چه اطلاعاتی در خصوص تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن دارید؟ بسیاری از افراد فکر می کنند ذهن آگاهی و مدیتیشن هر دو یک معنا و مفهوم دارند اما در واقع این دو کاملاً یکسان نیستند. حتی در میان پژوهشگران هم درباره تعریف دقیق آن ها اتفاق نظر کامل وجود ندارد.
از این رو برای فهم تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن باید آرام آرام لایه ها را باز کنیم؛ درست مثل باز کردن گره های یک کلاف نخ قبل از بافتن پتو. در واقع زمانی که این گره ها باز شوند درک شفاف تری معنا و مفهوم این دو عبارت در ذهنمان شکل می گیرد. در ادامه این مطلب با مهم ترین تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن آشنا می شوید:
مدیتیشن چیست؟
مدیتیشن به زبان ساده یک تمرین آگاهانه برای آرام کردن ذهن و افزایش تمرکز می باشد که معمولاً در فضایی ساکت و مشخص انجام می شود. هدف از مدیتیشن آرام سازی ذهن، افزایش آگاهی، کاهش استرس یا رشد درونی می باشد که اغلب زمان دار و برنامه ریزی شده است؛
مثلاً روزی ۱۵ یا ۲۰ دقیقه. این تمرین شکل های مختلفی دارد؛ گاهی تمرکز روی نفس یا یک صداست، گاهی فقط مشاهده افکار بدون قضاوت و گاهی هم پرورش حس مهربانی و دلسوزی نسبت به خود و دیگران می باشد. اگرچه هرکدام از این ها مسیر متفاوتی دارند اما همگی به شفاف تر شدن ذهن کمک می کنند.
ذهن آگاهی چیست؟
ذهن آگاهی به معنای حضور کامل در لحظه اکنون، بدون قضاوت و بدون تلاش برای تغییر آنچه در حال رخ دادن است. در این حالت فرد به افکار، احساسات، بدن و محیط اطرافش تنها برای دیدن و آگاه بودن توجه می کند. به عبارت ساده تر ذهن آگاهی محدود به زمان یا مکان خاصی نیست و می تواند در کارهای ساده روزمره مثل غذا خوردن، قدم زدن، صحبت کردن یا حتی استراحت کردن تجربه شود. این مهارت کمک می کند از حالت زندگی خودکار خارج شویم و با حضور واقعی آرامش و کیفیت بیشتری را در زندگی احساس کنیم.
اهمیت ذهن آگاهی و مدیتیشن
ذهن آگاهی و مدیتیشن نقش مهمی در بالا بردن کیفیت زندگی و حفظ سلامت روان ما دارند. در واقع این تمرین ها کمک می کنند ارتباط عمیق تری با خودمان و دنیای اطراف برقرار نموده و در مواجهه با فشارها و چالش های روزمره، آگاهانه تر و آرام تر عمل کنیم.
قطعا وقتی ذهن آموزش می بیند در لحظه حاضر بماند زندگی شفاف تر و قابل مدیریت تر می شود. از دیگر دلایل اهمیت ذهن آگاهی و مدیتیشن می توان به موارد زیر اشاره نمود:
کاهش استرس
ذهن آگاهی با تمرکز بر زمان حال و پذیرش تجربه های بدون قضاوت تنش و اضطراب را کاهش می دهد. در کنار آن مدیتیشن نیز با آرام کردن ذهن و ایجاد تمرکز عمیق، فشارهای فکری روزانه را کم کرده و فضای ذهنی سبک تری را برایمان ایجاد می کند.
افزایش آگاهی از خود
از دیگر فواید ذهن آگاهی و مدیتیشن می توان به افزایش آگاهی از خود اشاره نمود. به این صورت که با تمرین ذهن آگاهی، فرد شناخت دقیق تری از افکار، احساسات و واکنش های خود پیدا می کند. این آگاهی کمک می کند خود واقعی تان را بهتر بشناسید و انتخاب های آگاهانه تری در زندگی داشته باشید.
بهبود تصمیم گیری
افرادی که ذهن آگاهی و مدیتیشن را وارد زندگی خود می کنند معمولاً با تمرکز و وضوح بیشتری تصمیم می گیرند. زیرا آرامش ذهنی باعث می شود گزینه ها را منطقی تر بررسی کرده و از تصمیم های عجولانه دور بمانند.
تقویت سلامت روان
تمرین مداوم این دو مهارت، تعادل روانی را افزایش داده و احساس آرامش، رضایت و ثبات عاطفی را تقویت می کند. زیرا ذهن کمتر درگیر افکار منفی می شود و در مقابل احساس شادی درونی بیشتر شکل می گیرد.
ارتقاء عملکرد فردی و حرفه ای
ذهن آگاهی و مدیتیشن با افزایش تمرکز و کاهش استرس، عملکرد فرد را در زندگی شخصی و کاری بهبود می بخشند. نتیجه آن دقت بالاتر، اشتباه کمتر و مسیر هموارتر برای رشد و موفقیت می باشد.
بهبود روابط اجتماعی
این تمرین ها حضور ذهن و آرامش را در ارتباط با دیگران افزایش می دهند. وقتی با آگاهی گوش می دهید و واکنش نشان می دهید، روابط صمیمی تر، سالم تر و مؤثرتری شکل می گیرد.
مهم ترین تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن
ذهن آگاهی و مدیتیشن هر دو از روش های مؤثر در روان شناسی و رشد فردی هستند و هرکدام مسیر خاص خود را دارند. با اینکه هدف کلی آن ها بهبود حال ذهن و کیفیت زندگی است اما در شیوه اجرا و تمرکز، تفاوت های مهمی میانشان وجود دارد. از جمله تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن عبارتند از:
تمرکز و پذیرش
یکی از مهم ترین تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن تمرکز و پذیرش می باشد. در ذهن آگاهی توجه کامل به تجربه های لحظه حال همراه با پذیرش بدون قضاوت اهمیت دارد. فرد یاد می گیرد افکار و احساساتش را همان طور که هستند ببیند و بپذیرد. اما در مدیتیشن تمرکز معمولاً روی یک نقطه مشخص مثل تنفس، یک صدا، تصویر یا مفهوم خاص قرار می گیرد.
مدت زمان تمرین
مدت زمان تمرین از دیگر تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن می باشد. مثلا ذهن آگاهی محدود به زمان خاصی نیست و می تواند در طول روز و در موقعیت های مختلف زندگی تمرین شود. اما مدیتیشن معمولاً در بازه های زمانی مشخص، مثل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، و به صورت برنامه ریزی شده انجام می شود.
نوع تمرین
تمرین های ذهن آگاهی بیشتر بر آگاهی حسی، تنفس و توجه به آنچه در بدن و ذهن می گذرد متمرکز هستند. در مقابل مدیتیشن اغلب شامل تمرکز عمیق، تصویرسازی ذهنی یا کار روی یک مفهوم فکری یا معنوی است.
هدف اصلی
از دیگر تفاوت های ذهن آگاهی و مدیتیشن به هدف اصلی آن ها برمی گردد. مثلا هدف ذهن آگاهی، افزایش حضور در لحظه و بالا بردن کیفیت تجربه های روزمره است. مدیتیشن بیشتر با هدف آرام سازی ذهن، ایجاد تعادل روانی و گاهی رشد معنوی انجام می شود.