از کجا بفهمیم فشارمون بالاست یا پایین بدون دستگاه

از کجا بفهمیم فشارمون بالاست یا پایین بدون دستگاه | گرفتن فشار خون با نبض

تشخیص فشار خون بالا و پایین بدون دستگاه (آموزش گرفتن نبض)

بسیاری از ما در طول روز ممکن است دچار سردردهای ناگهانی، سرگیجه، تاری دید یا احساس ضعف عمومی شویم. در این لحظات، اولین سوالی که به ذهنمان میرسد این است: آیا فشار خونم بالا رفته یا افت کرده است؟. فشار خون یکی از مهمترین علائم حیاتی بدن است که نوسانات آن میتواند تاثیرات مستقیمی بر سلامت و کیفیت زندگی ما داشته باشد. اگرچه دقیق ترین و اصولیترین راه برای اندازه گیری فشار خون، استفاده از دستگاه های فشارسنج (دیجیتال یا عقربه ای) است، اما گاهی در شرایطی قرار میگیریم که به این تجهیزات دسترسی نداریم.

امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان از کجا بفهمیم فشارمون بالاست یا پایین بدون دستگاه | گرفتن فشار خون با نبض را می توانید مشاهده کنید.

همچنین بخوانید: علائم فشار عصبی چیست؟ روشهای درمان فشار عصبی و استرس بالا در خانه

فشار خون چیست و چرا نوسان میکند؟

پیش از آنکه به سراغ روش های تشخیص برویم، بهتر است بدانیم فشار خون دقیقا چیست. قلب ما مانند یک پمپ، خون را در رگها به جریان میاندازد. نیرویی که این خون به دیواره ی رگ ها وارد میکند، فشار خون نامیده میشود. استرس، تغذیه نامناسب، کم آبی بدن، تغییرات هورمونی و بیماری های زمینه ای میتوانند باعث شوند این فشار از حد طبیعی (معمولا ۱۲۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه) بالاتر یا پایین تر برود.

علائم فشار خون بالا (قاتل خاموش)

فشار خون بالا (هایپرتنشن) اغلب به عنوان قاتل خاموش شناخته میشود، زیرا در بسیاری از مواقع هیچ علامت ظاهری ندارد. با این حال، زمانی که فشار خون به شدت بالا میرود (معمولا بالای ۱۴ روی ۹)، بدن سیگنال های هشداردهنده ای صادر میکند. اگر دستگاه فشارسنج ندارید، به این علائم دقت کنید:

۱. سردرد ضربان دار: یکی از شایع ترین نشانه های فشار خون بالا، سردرد شدید و تپش دار است که معمولا در پشت سر یا ناحیه پیشانی احساس میشود. این سردرد با مسکن های معمولی به راحتی آرام نمیگیرد.
۲. تاری دید و مشکلات بینایی: افزایش فشار در رگ های خونی چشم میتواند باعث دوبینی، تاری دید یا دیدن نقاط سیاه در میدان دید شود.
۳. گرگرفتگی و قرمزی صورت: به دلیل گشاد شدن رگهای خونی در ناحیه سر و صورت، ممکن است احساس گرمای شدید و قرمزی روی گونه ها داشته باشید.
۴. تنگی نفس و درد قفسه سینه: اگر فشار خون به قلب فشار بیاورد، ممکن است در نفس کشیدن دچار مشکل شوید یا دردی مبهم در قفسه سینه احساس کنید.
۵. خون دماغ شدن ناگهانی: اگرچه خون دماغ دلایل مختلفی دارد، اما خونریزی ناگهانی و بدون دلیل از بینی میتواند نشانه اسپاسم رگها بر اثر فشار خون بالا باشد.
۶. صدای زنگ در گوش (وزوز گوش): شنیدن صدای سوت یا ضربان در گوش یکی دیگر از نشانه های بالینی افزایش فشار است.

