برای کاشت هسته مرکبات در گلدان بهتر است در مرحله اول هسته ها را داخل یک سینی نشا یا گلدانی مناسب بکارید و چند هفته به آن ها فرصت دهید تا جوانه بزنند. معمولاً این فرایند چیزی در حدود سه تا شش هفته زمان می برد و بعد از ظاهر شدن جوانه ها، می توان آن ها را به گلدان اصلی یا محل کاشت نهایی منتقل کرد.
البته رشد سالم و اصولی مرکبات فقط به کاشت هسته محدود نمی شود و عوامل مختلفی در موفقیت این کار نقش دارند. مواردی مثل کیفیت بذر، دمای محیط، نور کافی، آبیاری درست و نوع خاک، همگی می توانند بر روند رشد این گیاهان تأثیر مستقیم بگذارند.
مراحل کاشت هسته مرکبات در گلدان
بدون تردید خوردن میوه هایی مانند پرتقال، نارنج، نارنگی و لیمو زمانی لذت بخش تر می شود که آن ها را با دستان خودتان پرورش داده باشید.
این تجربه فقط به برداشت محصول محدود نیست بلکه دیدن روند رشد گیاه و نتیجه تلاش روزانه نیز حس خوشایند و رضایت بخشی به همراه دارد. در واقع باغبانی و پرورش گیاهان در خانه به خودی خود تجربه ای دلنشین، آرامش بخش و شیرین به شمار می رود.
اگر شما هم به کاشت مرکبات در گلدان علاقه دارید آشنایی با روش درست کاشت هسته می تواند شروعی خوب و کاربردی برایتان باشد. در ادامه با شیوه کاشت هسته مرکبات در گلدان بیشتر آشنا خواهید شد.
گام اول: انتخاب نوع میوه و جدا کردن هسته
- در اولین مرحله از کاشت هسته مرکبات در گلدان باید با توجه به نوع میوه ای که قصد پرورش آن را دارید هسته های سالم و مناسب لیمو، پرتقال، نارنگی یا نارنج را جدا و آماده کنید.
- در انتخاب هسته ها دقت داشته باشید که از دانه هایی استفاده شود که کاملاً سالم باشند و با دهان تماس پیدا نکرده باشند.
- هسته هایی که وارد دهان شده اند معمولاً برای کاشت مناسب نیستند. چون بزاق دهان در بسیاری از مواقع می تواند به قوه نامیه دانه آسیب بزند و قدرت جوانه زنی آن را کاهش دهد.
- پس از جدا کردن هسته ها، آن ها را با کمک دستمال خشک کنید و باقی مانده گوشت میوه را با دقت از سطح هسته پاک نمایید.
- در این مرحله باید بسیار آرام عمل کنید تا هنگام جدا کردن هسته از بافت میوه، آسیبی به بخش داخلی و مغز دانه وارد نشود.
- بهتر است از میان هسته ها، دانه های درشت تر و سالم تر را انتخاب کنید. چون معمولاً شانس بیشتری برای جوانه زنی دارند.
- هسته های انتخاب شده را به مدت ۴۸ ساعت در آب ولرم قرار دهید تا به اندازه کافی خیس بخورند و برای مراحل بعدی آماده شوند.
- بعد از گذشت دو روز، پوست رویی هسته ها را با دقت و حوصله جدا کنید.
- برای این کار می توانید از دست کمک بگیرید، اما باید مراقب باشید که به بخش نرم و گوشتی داخل هسته آسیبی نرسد.
- پس از جدا کردن پوسته، هسته های پوست کنده را داخل آب قرار دهید تا خشک نشوند و رطوبت لازم را حفظ کنند.
- برداشتن پوست هسته مرکبات باعث می شود فرایند جوانه زنی سریع تر انجام شود و زودتر به نتیجه برسید.
