کاهش اضطراب جدایی کودک از مادر + بهترین سن
تصور کنید صبح فرا رسیده است؛ آماده شد هاید تا کودک خود را به مهدکودک بسپارید یا برای چند ساعت او را نزد مادربزرگش بگذارید تا به کارهایتان برسید. اما به محض اینکه متوجه رفتن شما میشود، با تمام قوا به پاهای شما میچسبد، با صدای بلند گریه میکند و التماس میکند که او را ترک نکنید. در این لحظه، قلب شما به عنوان یک مادر یا پدر مچاله میشود و احساس گناه تمام وجودتان را فرا میگیرد. این سناریو، کابوس مشترک بسیاری از والدین است و نام علمی آن اضطراب جدایی است.اما آیا این رفتار کودک طبیعی است؟ بهترین سن برای اینکه کودک یاد بگیرد ساعاتی را دور از مادر سپری کند چه سنی است؟ و مهمتر از همه، چگونه میتوانیم این روند را برای خودمان و کودکمان ساده تر و بدون آسیب پیش ببریم؟
امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان چگونه اضطراب جدایی کودک از مادر را کاهش دهیم؟ بهترین سن جدایی کودک از مادر را می توانید مشاهده کنید.
همچنین بخوانید: بهترین نحوه گرفتن پستانک از کودک
اضطراب جدایی کودک چیست و از چه زمانی شروع میشود؟
پیش از آنکه به سراغ راهکارها برویم، باید بدانیم با چه چیزی رو به رو هستیم. اضطراب جدایی یک مرحله کاملا طبیعی و ضروری در رشد روانی کودک است. این یعنی اگر کودک شما هنگام دوری از شما گریه میکند، نه شما مادر بدی هستید و نه کودک شما دچار مشکل روانی است!در حدود ماه های هشتم تا دوازدهم زندگی، نوزادان مفهومی به نام پایداری شیء را درک میکنند. یعنی میفهمند که وقتی شما از اتاق بیرون میروید، ناپدید نشده اید، بلکه در جای دیگری هستید. اما چون هنوز درک درستی از زمان ندارند، نمیدانند که شما چه زمانی برمیگردید. به همین دلیل دچار ترس و اضطراب میشوند. این اضطراب معمولا در بازه سنی ۱۴ تا ۱۸ ماهگی به اوج خود میرسد و به تدریج تا ۳ سالگی کاهش مییابد.
بهترین سن جدایی کودک از مادر چه زمانی است؟
یکی از پرتکرارترین سوالات والدین این است که: چه زمانی میتوانم کودکم را به مهدکودک بفرستم یا اتاق خوابش را جدا کنم؟
پاسخ به این سوال بستگی به نوع «جدایی» دارد:
۱. جدا کردن اتاق خواب کودک: روانشناسان کودک توصیه میکنند که در ۶ ماه اول زندگی، نوزاد حتما در اتاق والدین (اما در تخت مستقل) بخوابد تا خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد کاهش یابد. بهترین سن برای جدا کردن اتاق خواب کودک، بین ۱۲ تا ۱۸ ماهگی است. در این سن، کودک هنوز به طور کامل به خوابیدن در کنار شما شرطی نشده است و از طرفی، اضطراب جدایی او هنوز به شدیدترین حالت خود نرسیده است.
۲. رفتن به مهدکودک و جدایی های طولانی مدت: بسیاری از متخصصان رشد کودک و روانشناسان هم نظر هستند که بهترین سن برای شروع مهدکودک و جدایی های چند ساعته از مادر، حدود ۳ سالگی (۳۶ ماهگی) است.
همچنین بخوانید: چگونه کودکان را به میوه خوردن تشویق کنیم؟
چرا ۳ سالگی؟
- رشد کلامی: کودک در ۳ سالگی میتواند نیازها، ترس ها و اتفاقاتی که در نبود شما افتاده را بیان کند.
- استقلال نسبی: کودک مهارت های اولیه مانند دستشویی رفتن یا غذا خوردن را تا حدودی یاد گرفته است.