علائم فشار خون پایین (افت فشار)

فشار خون پایین (هایپوتانسیون) زمانی رخ میدهد که خون کافی به اندام های حیاتی به ویژه مغز نرسد. این حالت معمولا علائم واضح تری نسبت به فشار خون بالا دارد:

۱. سرگیجه و سبکی سر: به خصوص زمانی که به طور ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده بلند میشوید (که به آن افت فشار خون وضعیتی میگویند)، دنیا دور سرتان میچرخد.
۲. سیاهی رفتن چشم ها: احساس اینکه ناگهان همهجا تاریک میشود و تعادل خود را از دست میدهید.
۳. ضعف، بیحالی و خستگی مفرط: احساس خالی شدن انرژی بدن و عدم توانایی در انجام کارهای ساده.
۴. پوست سرد، مرطوب و رنگ پریده: در زمان افت فشار، بدن خون را از سطح پوست به سمت اندام های حیاتی میکشد، به همین دلیل پوست صورت و دست ها سرد، عرقکرده و رنگپریده (گچی) میشود.
۵. حالت تهوع: افت جریان خون در دستگاه گوارش میتواند باعث ایجاد حس حالت تهوع و دلپیچه شود.
۶. تشنگی شدید: گاهی افت فشار خون به دلیل ک مآبی شدید بدن رخ میدهد و مغز با ارسال سیگنال تشنگی، سعی در جبران مایعات از دست رفته دارد.

گرفتن فشار خون با نبض؛ آیا امکانپذیر است؟

یکی از جستجوهای بسیار رایج افراد، روش گرفتن فشار خون با نبض است. در طب سنتی و حتی در بررسی های اولیه اورژانسی، معاینه نبض اطلاعات بسیار مفیدی از وضعیت قلب و عروق به ما میدهد. اما باید یک نکته علمی را همین ابتدا روشن کنیم: شما نمیتوانید عدد دقیق فشار خون را با گرفتن نبض به دست بیاورید.با این وجود، با بررسی ویژگی های نبض میتوانید به طور تقریبی حدس بزنید که آیا رگهای شما تحت فشار بالایی هستند یا خون با فشار کمی در آنها جریان دارد.

تفاوت ضربان قلب و فشار خون

بسیاری از مردم تپش قلب بالا را با فشار خون بالا اشتباه میگیرند. ضربان قلب یعنی تعداد دفعاتی که قلب در یک دقیقه میتپد (معمولا ۶۰ تا ۱۰۰ بار). اما فشار خون، نیروی جریان خون است. ممکن است ضربان قلب شما بالا باشد اما فشار خونتان به شدت افت کرده باشد (واکنش جبرانی بدن).

همچنین بخوانید: نحوه مصرف قرص تریامترن اچ برای فشار خون

آموزش گام به گام بررسی وضعیت فشار از روی نبض

برای این کار به یک ساعت ثانیه شمار نیاز دارید و باید در حالت آرامش باشید:

مرحله اول: پیدا کردن نبض

بهترین نقطه برای لمس نبض، شریان رادیال در مچ دست است. دست خود را به گونه ای نگه دارید که کف دست رو به بالا باشد. دو انگشت اشاره و میانی دست دیگر خود را روی قسمت داخلی مچ (در امتداد انگشت شست) قرار دهید. هرگز از انگشت شست برای گرفتن نبض استفاده نکنید، زیرا شست خودش دارای نبض است و شما را به اشتباه میاندازد.

مرحله دوم: بررسی کیفیت و قدرت نبض

اکنون که نبض را پیدا کردید، به جای شمردن تعداد آن، به احساسی که زیر انگشتانتان دارید توجه کنید:

نبض پر، محکم و جهنده: اگر احساس میکنید نبض شما بسیار قوی میزند، طوری که انگار میخواهد انگشتان شما را به بالا هل دهد، این میتواند یکی از نشانه های احتمالی فشار خون بالا باشد. در این حالت رگها پر از خون هستند و با فشار زیادی پمپاژ میشوند.

