نوزاد کی گردن میگیرد؟ + بررسی علل تاخیر
تولد یک نوزاد، آغاز یک سفر شگفت انگیز و پر از هیجان برای والدین است. تماشای رشد روز به روز کودک و رسیدن او به نقاط عطف رشد، یکی از شیرین ترین تجربیات پدر و مادر شدن است. یکی از اولین و مهمترین نقاط عطف حرکتی در نوزادان، کنترل سر یا همان گردن گرفتن است. گردن گرفتن نوزاد نه تنها نشان دهنده رشد طبیعی عضلات و سیستم عصبی اوست، بلکه پیشنیاز اصلی برای مهارت های بعدی مانند غلت زدن، نشستن، سینه خیز رفتن و راه رفتن به شمار میرود.اما سوالی که برای بسیاری از والدین، به ویژه مادرهای جوان پیش می آید این است که: نوزاد از چند ماهگی سرش را نگه میدارد؟ و اگر نوزادی در زمان مقرر نتوانست سرش را کنترل کند، علت دیر گردن گرفتن نوزاد چیست؟
امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان نوزاد از چند ماهگی سرش را نگه می دارد؟ علت دیر گردن گرفتن نوزاد را می توانید مشاهده کنید.
همچنین بخوانید: علت وزن نگرفتن و یا کاهش وزن نوزاد در ماه های مختلف چیست؟
نوزاد از چند ماهگی سرش را نگه می دارد؟
رشد مهارتهای حرکتی در نوزادان یک فرآیند تدریجی است. کنترل سر نوزاد از همان روزهای اول تولد آغاز میشود و معمولا تا شش ماهگی به تکامل میرسد. در ادامه، این روند را ماه به ماه بررسی میکنیم:
۱. از تولد تا یک ماهگی: تلاش های اولیه
در روزهای اول زندگی، عضلات گردن نوزاد بسیار ضعیف هستند و او نمیتواند سرش را نگه دارد. به همین دلیل است که هنگام در آغوش گرفتن نوزاد، باید حتما با دست خود از سر و گردن او حمایت کنید. با این حال، در پایان ماه اول، زمانی که نوزاد را روی شکم میخوابانید (تامی تایم)، او ممکن است برای چند ثانیه کوتاه سرش را بلند کند و به اطراف بچرخاند. این حرکات بازتابی و بسیار ابتدایی هستند.
۲. دو تا سه ماهگی: پیشرفت چشمگیر
در این سن، عضلات گردن و شانه های نوزاد قوی تر میشوند. در پایان ماه دوم یا اواسط ماه سوم، وقتی نوزاد روی شکم خوابیده است، میتواند سر و سینه خود را با زاویه ۴۵ درجه از زمین بلند کند. او در این حالت از بازوهایش به عنوان تکیه گاه استفاده میکند. همچنین، اگر نوزاد را به حالت نشسته یا ایستاده (با حمایت کامل شما) نگه دارید، متوجه میشوید که سرش کمتر لق میزند و کنترل بهتری روی آن دارد.
۳. چهار ماهگی: کنترل نسبتا کامل
چهار ماهگی یک نقطه عطف مهم در گردن گرفتن نوزاد است. در این سن، اکثر نوزادان میتوانند سر خود را به خوبی و بدون لرزش نگه دارند. وقتی نوزاد را در آغوش دارید یا او را مینشانید، سرش کاملا ثابت است و میتواند با اراده خود آن را به سمت صداها یا اشیاء جذاب بچرخاند. در این سن، نوزاد هنگام خوابیدن روی شکم، سر خود را تا زاویه ۹۰ درجه بالا میآورد.
۴. پنج تا شش ماهگی: تسلط کامل و آمادگی برای نشستن
در شش ماهگی، عضلات گردن، شانه و کمر نوزاد به قدری قوی شدهاند که او تسلط کامل و ۱۰۰ درصدی روی سر خود دارد. اگر او را از حالت خوابیده به پشت، از دست هایش بگیرید و به حالت نشسته بکشید، سرش به هیچ وجه به عقب نمیافتد و هم راستا با بدنش بالا می آید. این تسلط کامل، نشان دهنده آمادگی نوزاد برای شروع تغذیه با غذای کمکی و نشستن مستقل است.