- نیاز به همسالان: تا پیش از ۳ سالگی، کودک موازی با دیگران بازی میکند (نه با آنها). اما از ۳ سالگی به بعد، نیاز به تعامل اجتماعی و بازی گروهی در او شکل میگیرد.
- درک زمان: کودک سه ساله کم کم متوجه میشود که «بعد از ناهار» یا «عصر» یعنی چه و میفهمد که دوری از مادر همیشگی نیست.
نکته مهم: اگر مادر شاغل هستید و مجبورید کودک را زودتر از ۳ سالگی به مهد یا پرستار بسپارید، احساس گناه نکنید. با استفاده از راهکارهایی که در ادامه میگوییم، میتوانید این جدایی را ایمن کنید. فقط دقت کنید که برای کودکان زیر ۳ سال، یک پرستار ثابت یا مربی ای که نقش جایگزین مادر را ایفا کند، بسیار حیاتی است.
چگونه اضطراب جدایی کودک را کاهش دهیم؟
برای اینکه روند جدایی چه برای رفتن به مهدکودک و چه ماندن پیش پدربزرگ و مادربزرگ راحت تر شود، این تکنیک ای طلایی را به کار بگیرید:
۱. از جدایی های کوتاه و بازیگوشانه شروع کنید
کودک را یکباره برای ۸ ساعت رها نکنید. ابتدا با بازی هایی مثل دالی موش» شروع کنید. این بازی به کودک یاد میدهد که ناپدید شدن شما مساوی با بازگشت شادمانه است. سپس، جدایی های واقعی اما کوتاه را تمرین کنید. مثلا او را ۱۵ دقیقه پیش خاله یا مادربزرگش بگذارید و برگردید. کمکم این زمان را به یک ساعت، دو ساعت و بیشتر افزایش دهید. این کار باعث میشود کودک به لحاظ روانی متوجه شود که شما همیشه برمیگردید.
۲. یک مراسم خداحافظی ویژه بسازید
کودکان عاشق روتین ها و کارهای قابل پیشبینی هستند. یک مراسم خداحافظی کوتاه و شیرین برای خودتان خلق کنید. مثلا: سه تا بوسه روی گونه، یک آغوش محکم، و گفتندوستت دارم، زود برمیگردم.
نکته کلیدی: مراسم خداحافظی باید کوتاه باشد. هرچه خداحافظی را طولانی تر کنید و بیشتر در آغوشش بگیرید، کودک بیشتر احساس میکند که اتفاق بدی در حال رخ دادن است و بیشتر بی قراری میکند.
۳. هرگز، تحت هیچ شرایطی یواشکی فرار نکنید
این بزرگترین اشتباهی است که والدین مرتکب میشوند. وقتی کودک حواسش به بازی است، مادر یواشکی از در بیرون میرود تا کودک گریه نکند. این کار در کوتاه مدت جواب میدهد، اما در بلن دمدت یک فاجعه است! وقتی کودک برمیگردد و شما را نمیبیند، تمام اعتمادش به محیط و شما از بین میرود. او یاد میگیرد که برای از دست ندادن شما، باید همیشه به شما بچسبد و حتی یک لحظه هم چشم از شما برندارد. همیشه خداحافظی کنید، حتی اگر به قیمت چند دقیقه گریه کردن کودک تمام شود.
همچنین بخوانید: حرف نزدن کودک تا چه سنی طبیعی است؟ علت دیر حرف زدن کودک
۴. برای بازگشت خود زمان قابل درک تعیین کنید
کودکان ساعت را نمیشناسند. اگر بگویید ساعت ۲ برمیگردم او چیزی نمیفهمد. به جای آن از نشان ههای زمانی استفاده کنید که برای کودک ملموس است:
وقتی ناهارت رو خوردی و خوابیدی، من میام دنبالت.
بعد از اینکه کارتونت تموم شد مامان اینجاست.
و حتما به قول خود عمل کنید. خوش قولی شما، پایه و اساس از بین رفتن اضطراب جدایی است.