نبض ضعیف، نخی و محو: اگر پیدا کردن نبض برایتان سخت است و ضربات بسیار ضعیف و نازک (مانند یک نخ) زیر دستتان حس میشود، این نشانه بارز افت فشار خون است. در این حالت حجم خون یا قدرت پمپاژ کاهش یافته است.

مرحله سوم: ریتم و سرعت

اگر نبض شما بسیار تند اما ضعیف است، بدن شما در حال تقلا برای جبران افت فشار خون است. اگر نبض محکم و همراه با سردرد است، احتمالا با افزایش فشار مواجه هستید.

مقایسه سریع برای تشخیص بدون دستگاه

برای اینکه در مواقع اورژانسی گیج نشوید، این جدول ذهنی را به خاطر بسپارید:

اگر صورتتان سرخ شده، نبضتان محکم میکوبد، سردرد ضرباندار دارید و احساس گرما میکنید: احتمالا فشارتان بالاست.

اگر صورتتان گچی و رنگ پریده شده، دست و پایتان سرد و عرق کرده است، چشم هایتان سیاهی میرود و نبضتان به سختی حس میشود: بدون شک فشارتان پایین است.

همچنین بخوانید: نحوه استفاده قرص زیر زبانی فشار خون

در زمان نوسان فشار خون چه کنیم؟ (اقدامات اولیه خانگی)

تشخیص اینکه فشار خون بالا یا پایین است تنها نیمی از راه است؛ اقدام صحیح پس از تشخیص، اهمیت حیاتی دارد.

اگر متوجه شدید فشارتان بالاست:

۱. آرامش خود را حفظ کنید: استرس و ترس باعث ترشح آدرنالین و بالاتر رفتن فشار میشود.
۲. دراز بکشید یا بنشینید: در یک محیط تاریک و ساکت استراحت کنید.
۳. تنفس عمیق: نفس های عمیق و شکمی بکشید (۴ ثانیه دم، ۷ ثانیه حبس، ۸ ثانیه بازدم).
۴. پرهیز از نمک و کافئین: به هیچ وجه قهوه، چای پررنگ یا مواد شور مصرف نکنید. نوشیدن یک لیوان آب خنک یا کمی عرق گل گاوزبان (در صورت نداشتن تداخل دارویی) میتواند کمک کننده باشد.

اگر متوجه شدید فشارتان افت کرده است:

۱. فورا دراز بکشید: بهترین کار این است که روی زمین دراز بکشید و پاهای خود را با گذاشتن چند بالش، بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا خون به سمت مغز برگردد.
۲. مصرف مایعات و نمک: یک لیوان آب که در آن مقدار کمی نمک و شکر حل شده است بنوشید. دوغ شور خانگی نیز یک معجزه گر سریع برای بالا آوردن فشار است.
۳. خوردن شیرینی جات: گاهی افت فشار با افت قند خون همراه است؛ خوردن یک تکه شکلات یا خرما به بهبود حال شما کمک میکند.

همچنین بخوانید: روش های پایین اوردن فشار خون بالا فوری و سریع در خانه

چه زمانی مراجعه به پزشک الزامی است؟

روشه ای ذکر شده تنها برای آگاهی و مدیریت شرایط در خانه است. اگر علائم زیر را تجربه کردید، بدون اتلاف وقت با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید:

درد شدید و ادامه دار در قفسه سینه، بازوی چپ یا فک.
تنگی نفس شدید که با استراحت بهتر نمیشود.
بی حسی یا ضعف در یک طرف بدن، یا اختلال در تکلم (احتمال سکته).
از دست دادن هوشیاری یا غش کردن مکرر.

سخن آخر

دانستن این موضوع که از کجا بفهمیم فشارمون بالاست یا پایین بدون دستگاه یک مهارت کاربردی برای حفظ سلامت فردی و کمک به اطرافیان در مواقع اضطراری است. توجه به علائمی مانند تغییرات بینایی، دمای پوست، سردردها و بررسی کیفیت نبض (گرفتن فشار خون با نبض)، میتواند سرنخ های خوبی از وضعیت بدن به ما بدهد.