آموزش تشخیص نهال سالم یکی از مهم ترین کارهایی است که یک کشاورز برای احداث باغ خود باید بیاموزد. کاشت درخت، چه برای برداشت کردن میوه و چه برای زیباسازی فضای سبز شهر ، یک سرمایهگذاری بلندمدت است. درختان میوه و درختان زینتی هر کدام برای کار های متفاوتی کاشته میشوند ، اما یک وجه اشتراک با هم دارند : اگر از ابتدا نهال سالم و مناسب انتخاب نشود سالها زحمت کشاورز و هزینه ای که پرداخت کرده است ممکن است نتیجه دلخواه را ندهد.
تشخیص نهال سال درختان میوه
درختان میوه مثل سیب، گلابی، گردو یا مرکبات کاشته میشوند تا به کشاورز محصول بدهند و او را به سوددهی برسانند. در این نوع درختان علاوه بر اینکه باید از لحاظ ظاهری دقت کنیم نهال سالم باشد، به یک سری عوامل دیگر نیز باید دقت کرد.
عواملی مثل سازگاری با آبوهوای منطقه ، مقاومت به آفات و بیماریها ، کیفیت پایه و پیوند درخت و زمان باردهی اهمیت زیادی دارند. یک نهال میوه سالم میتواند بعد از چند سال به بار بنشیند و سالها محصول خوب و اقتصادی و با کیفیت برای کشاورز تولید کند. اما اگر نهال از آن اول ضعیف و بیمار باشد ، ممکن است هرگز باردهی مطلوب نداشته باشد. یا باردهی اش خیلی زود از بین برود.
تشخیص نهال سالم در درختان زینتی
درختان زینتی مثل افرا، کاج، سرو، اقاقیا ، درخت ارغوان یا انواع درختچههای گلدار بیشتر برای این کاشته میشوند که شهر را زیبا کنند، سایه ایجاد کنند ، به طراحی فضای سبز کمک کنند و در نهال های زینتی، فرم و شکل ظاهری ، رنگ برگ یا گل ، سرعت رشد و هماهنگی با طراحی محیط خیلی مهم است.
در واقع نهال زینتی سالم نهالی است که رشدش متعادل باشد ، تنه اش مستقیم و شاخ و برگ هایش متراکم باشند تا بتواند در آینده به یک درخت زیبا تبدیل شود و هر بیننده ای را به وجد آورد.
در ادامه مقاله میخواهیم بدانیم یک نهال سالم چه ویژگی هایی دارد؟ کشاورز در خرید نهال باید به چه نکته هایی دقت کند تا بهترین عملکرد را داشته باشد ؟ قرار است صفر تا صد مشخصات یک نهال سالم را ذکر کنیم و حتی بگوییم نهال های سالم میوه یا زینتی چه ویژگی هایی دارند. توجه شما علاقه مند عزیز را به خواندن این مقاله جلب میکنم .
ویژگی های نهال سالم چیست؟
ریشه سالم
یکی از مهمترین مشخصات یک نهال سالم ریشه خوب و سالم است. در واقع گیاهان بخشی از غذایشان و عناصر مورد نیاز را از ریشه دریافت میکنند و ریشه پایه و یکی از مهمترین بخش های گیاه است.
ریشه سالم باید یکسری ویژگی ها داشته باشد که آنها را به طور خلاصه بیان میکنیم.
ریشه سالم باید روشن و زنده باشه مثلا رنگش کرم روشن یا قهوهای روشن باشد ، نه سیاه. باید مرطوب و قابل انعطاف باشد ، نه خشک و شکننده. دقت کنید نباید بوی بدی بدهد و وقتی آن را با ناخن کمی خراش بدهید باید زیر پوستش سبز یا سفید تازه باشد. اگر ریشه سالم باشد 70 درصد کارهای مربوط یه انتخاب نهال سالم را انجام داده ایم. اگر ریشه سالم بتشد برگ ها و ساقه ها میتوانند خودشان را در آینده ترمیم کنند. پس انتخاب ریشه سالم خیلی مهم است.
