بعد از ضربه به سر چه علائمی خطرناک است؟ تا چند ساعت خطرناک است؟

ضربه به سر: علائم خطر و زمان طلایی

ضربه به سر یکی از شایع ترین حوادثی است که ممکن است برای هر کسی، از کودکان در حال بازی گرفته تا بزرگسالان در حوادث رانندگی یا زمین خوردن های ساده، اتفاق بیفتد. در بیشتر مواقع، این ضربه ها تنها باعث ایجاد یک برآمدگی (کبودی و ورم) دردناک میشوند و جای نگرانی خاصی ندارند. اما از آنجایی که مغز، فرمانده کل بدن ماست و درون یک جمجمه استخوانی قرار دارد، ضربه های شدیدتر میتوانند باعث آسیب های پنهان اما بسیار جدی شوند.اگر شما یا یکی از عزیزانتان دچار آسیب از ناحیه سر شده اید، احتمالا این سوالات ذهن شما را درگیر کرده است: بعد از ضربه به سر چه علائمی خطرناک است؟ و تا چند ساعت بعد از ضربه باید مراقب بیمار باشیم؟

امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان بعد از ضربه به سر چه علائمی خطرناک است؟ تا چند ساعت خطرناک است؟ را می توانید مشاهده کنید.

همچنین بخوانید: درمان لکه خون در چشم بر اثر ضربه

زمان طلایی: تا چند ساعت بعد از ضربه به سر خطرناک است؟

یکی از مهمترین دغدغه ها بعد از هر حادثه این است که خطر تا چه زمانی بیمار را تهدید میکند. به طور کلی در علم پزشکی، زمان نظارت بر بیمار به سه مرحله تقسیم میشود:

۱. ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه (زمان اوج خطر): حیاتی ترین و حساس ترین زمان بعد از وارد شدن ضربه به سر، ۲۴ تا ۴۸ ساعت (یک تا دو روز) اول است. به خصوص ۴ تا ۶ ساعت ابتدایی پس از حادثه بسیار مهم است. اگر خونریزی مغزی، تورم یا آسیب جدی به بافت مغز وارد شده باشد، علائم آن معمولا در این بازه زمانی خود را نشان میدهند. در این مدت، بیمار نباید تنها بماند و باید تحت نظر یک فرد بالغ و هوشیار باشد.

۲. هفته اول: برخی از علائم ناشی از ضربه مغزی خفیف مانند سردردهای ملایم، مشکل در تمرکز یا تغییرات خلق و خو ممکن است در طول چند روز تا یک هفته پس از ضربه خود را نشان دهند.

۳. خطرات تاخیری (هفته ها و ماه ها بعد): در موارد نادری (به ویژه در افراد سالمند یا کسانی که از داروهای رقیق کننده خون مثل آسپرین استفاده میکنند)، ممکن است خونریزی های بسیار کندی در زیر جمجمه (هماتوم سابدورال مزمن) رخ دهد. علائم این نوع آسیب ممکن است روزها یا حتی هفته ها بعد به شکل سرگیجه، سردرد مزمن، یا ضعف در یک طرف بدن بروز کند. بنابراین، حتی اگر روزهای اول بی خطر سپری شدند، در صورت بروز علائم غیرعادی در هفته های بعد، حتما به پزشک مراجعه کنید.

همچنین بخوانید: علت کبودی بی دلیل بدن و بدون ضربه چیست؟

بعد از ضربه به سر چه علائمی خطرناک است؟

اگر فردی دچار آسیب از ناحیه سر شد، باید او را به دقت زیر نظر بگیرید. در صورت مشاهده حتی یکی از علائم زیر، بدون اتلاف وقت با اورژانس (شماره ۱۱۵) تماس بگیرید یا بیمار را به نزدیکترین بیمارستان برسانید:

از دست دادن هوشیاری (غش کردن): حتی اگر فرد برای چند ثانیه یا چند دقیقه بیهوش شده و سپس بهوش آمده است، این یک علامت مهم تلقی میشود و نیاز به اسکن مغزی (سیتی اسکن) دارد.

سردرد شدید و پیش رونده: سردرد خفیف در محل ضربه طبیعی است، اما اگر سردرد بسیار شدید است و با گذشت زمان بدتر میشود (به جای اینکه بهتر شود)، این یک زنگ خطر جدی برای افزایش فشار داخل جمجمه است.

استفراغ مکرر و حالت تهوع شدید: یک بار بالا آوردن ناشی از ترس یا شوک ممکن است رخ دهد، اما استفراغی که بیش از یک یا دو بار تکرار شود، نشان دهنده فشار بر بافت مغز است.

گیجی و اختلال در حافظه: اگر فرد نمیداند کجاست، چه روزی است، شما چه کسی هستید، یا نحوه وقوع حادثه را به یاد نمیآورد (فراموشی)، نشان دهنده آسیب مغزی است.

تغییر در اندازه مردمک های چشم: اگر به چشم های بیمار نگاه کنید و ببینید که سیاهی وسط چشم (مردمک) در یک چشم بزرگتر از چشم دیگر است، این یک علامت خطرناک عصبی است.

اختلال در گفتار یا بینایی: تار دیدن، دو بینی، یا اینکه فرد نتواند کلمات را درست ادا کند و به اصطلاح زبانش بگیرد یا نامفهوم صحبت کند.

خواب آلودگی شدید و بیدار نشدن: اگر بیمار به طور غیر عادی خواب آلود است و وقتی او را صدا میزنید یا تکان میدهید به سختی بیدار میشود یا اصلا بیدار نمیشود.