۵. شیء گذار (یادگاری از مادر) به او بدهید
روانشناسان به این ابزار شیء انتقالی میگویند. یک وسیله کوچک که بوی شما را میدهد یا برای کودک آشناست را به او بدهید تا با خود به مهدکودک ببرد. این میتواند یک پتوی کوچک، یک عروسک خاص، یا حتی یک روسری با بوی عطر شما باشد. این شی در نبود شما، به کودک احساس امنیت و آرامش میدهد و به عنوان نماینده ای از مادر عمل میکند.
۶. احساسات خودتان را کنترل کنید (کودکان آینه شما هستند)
کودکان رادارهای بسیار قدرتمندی برای دریافت اضطراب والدین دارند. اگر هنگام خداحافظی بغض کنید، صدایتان بلرزد یا با نگرانی به او نگاه کنید، کودک با خود میگوید:حتما جای خطرناکی است که مادرم اینقدر میترسد.حتی اگر در دلتان آشوب است، هنگام خداحافظی لبخند بزنید، با اعتماد به نفس رفتار کنید و نشان دهید که به مربی مهد یا کسی که کودک را به او سپرده اید اعتماد کامل دارید.
۷. احساسات کودک را معتبر بشمارید
به جای اینکه بگویید: گریه نکن، تو دیگه بزرگ شدی! یا ببین فلانی چقدر راحت رفت تو!، احساس او را تایید کنید. بگویید: میدونم که دلت برام تنگ میشه و دوست داری پیشت باشم، منم دلم برات تنگ میشه، اما تو اینجا کلی بازی میکنی و منم خیلی زود بعد از ناهار میام پیشت. همدلی کردن، مقاومت کودک را به شدت کاهش میدهد.
همچنین بخوانید: علت بی اشتهایی کودکان چیست؟ درمان خانگی بی اشتهایی کودکان
نشانه های اضطراب جدایی غیرطبیعی (چه زمانی به متخصص مراجعه کنیم؟)
همانطور که گفته شد، این اضطراب در سنین پایین طبیعی است. اما اگر کودک شما به سنین پیش دبستانی (بالای ۴ یا ۵ سال) رسیده و همچنان علائم زیر را دارد، ممکن است دچار اختلال اضطراب جدایی شده باشد و نیاز به کمک یک روانشناس کودک داشته باشید:
- جیغ زدن ها و حملات عصبی (پانیک) بسیار شدید و طولانی هنگام جدایی.
- کابوس های شبانه مکرر با موضوع گم کردن مادر یا مرگ والدین.
- علائم فیزیکی مانند حالت تهوع، استفراغ، سردرد یا دلدرد شدید در روزهایی که باید به مهد یا مدرسه برود.
- ترس بیمارگونه از تنها ماندن در یک اتاقِ خانه، حتی زمانی که شما در اتاق کناری هستید.
- امتناع کامل از رفتن به مدرسه یا مهدکودک که هفته ها طول بکشد.
سخن آخر
عبور از مرحله اضطراب جدایی، نیازمند سه عنصر اساسی از سوی والدین است: صبر، ثبات قدم و محبت. به یاد داشته باشید که گریه های کودکتان هنگام خداحافظی، نشانه دلبستگی ایمن و عشق عمیق او به شماست، نه نشانه ضعف شما در تربیت.هیچگاه کودک را برای ترس هایش سرزنش نکنید و او را با دیگران مقایسه ننمایید. با اجرای قدم به قدم راهکارهای گفته شده در این مقاله، از قبیل خداحافظی های کوتاه، خوش قولی در بازگشت و پرهیز از فرار پنهانی، به زودی شاهد روزی خواهید بود که کودکتان با لبخند برای شما دست تکان میدهد و با اعتماد به نفس به سمت دنیای جدیدش قدم برمیدارد.
تجربه شما چیست؟
آیا شما هم در زمان سپردن کودکتان به مهدکودک یا افراد دیگر با گریه و بی قراری او مواجه شده اید؟ چه راهکاری برای شما بیشترین تاثیر را داشته است؟ لطفا تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات همین مقاله با ما و دیگر والدین به اشتراک بگذارید تا از یکدیگر بیاموزیم.