در ادامه خیلی خلاصه ویژگی های کلی یک نهال سالم را مرور میکنیم . چیز هایی که هنگام خرید نهال شما کشاورز عزیز باید حتما به آن دقت کنید.
- ریشه را نگاه کنید
اگر کرم روشن، سفید یا قهوه ای روشن بود، ریشه سالم است و اگرقهوه ای تیره ، سیاه یا خاکستری بود مشکوک است و ممکن است بیمار باشد. اگر کمی با ناخنتان خراش دهید و زیرش سبز یا سفید و تازه باشد یعنی نهالتان زنده است. - به ریشه دست بزنید
باید مرطوب و انعطاف پذیر باشد و نباید خشک و شکننده یا نرم لزج باشد. اینها یا نشانه قدیمی بودن ریشه یا پوسیدگی آنند. - ریشه را بو کنید
این کار خیلی مهم است. ریشه سالم تقریبا بی بو است یا بوی خاک تازه میدهد. دقت کنید ریشه ای که بوی ترش، گندیده یا کپک دارد احتمال قارچ یا پوسیدگی در آن زیاد است. - به شکل ریشه دقت کنید
اگر چند ریشه اصلی و ریشه مویی زیاد وجود داشته باشد یعنی ریشه خوب و سالم است. اگر ریشه خیلی کوچک یا ضعیف باشد در آینده درختان کوچک و ضعیفی به وجود می آورد. ریشه ای که کاملا دور گلدان پیچیده یا اصطلاحا ریشه پیچ شده بعدا در آینده مشکل ایجاد میکند.
نهال های میوه یا زینتی سالم باید چه نشانه هایی داشته باشند؟
- سیب:
ریشه سالم سیب چند ریشه اصلی ضخیم دارد و تعداد زیادی ریشه مویی نازک در اطرافش است. در واقع کشاورز عزیز دقت کنید ریشه ها نباید سیاه یا لزج باشند.
اگر نهال گلدانی خریداری کردید دقت کنید ریشهها نباید کاملا دور گلدان پیچیده باشند ریشه پیچ شدید اصلا خوب نیست.
ریشه ای که قهوه ای تیره است و بوی بدی داره احتمالا دچار پوسیدگی شده حتما باید به این نکته دقت کنید. - گردو:
ریشه سالم گردو باید حتما یک ریشه اصلی قوی و مستقیم داشته باشد. این ریشه به عمق خاک میرود و به آن ریشه عمقی میگوییم. ریشه دو شاخه شده باشد، شکسته باشد یا قطع شده باشد.
سطح ریشه باید صاف و بدون ترک عمیق باشد. ریشه زخمی یا لهشده احتمال دارد در آینده درخت ضعیفی را برایمان ایجاد کند. - مرکبات :
ریشه سالم مرکبات رنگشان سفید یا کرم روشن است. در این نهال ها باید دقت کنید که خاک گلدان نباید بوی بدی بدهد. همچنین اگر دیدید ریشه ها لزج و نرم شده اند بدانید این یکی از ویژگی های ریشه پوسیده است یا در اثر ابتلا به قارچ ها و یا آبیاری زیاد دچار این عارضه شده اند. - کاج :
درخت کاج خوب و سالمی درختی است که ریشه هایش سفت باشند و حالت کشسان داشته باشند.
توپ ریشه یا همان خاک اطراف ریشه نباید از هم پاشیده باشه. همینژور دقت کنید بوی کپک زدگی نداشته باشد. خاک خیلی خیس و بوی کپک همان طور که گفتیم خطر پوسیدگی ریشه را به همراه دارد. - رز درختچه ای :
ریشه رز از نوع افشان است به همین دلیل مقدار زیادی ریشه نازک کوچک در آن وجود دارد. رنگ ریشه سالم روشن است و چروکیدگی در آن وجود ندارد و اصلا خشک و چروکیده نیست. وقتی ریشه خشک و شکننده شده یا خیلی نهال قدیمی است یا ضعیف است.