گام دوم: انتخاب گلدان مناسب برای کاشت هسته مرکبات
- در نظر داشته باشید که انتخاب گلدان برای کاشت هسته مرکبات در گلدان تا حدی به نوع میوه ای بستگی دارد که می خواهید پرورش دهید. اما در هر صورت باید گلدانی را انتخاب کنید که شرایط لازم برای رشد اولیه گیاه را داشته باشد.
- مهم ترین نکته ای که نباید در این مرحله فراموش کنید این است که عمق گلدان نباید کمتر از ۱۰ سانتی متر باشد. چون ریشه برای شکل گیری و رشد اولیه به فضای کافی نیاز دارد.
- بهتر است جنس گلدان از نوع سرامیکی یا سفالی باشد. زیرا این گلدان ها معمولاً تهویه مناسب تری برای خاک فراهم می کنند.
- هنگام انتخاب گلدان، حتماً بررسی کنید که در قسمت انتهایی آن سوراخ ها و زهکش کافی وجود داشته باشد.
- همچنین در این مرحله اگر آب اضافی در خاک باقی بماند و راهی برای خروج نداشته باشد، ریشه گیاه به مرور دچار پوسیدگی می شود و رشد نهال با مشکل روبه رو خواهد شد.
گام سوم: انتخاب بستر کاشت مناسب
- برای کاشت هسته مرکبات در گلدان انتخاب خاک و بستر مناسب اهمیت زیادی دارد. چون کیفیت خاک تأثیر مستقیمی بر جوانه زنی و رشد گیاه خواهد داشت.
- اگر قصد دارید هسته مرکبات را در باغچه بکارید ترکیبی از ۱۵ درصد ماسه، ۱۵ درصد برگ جنگلی یا خاکبرگ، ۲۵ درصد کود دامی و ۴۵ درصد خاک باغچه می تواند بستر مناسبی برای این کار باشد. این ترکیب باعث می شود خاک هم مواد غذایی کافی داشته باشد و هم از نظر بافت، برای رشد ریشه مناسب باشد.
- اگر قصد کاشت هسته مرکبات در گلدان را دارید بهتر است از ترکیب ۶۰ درصد خاک کوکوپیت یا پیت ماس، ۳۰ درصد پرلیت و ۱۰ درصد پوکه صنعتی سبک یا سنگریزه استفاده کنید. این نوع بستر برای گلدان مناسب تر است، چون هم سبک تر است و هم به زهکشی بهتر آب و تهویه مناسب ریشه کمک می کند.
- توجه داشته باشید که اگر می خواهید هسته مرکبات را داخل منزل بکارید، باید از بستری استفاده کنید که تمیز، بهداشتی و بدون بو باشد. به همین دلیل در کاشت داخل خانه بهتر است از کودهای حیوانی و مواد غیر بهداشتی استفاده نشود.
- اما اگر قصد دارید هسته ها را در باغچه بکارید می توانید از همان ترکیب اول که شامل کود دامی است استفاده کنید، چون در فضای باز مشکلی از این نظر وجود ندارد.
- در صورتی که به خاک مناسب دسترسی نداشتید می توانید با مراجعه به گلخانه ها یا مراکز فروش لوازم باغبانی، بستر کاشت آماده و مناسب تهیه کنید.
گام چهارم: کاشت هسته مرکبات در گلدان
- در زمان کاشت کاشت هسته مرکبات در گلدان خاکی را که از قبل آماده کرده اید داخل گلدان بریزید. اما طوری که سطح خاک حدود یک سانتی متر پایین تر از لبه گلدان قرار بگیرد.
- سپس با توجه به اندازه گلدان، یک تا سه هسته را انتخاب کنید و آن ها را در عمق تقریبی دو سانتی متری خاک بکارید.
- بعد از قرار دادن هسته ها، روی آن ها را خیلی آرام با یک لایه نازک خاک بپوشانید تا هم پوشش کافی داشته باشند و هم خاک بیش از حد سنگین روی بذر ننشیند.
