شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی چگونه است؟ بنفشه آفریقایی یکی از گل های آپارتمانی بسیار زیبا و محبوب است که گل هایی با رنگ های متنوع مانند سفید، بنفش، آبی، قرمز و صورتی دارد. علاوه بر گل های چشم نواز، برگ های مخملی و لطیف این گیاه نیز جلوه خاصی به آن می بخشد و باعث می شود در میان گیاهان آپارتمانی جلوه ای متفاوت داشته باشد.
شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی در مقایسه با بسیاری از گیاهان دیگر چندان دشوار نیست و همین موضوع باعث شده افراد زیادی به پرورش آن علاقه مند شوند. در ادامه این مقاله بیشتر با ویژگی ها و شرایط نگهداری این گل زیبا آشنا خواهید شد.
معرفی گیاه بنفشه آفریقایی
بنفشه آفریقایی با نام علمی Saintpaulia در اصل بومی مناطق کوهستانی شرق آفریقا، به ویژه کشورهای تانزانیا و کنیا است و به همین دلیل این نام برای آن انتخاب شده است. نام علمی این گیاه نیز از نام فردی گرفته شده که نخستین بار آن را شناسایی و معرفی کرد.
بنفشه آفریقایی از نظر رنگ گل، اندازه و حتی شکل گل ها تنوع بسیار زیادی دارد. از انواع شناخته شده آن می توان به بنفشه آفریقایی کلاسیک، ابلق، مینیاتوری و گونه های چندرنگ اشاره کرد. گل های این گیاه در طیف های مختلفی مانند آبی، صورتی، بنفش، قرمز مایل به بنفش، رنگ های ترکیبی و حتی سفید خالص دیده می شوند.
همین تنوع در رنگ و شکل باعث شده بنفشه آفریقایی به یکی از محبوب ترین گیاهان آپارتمانی تبدیل شود و در طراحی فضای سبز داخلی نیز کاربرد زیادی داشته باشد.
شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی
دیدن رنگ ها و شکل های متنوع بنفشه آفریقایی معمولاً هر کسی را به نگهداری از این گل زیبا در خانه یا محل کار ترغیب می کند. حتی برخی افراد ترجیح می دهند بخشی از فضای باغچه یا گلخانه خود را به پرورش این گیاه اختصاص دهند.
خوشبختانه شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی چندان پیچیده نیست و اگر با نیازهای اصلی آن آشنا باشید می توانید بدون دردسر از آن مراقبت کنید. در ادامه مهم ترین شرایط لازم برای رشد سالم این گیاه توضیح داده شده است.
نور مورد نیاز بنفشه آفریقایی
مهم ترین عاملی که باعث گلدهی بنفشه آفریقایی می شود نور مناسب است. این گیاه به نور زیاد اما غیرمستقیم نیاز دارد و قرار گرفتن در محیطی با روشنایی کافی می تواند رشد و گلدهی آن را تقویت کند. اگر نور محیط کم باشد، گیاه معمولاً گل نمی دهد و رشد آن نیز ضعیف تر می شود.
در صورتی که قصد دارید تعداد زیادی بنفشه آفریقایی پرورش دهید و نور طبیعی محیط کافی نیست، می توانید از لامپ های مخصوص رشد گیاه استفاده کنید. همچنین حالت برگ ها می تواند نشانه خوبی برای تشخیص میزان نور باشد؛ اگر برگ ها صاف و باز شده باشند معمولاً شرایط نور مناسب می باشد. اما اگر برگ ها به سمت بالا جمع شوند، نشان می دهد که گیاه نور کافی دریافت نمی کند.
آبیاری مورد نیاز بنفشه آفریقایی
یکی دیگر از شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی، آبیاری صحیح آن است. این گیاه نسبت به آبیاری بیش از حد حساس است و رطوبت زیاد خاک می تواند خیلی سریع به ریشه ها آسیب برساند. یکی از روش های مناسب برای آبیاری این گیاه این است که گلدان را حدود ۳۰ دقیقه داخل ظرفی از آب قرار دهید تا گیاه از طریق سوراخ های زهکش، آب مورد نیاز خود را جذب کند.