تنه و ساقه سالم چه ویژگی هایی دارد؟
تنه بخش مهمی در گیاه است. وقتی سبز و محکم باشد یعنی جریان شیره گیاهی فعال است و اگر تنه خشک و قهوه ای باشد یعنی آن قسمت دیگر زنده نیست.
تنه سالم تنه ای است که وقتی با دست آنرا فشار میدهید سفت باشد ، نباید نرم پوک یا اسفنجی شده باشد. در تنه سالم پوست تنه شاداب و طبیعی است و سیاه و تیره و چروکیده نشده است.
خراش های سطحی مهم نیستند اما باید دقت کنید روی ریشه ترک عمیق ، شکاف یا پوسیدگی وجود نداشته باشد. برای انتخاب تنه سالم میتوانید با ناخنتان یک خراش کوچک روی تنه درخت ایجاد کنید . اگر زیر تنه سبز یا سفید روشن بود ، نهال سالم است. اما اگر قهوه ای و خشک لود، آن قسمت نهال مرده است. در ادامه میخواهیم ویژگی تنه های سالم چند مورد از درختان میوه و زینتی را ذکر کنیم. امیدوارم از خواندن آن لذت ببرید.
- سیب و گلابی:
در این نهال ها تنه باید صاف و بدون برآمدگی غیرعادی باشد. محل پیوند یا همان برجستگی هایی که در پایین تنه درخت است باید سالم و بدون ترک باشد.شیره یا صمغ زیاد هم اگر روی تنه وجود داشته باشد نشانه مشکل است و خوب نیست. - گردو:
تنه گردو باید مستقیم و بلند و ضخیم و قوی باشد. به پوست تنه دقت کنید که ترک خوردگی عمیق در آن وجود نداشته باشد همچنین نگاه کنید قسمت پایین تنه گیاه زخمی یا له نشده باشد تا بتواند خوب رشد کند و درختی سالم و پربار را ایجاد کند. - مرکبات :
در درختان مرکبات ساقه سبز و انعطافپذیر است. اگر لکه سیاه یا کپک روی پوستش دیدید حتما جهت درمان آن اقدام کنید. همچنین اگر پوست ساقه پوسیده باشد نشانه کم آبی نهال است. - کاج و سرو:
در درخت کاج و سرو تنه باید راست و متعادل باشد . همچنین نباید ترک عمیق یا شکاف روی آن وجود داشته باشد. اگر پوست ریزی شدید مشاهده کردید نشانه نشانه از تنش درخت یا ضعیف بودن آن است. - افرا:
در درخت افرا پوست صاف و بدون لکه های سیاه است. شاخه های گیاه منظم هستند و کنار هم رشد کرده اند. اگر غیر این موارد را دیدید مشکلاتی در قسمت تنه وجود دارد که ممکن است روی زیبایی گیاه تاثیر گزار باشد.
برگ های سالم (در نهال های سبز)
یکی دیگر از نشانه های نهال سالم برگ های خوب و سالم است. برگ سالم برگی است که رنگش سبز روشن یا سبز تیره خوش رنگ و شاداب باشد. برگ های زرد و قهوه ای یا برگ های لکه دار برگ های بیمار و ناسالمی هستند و نمیتوانند به خوبی برای گیاه غذاسازی کنند. برگ خوب و سالم باید بافت محکم و تازه ای داشته باشد. مثلا وقتی به آن دست میزنید انعطاف پذیر و زنده باشد ، نه خیلی خشک و شکننده نه خیلی نرم و شل.
اگر روی برگ ها سوراخ های ریز وجود داشته باشد احتمال دارد نهال آفت زده باشد.
