کنترل خشم کودک از همان موضوعاتی است که ذهن بسیاری از والدین را درگیر می کند. خیلی از پدر و مادرها در لحظه عصبانیت فرزندشان دست وپایشان را گم می کنند و نمی دانند چه واکنشی نشان بدهند. برای حل این مشکل باید به سراغ ریشه های اصلی بروید. شناخت احساسات پشت این خشم به شما اجازه می دهد تا خودتان را جای فرزندتان بگذارید و علت اصلی ناراحتی او را کشف کنید. این نگاه همدلانه بهترین راه برای مدیریت شرایط و برقراری دوباره آرامش در خانه است.
علت خشم کودک چیست؟
همانطور که گفته شد کنترل خشم کودک مهارتی است که فرزند شما برای رشد خود به آن نیاز دارند اما یادگیری آن برای سنین پایین آسان نیست. شما می توانید با استفاده از راهکارهایی نظیر تمرینات تنفسی یا ورزش و حتی نقاشی کردن به فرزندتان یاد بدهید که چگونه هیجانات خود را به درستی تنظیم کند. پیش از آنکه به فکر درمان باشید باید ریشه این خشم را پیدا کنید.
گاهی مشاهده مشاجره میان والدین در محیط خانه یا فشارهای تحصیلی در مدرسه زمینه ساز این عصبانیت می شود. در موارد دیگر نیز احساس تنهایی و ضعف در ارتباط با همسالان می تواند خشم را در وجود کودک شعله ور کند. در چنین شرایطی ایجاد موقعیت برای تعامل مثبت با دوستان و ساختن فضایی امن باعث می شود تا کودک احساس تعلق بیشتری داشته باشد و بتواند آرامش خود را دوباره به دست بیاورد.
عصبانیت بیش از حد کودکان می تواند ریشه های مختلفی داشته باشد که شناخت آن ها اولین قدم برای کمک به آن ها است.
- یکی از مهم ترین این عوامل مشاهده دعوا و تنش میان اعضای خانواده است که آرامش کودک را بر هم می زند.
- همچنین تجربه ی ترس یا اضطراب شدید در موقعیت های مختلف می تواند او را بسیار تحریک پذیر کند.
- در سنین نزدیک به بلوغ نیز تغییرات هورمونی نقش بسیار پررنگی در نوسانات خلقی آن ها ایفا می کند.
- از سوی دیگر احساس طرد شدن از سوی دوستان در هر سنی دردناک است اما در دوران کودکی تأثیر بسیار عمیق تری بر روحیه آن ها دارد.
- گاهی نیز مشکل اصلی این است که کودک هنوز ابزار لازم برای شناخت و مدیریت احساسات خود را پیدا نکرده است.
- حتی الگوبرداری از بزرگسالانی که برای حل هر مشکلی از ابزار خشم استفاده می کنند نیز می تواند رفتار کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
- در نهایت از دست دادن یک دوست صمیمی یا برخورد با مشکلات جدید در روابط اجتماعی می تواند یکی از دلایل اصلی بروز این واکنش های تند باشد.
نشانه های کودک خشمگین
در بسیاری مواقع ریشه خشم کودک در شرایط محیطی که در آن قرار دارد نهفته است. کودکان زمانی که نگرانی یا دلتنگی دارند ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه ای از خود بروز دهند که برای کل اعضای خانواده استرس زا باشد. شناختن برخی علائم به شما کمک می کند تا متوجه ضعف فرزندتان در مدیریت احساسات شوید. از جمله نشانه های یک کودک خشمگین عبارتند از:
مشکل در برقراری ارتباط
حسادت بین خواهر و برادر امری عادی به نظر می رسد اما آسیب فیزیکی مانند کتک زدن یا چنگ کشیدن هرگز رفتار سالمی نیست. وقتی عصبانیت کودک مانع ایجاد روابط دوستانه یا گرم با خانواده می شود یعنی زمان آن رسیده که با یک متخصص روانشناسی صحبت کنید.