استفاده از گلدان سفالی نیز می تواند به جذب بهتر رطوبت کمک کند. بین دو آبیاری باید اجازه دهید خاک گلدان تا حدی خشک شود و بهتر است آبی که برای گیاه استفاده می کنید هم دما با محیط باشد، زیرا آب بسیار سرد می تواند باعث آسیب دیدن برگ ها و بدشکل شدن آن ها شود.
دمای مورد نیاز گل بنفشه آفریقایی
بنفشه آفریقایی در دمایی بهترین رشد را دارد که برای انسان نیز مطبوع و خنک باشد. محدوده دمایی حدود 16 تا 25 درجه سانتی گراد برای این گیاه بسیار مناسب است و در چنین شرایطی معمولاً گلدهی بهتری خواهد داشت.
اگر دمای محیط بیش از حد بالا برود، گیاه ممکن است بیش از حد رشد طولی پیدا کند و برگ ها به مرور خشک شده یا بریزند. از طرف دیگر، قرار گرفتن در محیط بسیار سرد نیز می تواند باعث توقف گلدهی و در نهایت آسیب دیدن گیاه شود.
رطوبت مورد نیاز بنفشه آفریقایی
بنفشه آفریقایی به محیطی با رطوبت نسبی متوسط نیاز دارد و میزان رطوبت حدود 50 تا 60 درصد برای آن مناسب است. این گیاه تا حدی رطوبت دوست است، اما باید در تأمین رطوبت دقت کرد. برای افزایش رطوبت می توان از غبارپاشی در اطراف گیاه استفاده کرد، اما بهتر است آب مستقیماً روی برگ ها اسپری نشود.
برگ های مخملی بنفشه آفریقایی نسبت به رطوبت مستقیم حساس هستند و خیس شدن آن ها می تواند باعث ایجاد بیماری های قارچی یا پوسیدگی شود. در کنار تأمین رطوبت، وجود تهویه مناسب نیز برای سلامت گیاه اهمیت زیادی دارد.
خاک مورد نیاز گل بنفشه آفریقایی
یکی دیگر از شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی خاک مورد نیاز آن برای رشد می باشد. در واقع برای رشد بهتر بنفشه آفریقایی باید از خاکی سبک و دارای زهکشی مناسب استفاده کرد تا آب اضافی به راحتی از آن خارج شود.
ترکیبی از خاک برگ، پرلیت، پیت ماس و ورمی کولیت می تواند بستر مناسبی برای این گیاه فراهم کند. همچنین در بسیاری از گل فروشی ها خاک مخصوص بنفشه آفریقایی به صورت آماده عرضه می شود که استفاده از آن نیز گزینه مناسبی برای کاشت این گیاه است.
کوددهی گیاه بنفشه آفریقایی
برای حفظ شادابی و افزایش گلدهی بنفشه آفریقایی، تغذیه منظم آن اهمیت دارد. در فصل رشد می توان هر دو هفته یک بار از کود مخصوص گیاهان آپارتمانی یا کود ویژه بنفشه آفریقایی استفاده کرد. برای این کار مقدار مناسبی از کود را در آب حل کنید و هنگام آبیاری گلدان را در ظرف آب قرار دهید تا گیاه همزمان با جذب آب، مواد غذایی مورد نیاز خود را نیز دریافت کند.
تعویض گلدان بنفشه آفریقایی
تعویض به موقع گلدان یکی دیگر از مراحل و شرایط نگهداری گل بنفشه آفریقایی می باشد. زمانی که ریشه های گیاه رشد کرده و از سوراخ های زیر گلدان بیرون می آیند، نشانه آن است که گیاه به گلدان بزرگ تری نیاز دارد.
هنگام تعویض گلدان باید به وجود زهکشی مناسب توجه کنید تا آب اضافی در خاک باقی نماند. گلدان های سفالی معمولاً انتخاب مناسبی برای این گیاه هستند، زیرا به تهویه بهتر خاک و تنظیم رطوبت کمک می کنند.