همچنین بخوانید: سر درد سمت چپ سر نشانه چیست؟

تشنج: هرگونه حرکات لرزشی غیر ارادی در دستها، پاها یا کل بدن، خیره شدنه ای طولانی به یک نقطه یا قفل شدن فک.

ضعف و بی حسی: احساس فلجی، ضعف، گزگز یا سوزنسوزن شدن در دستها و پاها (به ویژه اگر فقط در یک طرف بدن باشد).

خروج مایع شفاف یا خون از گوش و بینی: این مایع شفاف میتواند مایع مغزی نخاعی باشد که به دلیل شکستگی پایه جمجمه به بیرون نشت کرده است.

رفتارهای غیر طبیعی: پرخاشگری شدید، بی قراری، یا تغییرات ناگهانی در شخصیت فرد.

علائم خطرناک بعد از ضربه به سر در کودکان و نوزادان

کودکان و به خصوص نوزادان نمیتوانند به خوبی احساسات و دردهای خود را بیان کنند؛ بنابراین تشخیص آسیب در آنها نیازمند دقت بیشتری از سوی والدین است. علاوه بر علائم ذکر شده در بالا، در کودکان به این نشانهه ا دقت کنید:

گریه مداوم و آرام نشدنی: اگر کودک بهانه گیر شده و با هیچ روشی (شیر دادن، در آغوش گرفتن) آرام نمیشود.
امتناع از غذا خوردن یا شیر خوردن: از دست دادن ناگهانی اشتها پس از ضربه.
از دست دادن تعادل: اگر کودک نوپا هنگام راه رفتن تلوتلو میخورد و تعادل همیشگی را ندارد.
عدم توجه به محیط: اگر کودک به اسباب بازی های مورد علاقه اش توجهی نشان نمیدهد و خیره و بی تفاوت است.
برآمدگی غیر طبیعی در سر: به خصوص در نوزادان زیر یک سال، تورم ملاج (بخش نرم روی سر) بسیار خطرناک است.

همچنین بخوانید: درمان فوری سردرد شدید در خانه با گلاب

بعد از ضربه به سر چه کنیم؟

اگر ضربه خفیف بوده و هیچیک از علائم خطرناک بالا مشاهده نشد، میتوانید با رعایت نکات زیر از بیمار در خانه مراقبت کنید:

۱. استراحت مطلق: فرد باید از انجام فعالیت های فیزیکی سنگین، ورزش، و حتی فعالیت های ذهنی که نیاز به تمرکز بالا دارند (مثل تماشای طولانیمدت تلویزیون، کار با گوشی موبایل یا مطالعه) خودداری کند. مغز برای ترمیم نیاز به استراحت دارد.

۲. استفاده از کمپرس سرد: برای کاهش ورم و درد موضعی، یک کیسه یخ (یا مقداری یخ پیچیده شده در یک حوله تمیز) را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی محل ضربه قرار دهید. هرگز یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.

۳. نحوه خوابیدن بیمار: هنگام خوابیدن، زیر سر بیمار یک یا دو بالش اضافه قرار دهید تا سر کمی بالاتر از سطح قلب قرار بگیرد. این کار به کاهش تورم کمک میکند.

۴. پرهیز از داروهای رقیق کننده خون: برای کاهش سردرد هرگز به صورت خودسرانه از مسکن هایی مثل آسپرین، ایبوپروفن، ژلوفن، نوافن و ناپروکسن استفاده نکنید، زیرا این داروها خطر خونریزی داخلی مغز را افزایش میدهند. در صورت نیاز و با مشورت پزشک، معمولا فقط مصرف استامینوفن ساده مجاز است.

۵. چک کردن بیمار هنگام خواب: در ۲۴ ساعت اول، اگر بیمار خوابید، لازم نیست او را بیدار نگه دارید (خواب برای بهبودی مفید است)، اما باید هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار او را بیدار کنید تا مطمئن شوید که به راحتی بیدار میشود، شما را میشناسد و میتواند به سوالات ساده پاسخ دهد.

۶. عدم مصرف الکل و مواد خواب آور: بیمار حداقل تا ۴۸ ساعت پس از ضربه نباید از داروهای خواب آور، آرامبخش یا الکل استفاده کند، زیرا این مواد میتوانند علائم آسیب مغزی (مانند خواب آلودگی یا گیجی) را پنهان کنند.

همچنین بخوانید: درد وسط سر نشانه چیست و چه علتی دارد؟

چه علائمی بعد از ضربه به سر طبیعی هستند؟

همه ضربه ها به معنای آسیب مغزی نیستند. در بسیاری از موارد علائم زیر طبیعی بوده و پس از چند روز برطرف میشوند:

برآمدگی، ورم و کبودی روی پوست سر: پوست سر رگهای خونی زیادی دارد، بنابراین حتی یک ضربه کوچک میتواند باعث ایجاد یک باد یا ورم بزرگ شود.
سردرد خفیف تا متوسط: که فقط در ناحیه ضربه دیده حس میشود و به مرور زمان کاهش مییابد.
سرگیجه و احساس گیجی بسیار خفیف و گذرا: که در همان لحظات اولیه رخ داده و سریعا برطرف میشود.
خستگی بیش از حد معمول.

سخن آخر

همیشه شنیده ایم که پیشگیری بهتر از درمان است. استفاده از کلاه ایمنی هنگام موتور سواری یا دوچرخه سواری، بستن کمربند ایمنی در خودرو، و ایمن سازی محیط خانه برای کودکان و سالمندان میتواند تا حد زیادی از وقوع این حوادث تلخ جلوگیری کند.