پرخاشگری
بسیاری از کودکان برای رسیدن به خواسته های خود از پرخاشگری به عنوان راهی ساده استفاده می کنند. این شیوه رفتاری مشکلات زیادی برای خود کودک و اطرافیان او ایجاد می کند و لازم است تا با آموزش های مناسب جایگزین شود.
رفتار اشتباه و نابالغانه
گریه کردن و به زمین افتادن یک کودک دو ساله عادی است اما از یک کودک هشت ساله انتظار می رود که بر هیجانات خود مسلط باشد. با گذشت زمان باید از شدت رفتارهای تکانشی کاسته شود. اگر فرزندتان همچنان رفتار کودکانه نشان می دهد این موضوع نشانه ای است که او هنوز در مدیریت خشم خود با چالش بزرگی روبروست.
ناامیدی مکرر
با رشد کودک توانایی او برای تحمل شرایط ناخوشایند باید بیشتر شود. اگر فرزند شما در سنین بالاتر به جای تلاش برای حل مسئله وسایل خود را پرت می کند یا کنترلش را از دست می دهد طبیعی نیست. این رفتارها نشان می دهد که فرزند شما برای بالا بردن صبر و تحمل خود به کمک و آموزش نیاز دارد.
راهکارهای موثر برای کنترل خشم کودک
اگر فرزند پرخاشگری دارید بهتر است هر چه زودتر به فکر روش هایی برای مدیریت این وضعیت باشید. خوشبختانه راهکارهای موثری وجود دارد اما نکته کلیدی این است که واکنش شما در لحظات بحرانی بیشترین تأثیر را روی او می گذارد. رفتار غلط والدین در این لحظات به کودک می آموزد که او هم باید با همین شیوه نامناسب به استرس و پریشانی پاسخ دهد.
آرامش خود را حفظ کنید
شاید فریاد زدن در لحظه عصبانیت کودک ساده ترین واکنش به نظر برسد اما این بدترین رفتاری است که می توانید انتخاب کنید. اگر بتوانید بر احساسات خود مسلط باشید و آرامش تان را حفظ کنید به بهترین شکل ممکن الگوی فرزندتان می شوید و او یاد می گیرد که در شرایط سخت مانند شما عمل کند.
تسلیم رفتار پرخاشگرانه کودک خود نشوید
درست است که نباید با داد و فریاد مقابله به مثل کنید اما این به معنای تسلیم شدن در برابر خواسته های غیرمنطقی او نیست. اگر هر بار که فرزندتان با جیغ و پرخاشگری سعی می کند به خواسته اش برسد شما کوتاه بیایید و حرف او را قبول کنید در واقع او را تشویق کرده اید که این رفتار اشتباه را در دفعات بعدی هم تکرار کند.
رفتارهای مناسب و درست آنها را تحسین کنید.
هر زمان که فرزندتان توانست در موقعیتی سخت بر خشم خود غلبه کند و رفتار درستی از خود نشان داد او را تشویق کنید. وقتی کودک به جای داد و فریاد سعی می کند درباره اختلاف نظرش با شما صحبت کند باید تلاش او را تحسین نمایید. این کار انگیزه او را برای تکرار رفتار سالم افزایش می دهد.
به فرزند خود کمک کنید تا مهارت حل مسئله را تقویت کند.
وقتی فرزندتان آرام است و در وضعیت عادی به سر می برد درباره راه های حل مشکلات با او حرف بزنید. از او بخواهید احساساتش را به زبان بیاورد و تشویقش کنید تا به جای استفاده از پرخاشگری به دنبال راه حل های منطقی برای مسائلش باشد.
با هم خشم را مدیریت و کنترل کنید.
به هر شیوه ای که ممکن است با فرزندتان همراهی کنید تا بتواند خشمش را مدیریت کند. این هم فکری به او پیام می دهد که شما با رفتار نادرست مشکل دارید نه با شخصیت خود او و این موضوع باعث ایجاد امنیت روانی در کودک می شود.