اگر لکه های سفید پودری روی آنها باشد ، ممکن است مشکل وجود قارچ باشد. و اگر دیدید برگ ها قهوه ای و سیاه شده ، احتمال بیماری یا سوختگی وجود دارد. در انتخاب نهال سالم به برگ ها خیلی خوب توجه کنید ، چون برگ که سالم باشد غذا سازی و باردهی بهتر خواهد بود. در ادامه چند میوه و درخت زینتی را از لحاظ برگ هایشان بررسی میکنیم.
- سیب و گلابی:
در این درختان دقت کنید برگها باید سبز و براق باشند . پیچخوردگی شدید یا لکه قهوهای نشانه بیماری قارچی میتواند باشد. ریزش زیاد برگ در فصل رشد طبیعی نیست خیلی به آن توجه کنید. - گردو:
برگهای سالم درخت گردو برگ هایی بزرگ و کاملا سبز هستند. زردی بین رگبرگها نشانه کمبود تغذیه درخت است و نشان میدهد باید به کوددهی آن بیشتر دقت کنید. اگر لکه های سیاه روی برگ دیدید احتمالا برگ بیمار است . برای درمانش کوشا باشید. - مرکبات:
معمولا برگ های درختان مرکبات ضخیم ، براق و سبز تیره است. زرد شدن کل معمولا نشانه کمبود غذایی است . همچنین در نهال مرکبات خیلی این اتفاق می افتد که برگ ها چسبنده شوند. دقت کنید این اتفاق نشان دهنده وجود آفت مکنده یا عسلک تولید کردن شته ها است . محلول پاشی خوب برای درمان این عارضه کاری بسیار مهم است. - کاج و سرو:
در درختان کاج و سرو برگ ها حالت سوزنی دارند. باید سوزن برگ ها سبز و تازه باشد. زرد شدن برگ ها از قسمت داخل شاخه نشانه ضعیف بودن ریشه یا آبیاری غلط است. - افرا :
همانطور که میدانید درخت افرا برگ های پهن و بزرگ و تازه و خوشرنگی دارد. چون برگ ها نازکند زود میسوزند . برگ های سوخته نوکشان سوخته شده است. - رز :
در بوته های گل رز برگ ها سبز تیره و براقند. یک بیماری رایج بین بوته های رز است که وقتی به آن مبتلا میشوند روی برگ ها لکه های گرد سیاه دیده میشود. همچنین اگر دیدید برگ ها چروک و پیچ خورده شده اند احتمال وجود شته خیلی زیاد است.
برسی جوانه و رشد جدید در خرید نهال
اگر رشد جدید نهال فعال باشد و به خوبی اتفاق بیفتد ، ریشه و تنه هم احتمالا سالم کار میکنند. وجود جریان سالم یعنی گیاه انرژی و جریان شیره خوبی دارد. جوانه خوب و سالم چه ویژگی هایی دارد؟
جوانه سالم باید پر و زنده باشد، یعنی وقتی به آن دست میزنید حس کنید کمی و متورم و سفت شده است. نباید وقتی لمسش کردید بریزد و نباید خشک یا چروکیده باشد.
جوانه سالم رنگ طبیعی و زیبایی دارد. معمولا رنگش سبز روشن یا قهوه ای روشن است نه سیاه و تیره.
شاخه هایی که از جوانه خارج میشوند باید سبز و انعطاف پذیر باشند و برگ های کوچکشان تازه و سالم باشد. نوک شاخه نه باید خیلی خشک و شکننده و نه خیلی نرم و پژمرده باشد.
برای شناسایی جوانه خای سالم یک ذره از آنرا با ناخنتان خراش بدهید، اگر زیرش سبز بود رشد جوانه فعال است و اگر قهوه ای و خشک بود آن قسمت مرده است. برویم جوانه های سالم نمونه های زیر را بررسی کنیم.