روش های تکثیر گیاه بنفشه آفریقایی
تکثیر بنفشه آفریقایی از طریق قلمه برگ
یکی از ساده ترین و رایج ترین روش ها برای تکثیر بنفشه آفریقایی استفاده از قلمه برگ است. در این روش باید از برگ های سالم، بدون آسیب و عاری از بیماری استفاده کنید. برای این کار با یک تیغه یا کاتر تیز، برگ را از محل اتصال آن به ساقه جدا کنید.
بهتر است برگ انتخابی بالغ و نسبتاً بزرگ باشد. برش دمبرگ را به صورت اریب انجام دهید تا هنگام قرار گرفتن در بستر کاشت، ریشه دهی سریع تر انجام شود.
برای کاشت قلمه ها می توان از پرلیت به عنوان بستر استفاده کرد و نوع ریز یا شکری آن گزینه مناسب تری است. یک ظرف پلاستیکی درب دار بردارید، پرلیت را داخل آن بریزید و قلمه ها را با زاویه حدود ۴۵ درجه در بستر قرار دهید. سپس کمی آبیاری کنید اما دقت داشته باشید بستر بیش از حد خیس نشود.
بستن درب ظرف کمک می کند رطوبت محیط حفظ شود و از خشک شدن برگ ها جلوگیری گردد. ظرف را در محلی با نور غیرمستقیم و دور از وسایل گرمایشی قرار دهید. معمولاً پس از ۳ تا ۴ هفته ریشه ها شکل می گیرند و برای مشاهده برگ های جدید باید حدود ۶ تا ۸ هفته صبر کنید. پس از ظاهر شدن برگ ها می توانید قلمه ها را از پرلیت خارج کرده و در خاک مناسب بنفشه آفریقایی بکارید.
تکثیر بنفشه آفریقایی از طریق قلمه در آب
یکی دیگر از روش های تکثیر این گیاه، ریشه دار کردن برگ در آب است. در این روش، برگ سالم را همراه با دمبرگ داخل ظرف آب قرار می دهند تا به مرور ریشه تشکیل شود. برای سرعت بخشیدن به این فرآیند می توان مقدار کمی هورمون ریشه زا مانند اکسین یا سیتوکینین به آب اضافه کرد.
ظرف باید در محیطی خنک و به دور از نور مستقیم خورشید قرار گیرد. بهتر است آب ظرف هر هفته تعویض شود تا از فاسد شدن آن جلوگیری گردد. زمانی که ریشه ها به اندازه کافی رشد کردند، می توان گیاه را به گلدان حاوی خاک مناسب منتقل کرد.
تکثیر بنفشه آفریقایی از طریق پاجوش
اگر گیاه بالغ شده باشد، ممکن است در کنار پایه اصلی پاجوش تولید کند. این پاجوش ها را می توان برای تکثیر گیاه استفاده کرد. بهترین زمان برای انجام این کار هنگام تعویض گلدان است. در این حالت می توانید پاجوش ها را به آرامی از گیاه مادری جدا کنید، به طوری که مقداری ریشه همراه آن باقی بماند.
اگر قصد تعویض گلدان را ندارید می توانید خاک اطراف پاجوش را کنار زده و با یک ابزار تیز آن را جدا کنید. البته باید مراقب باشید به ریشه گیاه اصلی آسیب نرسد. پس از جدا کردن، پاجوش را در خاک مناسب بکارید و برای مدتی در محیطی با نور غیرمستقیم نگهداری نمایید. معمولاً پس از ۳ تا ۴ هفته گیاه در بستر جدید مستقر می شود.
تکثیر بنفشه آفریقایی از طریق بذر
روش دیگر تکثیر بنفشه آفریقایی کاشت بذر است. بذر این گیاه را می توان از فروشگاه های گل و گیاه تهیه کرد و در بستری سبک مانند ترکیب پیت ماس و ماسه کاشت. پس از کاشت، بهتر است روی گلدان را با پلاستیک بپوشانید تا رطوبت حفظ شود و شرایط جوانه زنی فراهم گردد.