- در ادامه سطح خاک را با اسپری آب کاملاً مرطوب کنید و دقت داشته باشید آب را طوری نپاشید یا نریزید که هسته ها از جای خود حرکت کنند یا از خاک بیرون بیایند.
- برای اینکه محیطی شبیه گلخانه ایجاد شود و گرما و رطوبت لازم حفظ گردد روی گلدان را با پلاستیک شفاف بپوشانید.
- بهتر است روی پلاستیک چند سوراخ کوچک ایجاد کنید تا هوا جریان داشته باشد و تهویه بهتری انجام شود.
گام پنجم: نگهداری گیاه تا زمان جوانه زنی
- تا زمانی که جوانه ها ظاهر شوند لازم است بستر کاشت همیشه کمی مرطوب بماند؛ یعنی خاک نباید خشک شود. اما در عین حال نباید آن قدر خیس باشد که حالت غرقابی پیدا کند.
- نکته مهم این است که هسته مرکبات قبل از جوانه زدن، نیازی به نور مستقیم خورشید ندارد و بهتر است در این مرحله گلدان را دور از آفتاب مستقیم نگه دارید.
- دمای مناسب برای این دوره معمولاً دمای اتاق است و بهتر است بین ۲۱ تا ۲۴ درجه سانتی گراد قرار داشته باشد.
- باز هم لازم است تأکید شود که در تمام این مدت، رطوبت خاک باید در حد متعادل باشد؛ نه خشک و نه بیش از اندازه خیس و سنگین.
- وقتی اولین برگ ها از خاک بیرون آمدند و گیاه خودش را نشان داد، پلاستیک را بردارید تا نهال به هوای آزاد عادت کند.
- بعد از برداشتن پلاستیک، گلدان را به محلی روشن تر منتقل کنید تا نور بیشتری دریافت کند و رشدش بهتر شود.
- معمولاً بهترین جا برای قرار دادن گلدان، پشت پنجره های جنوبی و پرنور آپارتمان یا باغچه بالکن است که نور مناسب تری دارد. اگر شرایط دما و رطوبت درست باشد، معمولاً حدود سه تا شش هفته زمان لازم است تا هسته مرکبات جوانه بزند و رشد اولیه را شروع کند.
گام ششم: شرایط نگهداری نهال مرکبات
نهال مرکبات برای رشد سالم و قوی به محیطی گرم و نسبتاً پایدار نیاز دارد. اگر گلدان را بیرون از اتاق یا در فضای باز گذاشته اید با شروع زمستان حتماً آن را به داخل خانه منتقل نمایید. اما دقت کنید کنار بخاری یا شوفاژ قرار نگیرد تا گرمای مستقیم به گیاه آسیب نزند. به طور کلی بهترین بازه دمایی برای کاشت هسته مرکبات در گلدان و نگهداری از آن حدود ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتی گراد است.
همان طور که پیش تر گفته شد تا قبل از جوانه زنی معمولاً باید رطوبت خاک مرتب تأمین شود. اما بعد از جوانه زدن شرایط تغییر می کند. از این مرحله به بعد، آبیاری دو تا سه بار در هفته برای نهال کافی می باشد. به شرطی که خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. همچنین حتماً مطمئن باشید زهکش کف گلدان درست کار می کند و آب اضافی در زیرگلدانی جمع نمی شود، چون ماندن آب باعث غرقابی شدن خاک و آسیب دیدن ریشه ها خواهد شد.
نگهداری مرکبات در گلدان و داخل آپارتمان گاهی باعث می شود گیاه نور کافی دریافت نکند. به همین دلیل اگر نور طبیعی محیط کم باشد بهتر است از لامپ های فلورسنت یا نور مصنوعی مناسب رشد گیاه کمک بگیرید. درختان مرکبات مثل لیمو، پرتقال و نارنگی برای رشد مطلوب، به حداقل ۴ تا ۵ ساعت نور مستقیم خورشید در روز نیاز دارند.
