نوزاد بخور سرد مناسبه یا گرم؟ مدت زمان استفاده از بخور سرد برای نوزاد

چرا نوزاد از بینی شیر بالا می آورد؟

پیش از آنکه به سراغ بیماری ها یا عادات اشتباه برویم، بهتر است بدانیم که این اتفاق از نظر فیزیکی چگونه رخ میدهد. در بدن انسان (و نوزادان)، دهان، حلق و بینی از طریق یک مسیر مشترک به هم متصل هستند. وقتی نوزاد شیر را استفراغ میکند یا بالا می آورد، اگر حجم شیر زیاد باشد یا با فشار از معده خارج شود، این مایع به جای اینکه فقط از دهان بیرون بریزد، راه خود را به سمت بالا پیدا کرده و از سوراخ های بینی نیز خارج میشود.سیستم گوارشی نوزادان هنوز به طور کامل تکامل نیافته است؛ دریچه ای که معده را به مری متصل میکند (اسفنکتر تحتانی مری) در ماه های اول زندگی شل است. همین موضوع باعث میشود محتویات معده به راحتی به سمت بالا برگردد.

مهمترین علل بالا آوردن شیر از بینی نوزاد

استفراغ و خروج شیر از بینی میتواند دلایل متعددی داشته باشد. در بیشتر موارد، این دلایل کاملاً طبیعی هستند و با بزرگتر شدن نوزاد برطرف میشوند.

۱. رفلاکس معده نوزاد

شایع ترین علت استفراغ نوزاد، رفلاکس معده است. همانطور که گفته شد، به دلیل عدم تکامل دریچه مری، شیری که وارد معده شده به همراه اسید معده به مری و سپس حلق برمیگردد. اگر این برگشت با فشار همراه باشد، شیر از بینی نوزاد خارج میشود. رفلاکس معمولا تا سن ۶ الی ۱۲ ماهگی که نوزاد شروع به نشستن و خوردن غذای جامد میکند، به مرور بهبود مییابد.

۲. پرخوری و حجم زیاد شیر

معده نوزاد در هفته های اول زندگی بسیار کوچک است (تقریبا به اندازه یک تیله یا گردو). اگر نوزاد بیش از ظرفیت معده خود شیر بخورد، معده برای جلوگیری از کشیدگی بیش از حد، شیر اضافه را به بیرون پس میزند. این پرخوری معمولا در نوزادانی که با شیشه شیر تغذیه میشوند بیشتر دیده میشود، زیرا جریان شیر از شیشه سریع تر است.

۳. بلعیدن هوا (هواخواری) حین شیردهی

اگر نوزاد سینه مادر یا شیشه شیر را به درستی در دهان نگیرد، همراه با شیر، مقدار زیادی هوا نیز میبلعد. این هوا در معده به شکل حباب جمع میشود. زمانی که این حباب ها میخواهند به شکل باد گلو (آروغ) خارج شوند، مقداری از شیر را نیز با فشار به سمت دهان و بینی میرانند.

همچنین بخوانید: علت بی خوابی نوزاد چیست و تا کی ادامه دارد؟ + درمان سریع و خانگی

۴. حساسیت یا آلرژی به پروتئین شیر گاو

گاهی اوقات بالا آوردن شیر از بینی نوزاد نشا ندهنده یک واکنش آلرژیک است. اگر نوزاد از شیر خشک بر پایه شیر گاو تغذیه میکند، یا اگر مادر شیرده لبنیات گاوی مصرف کرده باشد، ممکن است سیستم گوارشی نوزاد به این پروتئین حساسیت نشان دهد. این حالت معمولا با علائم دیگری مانند اسهال، رگه های خون در مدفوع، بثورات پوستی و بیقراری شدید همراه است.

۵. سرماخوردگی و گرفتگی بینی

وقتی بینی نوزاد به دلیل سرماخوردگی کیپ شده باشد، او مجبور است از طریق دهان نفس بکشد. هماهنگی بین نفس کشیدن، مکیدن و قورت دادن در این حالت به هم میخورد که میتواند منجر به پریدن شیر در گلو و استفراغ از طریق دهان و بینی شود.

آیا خروج شیر از بینی نوزاد خطرناک است؟

در بیشتر مواقع پاسخ خیر است. اگر نوزاد شما پس از بالا آوردن شیر از بینی همچنان شاداب است، به خوبی وزن میگیرد و مشکل تنفسی ندارد، جای نگرانی نیست (به این حالت اصطلاحا الا آوردن شاد میگویند).