- سیب و گلابی :
جوانه هایشان باید متورم و آماده باز شدن باشند. اگر جوانه سیاه یا چروکیده باشد احتمال سرمازدگی یا بیماری هست. دقت کنید در این درختان رشد جدید جوانه باید صاف و بدون پیچخوردگی باشه. - گردو :
در نهال گردو جوانه انتهایی باید سالم باشد و روی آن برجستگی هایی وجود داشته باشد. خشک بودن نوک شاخه نشانه ضعیف بودن ریشه یا کمآبی آن است. - مرکبات :
در درختان مرکبات رشد جدید معمولا سبز خیلی روشن و لطیف و زیباست. زرد شدن رشد تازه نشانه کمبود مواد مغذی در نهال است. نوک خشک یا سیاه نشانه تنش یا قارچ میباشد . حتما برای درمان آن اقداماتی انجام دهید. - کاج و سرو :
در این گیاهان دقت کنید نوک شاخه ها باید سبز و در حال رشد باشد. اگر مشاهده کردید سرشاخه ها خشک شدند نشان دهنده مشکل در آبیاری یا ضعیف بودن ریشه هاست. - رز:
اگر دقت کرده باشید روی ساقه های بوته رز همیشه جوانه های سبز و برجسته دیده میشوند. هر چه این جوانه ها بیشتر باشند گل ها بیشترند و بوته رز زیبایی بیشتری را ایجاد میکند. اگر این جوانه ها کم شوند رشد هم ضعیف خواهد شد ، پس در مراقبت از آنها دقت کنید.
خرید نهال سالم از نهالستان معتبر
نهالستان معتبر
نهال سالم فقط نهالی نیست که ظاهر زیبایی داشته باشد ، باید رقم درست، پایه مناسب و بدون بیماری باشد. نهالستان معتبر چه ویژگی هایی دارد؟ نهالستان معتبر نهالستانی است که روی همه نهال ها برچسب و مشخصات رقم وجود دارد ، سن نهال ها مشخص است، در درختان میوه پایه و پیوند آن به خوبی مشخص است، نهالستان خوب معمولا نهال ها را جدا و مرتب نگهداری میکند و ریشههای آنها را مرطوب و سالم نگه میدارد.خرید از فروشنده های نامعتبر ریسک اشتباه بودن رقم، بیماری مخفی و رشد ضعیف را بیشتر میکند.
نشانه نهالستان نامعتبر
وقتی وارد میشوید معمولا میبینید نهالها روی زمین خشک افتاده اند ، بی نظم و غیر بهداشتی. شاید ببینید ریشهها در معرض هوا و آفتاب قرار گرفته اند و دارند آسیب میبینند. فروشنده اطلاعات دقیقی ندارد و نمیتواند به خوبی توضیح دهد . همچنین ممکن است نهال ها قاطی و بدون برچسب باشند.
موقع خرید نهال باید چه سوالاتی بپرسیم ؟
- این نهال چند ساله است؟ فروشنده باید دقیق به شما بگوید نهال چند ساله هست نهال هایی با عمر کم و یا خیلی زیاد درصد سبز شدنشان بسیار پایین است و بهترین مورد نهال های 2 تا 3 ساله است
- پایهاش چیست؟ برای میوهها این سوال مهمیه در مرحله اول سعی کنید نهال هایی را تهیه کنید که پایه آنها جنگلی یا از ارقام مقاوم باشند.
- این نهال مناسب چه آبوهوایی است؟ مهم است این موضوع مثلا گردو پکان برای مناطق سرد مناسب نیست اما در مقابل گردو چندلر مناسب آب و هوای سرد است حتما نهالی بخرید که با آب و هوای منطقه شما سازگار باشد.
- آیا ضمانت سلامت دارد؟ اگر فروشنده نهال سالم به شما تحویل دهد از ضمانت آن نمیترسد و درخت ضمانتی میدهد. از جهن اصالت و رشد از فروشنده ضمانت بخواهید