چرا گردن گرفتن نوزاد اینقدر مهم است؟
شاید بپرسید چرا پزشکان تا این حد روی زمان گردن گرفتن نوزاد حساس هستند؟ پاسخ ساده است. کنترل سر، پایه و اساس تمام حرکات ارادی بعدی نوزاد است. بدون داشتن عضلات قوی گردن، نوزاد نمیتواند غلت بزند. بدون غلت زدن، نمیتواند بنشیند و در نهایت نمیتواند راه برود. علاوه بر این، توانایی نگه داشتن سر برای بلع صحیح غذاهای جامد در شش ماهگی کاملا ضروری است تا از خطر خفگی جلوگیری شود. این مهارت همچنین به نوزاد اجازه میدهد محیط اطرافش را بهتر ببیند و ارتباط چشمی موثرتری با شما برقرار کند که برای رشد ذهنی و اجتماعی او حیاتی است.
همچنین بخوانید: از چند ماهگی به نوزاد شیر گاو بدهیم؟ فرنی با شیر پاستوریزه از چند ماهگی
علت دیر گردن گرفتن نوزاد چیست؟
همانطور که گفتیم، انتظار میرود نوزاد تا پایان ۴ ماهگی کنترل خوبی روی سر خود داشته باشد. اگر نوزاد شما به این مرحله نرسیده است، ممکن است دچار تاخیر حرکتی باشد. درک علت دیر گردن گرفتن نوزاد به شما و پزشک کمک میکند تا مسیر درمان را سریع تر آغاز کنید. مهمترین دلایل عبارتند از:
۱. تولد زودرس (نوزادان نارس)
یکی از شایع ترین دلایل تاخیر در گردن گرفتن، تولد پیش از موعد است. نوزادانی که قبل از هفته ۳۷ بارداری به دنیا می آیند، زمان کمتری برای رشد عضلات در رحم مادر داشتهاند. برای این نوزادان، پزشکان ازسن اصلاح شده استفاده میکنند. یعنی اگر نوزاد شما دو ماه زودتر به دنیا آمده است، در ۴ ماهگی تقویمی، مهارت های او باید با یک نوزاد ۲ ماهه مقایسه شود. بنابراین، دیر گردن گرفتن در این نوزادان کاملا طبیعی است و با گذشت زمان جبران میشود.
۲. عدم تمرین کافی (کمبود تامی تایم)
امروزه به دلیل ترس از سندرم مرگ ناگهانی نوزاد پزشکان توصیه میکنند نوزادان حتما به پشت بخوابند. این توصیه بسیار حیاتی است، اما باعث شده نوزادان زمان کمتری را روی شکم خود بگذرانند. اگر نوزاد در زمان بیداری، روی شکم قرار نگیرد تامی تایم، عضلات گردن، شانه و کمر او فرصت تقویت شدن پیدا نمیکنند. کمبود تمرین، یکی از اصلیترین و البته ساده ترین علل قابل حل در تاخیر گردن گرفتن است.
۳. هیپوتونی (کاهش تون عضلانی یا شلی عضلات)
هیپوتونی به معنای ضعف یا شلی غیرطبیعی عضلات است. نوزادان مبتلا به این عارضه، معمولا مانند یک عروسک پارچه ای به نظر میرسند و در برابر حرکت دادن اندام هایشان مقاومتی نشان نمیدهند. هیپوتونی میتواند یک مشکل مستقل باشد یا نشانه ای از یک بیماری زمینه ای دیگر. این نوزادان برای تقویت عضلات گردن به کاردرمانی و فیزیوتراپی نیاز دارند.
همچنین بخوانید: سریع ترین روش گرفتن آروغ نوزاد | اگر نوزاد آروغ نزند چه می شود؟
۴. مشکلات عصبی و مغزی
سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) وظیفه فرمان دادن به عضلات را بر عهده دارد. هرگونه آسیب به این سیستم در دوران جنینی، حین زایمان یا پس از تولد میتواند باعث تاخیر در مهارت های حرکتی شود. بیماری هایی مانند فلج مغزی که ناشی از کمبود اکسیژن در حین زایمان یا عفونت های مغزی است، یکی از علل جدی عدم کنترل سر در نوزادان محسوب میشود.
۵. اختلالات ژنتیکی و مادرزادی
برخی از سندرم های ژنتیکی با تاخیرهای حرکتی و ضعف عضلانی همراه هستند. به عنوان مثال، نوزادان مبتلا به سندرم داون معمولا دارای عضلات شل تری هستند و دیرتر از سایر کودکان به نقاط عطف حرکتی مانند گردن گرفتن و راه رفتن میرسند.