معمولاً حدود دو تا سه هفته زمان لازم است تا بذرها جوانه بزنند. با این حال، تکثیر از طریق بذر نسبت به روش های دیگر کمی دشوارتر است، زیرا ممکن است بذرها به قارچ آلوده شوند یا قدرت جوانه زنی آن ها پایین باشد و گیاهچه های ضعیفی تولید کنند.
آفات و بیماری های بنفشه آفریقایی
کنه سیکلامین
کنه سیکلامین یکی از آفات بسیار ریز و مخرب بنفشه آفریقایی است. این کنه هشت پا به رنگ سفید مایل به زرد یا قهوه ای دیده می شود و به دلیل اندازه بسیار کوچک، معمولاً فقط با ذره بین قابل مشاهده است. این آفت اغلب در زیر برگ ها زندگی می کند و از شیره گیاه تغذیه می کند. علائم آلودگی شامل پیچ خوردگی، بدشکلی و جمع شدن برگ ها، کوتاه ماندن دمگل ها و توقف رشد است.
برای کنترل این آفت می توان از سموم کنه کش مانند آبامکتین طبق دستور مصرف استفاده کرد. همچنین حذف برگ های شدیداً آلوده و افزایش تهویه محیط به کاهش شیوع کمک می کند.
بیماری بوتریتیس (کپک خاکستری)
بوتریتیس یک بیماری قارچی است که در شرایط رطوبت بالا و تهویه ضعیف ایجاد می شود. این بیماری با لکه های قهوه ای مایل به نارنجی یا خاکستری روی برگ ها و گل ها ظاهر می شود و گاهی ظاهری شبیه زنگ زدگی یا کپک خاکستری دارد. در صورت پیشرفت، گل ها و بافت های آلوده نرم و پوسیده می شوند.
برای درمان باید بخش های آلوده را فوراً جدا کرده و دور بیندازید. همچنین بهبود جریان هوا و کاهش رطوبت در از بین بردن این بیماری بسیار مهم است. البته استفاده از قارچ کش های سیستمیک مناسب نیز می تواند به کنترل بیماری کمک کند.
کپک پودری (سفیدک سطحی)
کپک پودری یکی از رایج ترین بیماری های قارچی گیاهان آپارتمانی است. این بیماری به صورت لایه ای سفید و پودری روی برگ ها، گل ها یا حتی سطح خاک دیده می شود؛ گویی آرد روی گیاه پاشیده شده است. این قارچ معمولاً در شرایط تهویه نامناسب و نوسان دمایی بروز می کند.
در صورت مشاهده، باید قسمت های آلوده و در صورت لزوم لایه سطحی خاک را حذف کنید. سپس با استفاده از قارچ کش های مناسب مانند نوردوکس یا مانکوزب (تحت نظر کارشناس گیاه پزشکی) گیاه را درمان نمایید.
بیماری های باکتریایی (پوسیدگی باکتریایی)
اگر بر روی بنفشه آفریقایی لکه های قهوه ای مایل به قرمز، تیره یا سیاه مشاهده شود که حالت آبسوخته و نرم دارند احتمال آلودگی باکتریایی وجود دارد. این بیماری معمولاً در اثر رطوبت زیاد، آبیاری بیش از حد و تهویه ضعیف ایجاد می شود.
برای کنترل بیماری باید آبیاری را تنظیم کرده، تهویه محیط را افزایش دهید و از خنک بودن نسبی فضا اطمینان حاصل کنید. حذف سریع بخش های آلوده ضروری است. در موارد پیشرفته می توان از سموم مسی مانند نوردوکس طبق دستور مصرف استفاده کرد.
نکته مهم: پیشگیری همیشه مؤثرتر از درمان است. استفاده از آب هم دمای محیط، آبیاری از پایین، جلوگیری از خیس شدن برگ ها، تهویه مناسب و بررسی منظم گیاه، نقش مهمی در سلامت بنفشه آفریقایی دارند.