برای تقویت بهتر نهال می توانید ماهی یک بار از کود مایع مخصوص مرکبات استفاده کنید تا مواد غذایی لازم به گیاه برسد. با این حال باید توجه داشته باشید که آبیاری زیاد و رطوبت بیش از اندازه، زمینه را برای بروز بیماری های گیاهی فراهم می کند.
بنابراین اگر می خواهید در آینده از میوه های دست پرورده خود بهترین نتیجه را بگیرید، بهتر است شرایط نگهداری را دقیق تنظیم کنید تا نیاز به سمپاشی و درمان های شیمیایی تا حد ممکن کم شود.
همچنین اولین تعویض گلدان را زمانی انجام دهید که گیاه حدود ۱۵ سانتی متر قد کشیده باشد و دست کم سه دسته برگ تولید کرده باشد.
برای تعویض گلدان در سال های بعد کافی است انتهای گلدان را بررسی کنید؛ هر وقت دیدید ریشه ها از سوراخ های زیر گلدان بیرون زده اند، یعنی زمان آن رسیده که نهال را به گلدانی بزرگ تر منتقل کنید تا فضای کافی برای رشد ریشه داشته باشد.
آموزش دستورالعمل کاشت هسته مرکبات
- برای کاشت هسته مرکبات در گلدان و بعد از اینکه هسته های مرکبات را از داخل میوه خارج کردید آن ها را به خوبی بشویید تا کاملاً تمیز شوند.
- دقت داشته باشید که هسته هر نوع میوه را به صورت جداگانه نگه دارید تا در زمان کاشت با هم مخلوط نشوند.
- برای کاشت از گلدان هایی استفاده کنید که در قسمت انتهایی خود سوراخ تخلیه آب دارند تا از انباشته شدن آب جلوگیری شود.
- داخل گلدان ها را با ترکیبی از کود گیاهی و پرلیت پر کنید تا بستر مناسبی برای رشد هسته ها فراهم شود.
- همچنین می توانید از سینی های مخصوص کاشت استفاده کنید و هر دانه را با فاصله ای حدود ۷.۵ تا ۱۰ سانتی متر از یکدیگر بکارید.
- این گیاه به آبیاری بیش از حد نیاز ندارد. بنابراین باید طوری آب بدهید که فقط خاک گلدان مرطوب شود.
- در مرحله بعد روی گلدان را با یک لایه نایلون بپوشانید و آن را در معرض نور غیرمستقیم خورشید قرار دهید.
- لازم است هر چند وقت یک بار وضعیت رویش دانه ها را بررسی کرده و در صورت خشک شدن خاک، به آن آب بدهید.
- بهترین دما برای رشد این گیاه حدود ۲۱ درجه سانتی گراد است و فرایند جوانه زنی هسته ها معمولاً بین ۳ تا ۶ هفته زمان می برد.
- پس از اینکه هسته ها جوانه زدند پوشش نایلونی را از روی ظرف بردارید و گیاه را در جایی بگذارید که نور خورشید به صورت غیرمستقیم به آن بتابد.
- زمانی که ارتفاع نهال به حدود ۱۵ سانتی متر رسید و دست کم سه دسته برگ روی آن ظاهر شد، باید آن را به گلدانی بزرگ تر منتقل کنید.
- بعد از انتقال گیاه به ظرف بزرگ تر، نهال شما در طول روز به حداقل ۴ ساعت نور مستقیم خورشید احتیاج خواهد داشت. در ر این مرحله نیز آبیاری باید در حد مرطوب کردن خاک باشد و از خیس کردن بیش از حد بستر گیاه خودداری کنید.
- برای تقویت گیاه، از فصل بهار تا اواخر پاییز، ماهی دو بار از کود رقیق شده استفاده نمایید.
- برای نگهداری و محافظت بهتر از گیاه در فصل زمستان، استفاده از گلدان های بزرگ تر و فراهم کردن محیطی امن پیشنهاد می شود.