۶. مشکلات بینایی
شاید عجیب به نظر برسد، اما بینایی ضعیف میتواند علت دیر گردن گرفتن نوزاد باشد. نوزادان برای دیدن چهره مادر، اسباب بازی ها و محیط اطراف، انگیزه پیدا میکنند که سر خود را بالا بیاورند. اگر نوزادی دچار مشکلات شدید بینایی باشد، این انگیزه در او از بین میرود و تمایلی به بالا آوردن سر خود نشان نمیدهد.
۷. ابتلا به عفونت ها یا بیماری های شدید
نوزادانی که در ماه های اول زندگی خود دچار بیماری های سخت، عفونت های شدید، زردی طولانی مدت و خطرناک یا مشکلات قلبی هستند، انرژی بدن خود را صرف مبارزه با بیماری و بهبودی میکنند. در این شرایط، رشد حرکتی از جمله کنترل سر، ممکن است با تاخیر مواجه شود.
چگونه به گردن گرفتن نوزاد کمک کنیم؟ (راهکارهای تقویت عضلات گردن)
شما به عنوان والدین میتوانید با انجام تمرینات ساده و روزمره، به تقویت عضلات گردن و شانه نوزاد خود کمک کنید:
معجزه تامی تایم (خواباندن روی شکم): از همان هفته اول تولد، زمانی که نوزاد بیدار و سرحال است، او را روزی چند بار و هر بار به مدت ۳ تا ۵ دقیقه روی شکم بخوابانید. با گذشت زمان این مدت را افزایش دهید. برای جذاب کردن این تمرین، خودتان روی زمین دراز بکشید تا چهره به چهره نوزاد قرار بگیرید یا از اسباب بازی های رنگارنگ استفاده کنید.
نوزاد را روی سینه خود بخوابانید: اگر نوزاد از تامی تایم روی زمین متنفر است، به پشت دراز بکشید و نوزاد را روی سینه خود قرار دهید. او برای دیدن چهره شما تلاش میکند سرش را بالا بیاورد.
استفاده از جغجغه و اسباب بازی: وقتی نوزاد به پشت خوابیده است، یک اسباب بازی صدادار را جلوی صورتش بگیرید و آرام به چپ و راست حرکت دهید. این کار او را تشویق میکند تا سرش را بچرخاند و عضلات جانبی گردنش تقویت شود.
حمل صحیح نوزاد: نوزاد را به حالت عمودی (تکیه داده به شانه خود) در آغوش بگیرید. همیشه یک دستتان پشت سر و گردن او باشد، اما اجازه دهید خودش هم کمی برای نگه داشتن سرش تلاش کند.
همچنین بخوانید: بهترین زمان دادن قطره آهن به نوزاد چه موقع است؟ صبح یا شب؟
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
هر نوزادی با سرعت خاص خودش رشد میکند، اما توجه به زمان بندی های پزشکی ضروری است. در صورت مشاهده موارد زیر حتما با متخصص اطفال مشورت کنید:
- اگر نوزاد در ۳ ماهگی حتی برای یک لحظه هم نمیتواند سرش را از زمین بلند کند.
- اگر نوزاد در پایان ۴ ماهگی هنوز کنترل مناسبی روی سرش ندارد و سرش مدام به عقب یا جلو میافتد.
- اگر نوزاد فقط سرش را به یک سمت خاص میچرخاند (احتمال وجود تورتیکولی یا کجی گردن).
- اگر عضلات بدن نوزاد به شدت سفت یا به شدت شل و بی حال است.
- پزشک اطفال با معاینه دقیق رفلکس ها و عضلات، علت را ریشه یابی کرده و در صورت نیاز شما را به متخصص مغز و اعصاب کودکان یا کاردرمان گر ارجاع میدهد.
همچنین بخوانید: موهای نوزاد تا چند ماهگی میریزه؟ ریزش موی نوزاد تا کی ادامه دارد؟
سخن آخر
علت دیر گردن گرفتن نوزاد میتواند از مسائل ساده ای مانند کمبود تمرین (تامی تایم) تا موارد جدی تری مانند تولد زودرس، شلی عضلات یا مشکلات عصبی متغیر باشد. مهمترین وظیفه شما به عنوان والدین این است که بدون استرس و نگرانی بی مورد، روند رشد کودک خود را زیر نظر داشته باشید. با انجام تمرینات ساده روزانه به او کمک کنید و اگر تا پایان ۴ ماهگی پیشرفتی در کنترل سر او ندیدید، حتما برای بررسی های بیشتر به پزشک متخصص اطفال مراجعه نمایید. تشخیص زود هنگام هرگونه تاخیر حرکتی، کلید طلایی در درمان و بهبود شرایط نوزاد دلبند شماست.