همچنین بخوانید: نوزاد از چند ماهگی سرش را نگه می دارد؟ علت دیر گردن گرفتن نوزاد

چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر استفراغ نوزاد با هر یک از علائم زیر همراه بود، خطرناک است و باید سریعا توسط متخصص اطفال بررسی شود:

کبود شدن لب ها یا صورت نوزاد: نشان دهنده انسداد راه هوایی و کمبود اکسیژن است.
استفراغ جهنده: اگر شیر با فشار بسیار زیاد و مانند فواره به بیرون پرتاب میشود (میتواند نشانه تنگی دریچه پیلور معده باشد).
کاهش وزن یا عدم وزنگیری مناسب: نشان میدهد نوزاد مواد مغذی کافی دریافت نمیکند.
مشاهده خون یا مایع سبز/زرد رنگ (صفرا) در استفراغ.
سرفه های مداوم، خسخس سینه یا مشکلات تنفسی پس از بالا آوردن.
بی قراری مداوم و گریه های غیرقابل کنترل (نشانه درد ناشی از اسید معده).

هنگام بالا آوردن شیر از بینی چه اقدامی انجام دهیم؟

اگر نوزاد شما ناگهان شروع به استفراغ کرد و شیر از بینی او خارج شد، خونسردی خود را حفظ کنید و مراحل زیر را انجام دهید:

نوزاد را برگردانید: فورا نوزاد را به پهلو یا روی شکم (روی ساعد دست خود) برگردانید. هرگز او را به پشت نخوابانید، زیرا ممکن است شیر وارد مجاری تنفسی و ریه شده و باعث خفگی شود.

پاکسازی راه هوایی: با استفاده از یک دستمال نرم و تمیز، دهان و بیرون بینی نوزاد را به آرامی پاک کنید.

استفاده از پوار بینی (فین گیر): اگر احساس کردید بینی نوزاد مسدود شده و نمیتواند نفس بکشد، از یک پوار بینی (سرنگ حبابدار) برای مکش ملایم شیر و ترشحات از داخل بینی استفاده کنید.

آرامش دادن به نوزاد: نوزاد را در آغوش بگیرید و به صورت عمودی نگه دارید تا آرام شود و بقیه شیر به راحتی به معده بازگردد.

همچنین بخوانید: علت وزن نگرفتن و یا کاهش وزن نوزاد در ماه های مختلف چیست؟

پیشگیری و درمان: چه کار کنیم نوزاد از بینی شیر بالا نیاورد؟

با رعایت چند نکته ساده در سبک شیردهی، میتوانید درمان بالا آوردن شیر نوزاد را در خانه مدیریت کرده و احتمال این اتفاق را به حداقل برسانید:

زاویه مناسب هنگام شیردهی: نوزاد را هنگام شیر خوردن در حالت نیمهن شسته (زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه) نگه دارید. هرگز در حالت کاملا خوابیده به او شیر ندهید.

گرفتن آروغ به صورت مکرر: منتظر نمانید تا شیردهی تمام شود. در بین دفعات شیردهی (مثلاً هنگام تعویض سینه یا در وسط شیشه شیر) شیر دادن را متوقف کرده و آروغ نوزاد را بگیرید.

کاهش حجم و افزایش دفعات شیردهی: به جای اینکه در یک نوبت معده نوزاد را پر کنید، مقدار شیر را کمتر کرده و دفعات شیردهی را افزایش دهید.

عمودی نگه داشتن پس از شیردهی: پس از پایان تغذیه، نوزاد را حداقل به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در حالت عمودی (روی شانه خود) نگه دارید تا جاذبه زمین به پایین رفتن شیر کمک کند.

پرهیز از تکان دادن شدید: از بازی کردن، تکان دادن شدید یا تعویض پوشک نوزاد بلافاصله پس از شیر خوردن خودداری کنید.

بررسی سوراخ شیشه شیر: اگر نوزاد شیر خشک میخورد، مطمئن شوید که سوراخ سرشیشه خیلی بزرگ نباشد که شیر با سرعت زیاد وارد دهان او شود.

سخن آخر

بالا آوردن و خروج شیر از بینی نوزاد، اگرچه برای والدین بسیار ترسناک به نظر میرسد، اما در ۹۰ درصد مواقع یک روند طبیعی در رشد دستگاه گوارش نوزاد است. علت استفراغ نوزاد از بینی معمولا به رفلاکس های ساده، پرخوری یا بلعیدن هوا برمیگردد. با اصلاح پوزیشن شیردهی، گرفتن منظم باد گلو و پرهیز از خواباندن بلافاصله نوزاد، میتوانید این مشکل را به طور چشمگیری کاهش دهید. با این حال، به عنوان یک والد همیشه به غریزه خود اعتماد کنید؛ اگر احساس میکنید استفراغ های نوزاد غیر طبیعی است، با علائم خطر همراه شده یا در وز نگیری او اختلال ایجاد کرده است، بدون اتلاف وقت با یک متخصص اطفال مشورت نمایید.