همه ما در مقاطعی از زندگی ممکن است با حس خودخواهی روبرو شویم و راستش را بخواهید این ویژگی تا حدی در تار و پود وجود هر انسانی هست. اما مسئله اصلی اینجاست که میزان و شدت این رفتار چقدر است.
اگر این میل به توجه به خود در حد معمول باشد شاید بتوان از کنارش گذشت اما وقتی خودخواهی زیاد شود دیگر تبدیل به یک مانع بزرگ می شود. این رفتار در نهایت باعث رنجش اطرافیان و ایجاد فاصله های عمیق و ناخواسته بین شما و عزیزانتان می گردد.
چگونه خودخواه نباشیم؟
باید یادتان باشد که تمرکز بر خواسته های خودتان به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن دیگران یا بی توجهی به نیازهای آن ها نیست. ما به عنوان انسان ها موجوداتی اجتماعی هستیم و برای اینکه بتوانیم روابطی سالم و پایداری در زندگی داشته باشیم باید یاد بگیریم که میان منافع شخصی و حقوق دیگران تعادل برقرار کنیم. مراعات کردن احساسات و توجه به خواسته های آدم های اطرافمان همان چیزی است که باعث می شود زندگی در کنار هم شیرین و هموار بماند.
تمرین کنید که خود را آخرین قرار دهید
اگر می خواهید با ریشه خودخواهی در وجودتان مبارزه کنید باید تمرین کنید که همیشه نفر اول نباشید. خیلی از افراد که درگیر خودخواهی هستند تصور می کنند دنیا باید حول محور خواسته های آن ها بچرخد و به همین دلیل همیشه سعی می کنند در هر صف یا موقعیتی پیش دستی کنند.
دفعه بعدی که در صف بوفه هستید یا منتظر نشستن روی صندلی اتوبوس هستید لحظه ای درنگ کنید و اجازه دهید دیگران جلوتر بروند. این تغییر کوچک به شما یاد می دهد که بقیه آدم ها هم به اندازه شما ارزشمند هستند و حق دارند به خواسته هایشان برسند. سعی کنید این فکر من بودن و اولویت دادن مطلق به خودتان را کنار بگذارید.
خود را به جای شخص دیگری قرار دهید
تمرین همدلی بهترین راه برای کمرنگ کردن خودخواهی است. سعی کنید حتی برای لحظه ای هم که شده خودتان را جای دیگران بگذارید و دنیا را از زاویه نگاه آن ها ببینید. هرچه بیشتر بتوانید احساسات اطرافیان تان را درک کنید ریشه های خودخواهی در رفتارتان خشک تر می شود.
مثلا وقتی یک پیشخدمت سفارش شما را اشتباه می آورد قبل از اینکه با تندی با او برخورد کنید به این فکر کنید که شاید او ساعت هاست سرپا بوده و خسته است. لازم نیست همیشه با تحکم رفتار کنید تا به خواسته تان برسید چون گاهی درک شرایط دیگران شما را به انسانی محبوب تر و منعطف تر تبدیل می کند.
به یاد داشته باشید که شما مهمتر از دیگران نیستید
یک نشانه بارز خودخواهی این است که تصور کنید مرکز جهان هستید و همه چیز باید مطابق میل شما پیش برود. این یک عادت مخرب است که باید آن را کنار بگذارید زیرا داشتن پول بیشتر یا استعداد بالاتر به هیچ عنوان دلیل بر برتری شما نسبت به شخص کناردستی تان نیست.
اگر می خواهید از شر خودخواهی خلاص شوید باید تواضع را تمرین کنید و بدانید که شما بخش کوچکی از این دنیای بزرگ و شگفت انگیز هستید. هرگز فکر نکنید که به واسطه جایگاه یا توانایی هایتان لیاقت بیشتری نسبت به دیگران دارید.
اجازه ندهید گذشته شما آینده شما را تعیین کند
شاید سال ها به عنوان فردی دچار خودخواهی شناخته شده باشید و تغییر این ذهنیت در نگاه اطرافیان برایتان دشوار باشد. اما نباید اجازه دهید برچسب های قدیمی باعث شود شما از مسیر تغییر دست بکشید. یادتان باشد که گذشته نباید آینده شما را تعیین کند و شما همیشه قدرت دارید که یک فرد جدید و دلسوزتر شوید.
حتی اگر دیگران انگیزه های خیرخواهانه شما را زیر سوال ببرند تسلیم نشوید چون هر قدم کوچکی که برای کنار گذاشتن خودخواهی برمی دارید در نهایت شخصیت شما را رشد می دهد و شما را به آدمی تبدیل می کند که همیشه آرزویش را داشتید.
در مورد آنچه می خواهید و آنچه نیاز دارید از خود سوال کنید
افرادی که دچار خودخواهی هستند معمولاً مدام در حال تکرار جمله من می خواهم هستند و تصور می کنند باید صاحب تمام چیزهای دنیا باشند. بهتر است کمی مکث کنید و از خودتان بپرسید آیا واقعاً به تمام این وسایل جدید یا انتخاب رستوران به سلیقه شخصی خودتان نیاز دارید یا نه.
وقتی عمیق تر فکر کنید متوجه می شوید که زندگی بدون خیلی از این موارد که ضروری به نظر می رسند بسیار ساده تر و شیرین تر است. کنار گذاشتن خواسته های اضافی حس سبکی به شما می دهد و باعث می شود به جای دغدغه های مادی روی آرامش ذهنی و احترام به حقوق دیگران تمرکز کنید.
از دادن کانون توجه به دیگران لذت ببرید
یکی از نشانه های بارز خودخواهی این است که وقتی فرد دیگری در کانون توجه قرار می گیرد احساس ناراحتی یا حسادت کنید چون همیشه می خواهید خودتان مرکز توجه باشید. اگر تصمیم دارید این ویژگی را در خودتان تغییر دهید باید یاد بگیرید که نه تنها از مرکز توجه بودن کناره گیری کنید بلکه از درخشیدن دیگران هم واقعاً لذت ببرید.
لازم نیست در هر مهمانی یا مراسمی زیباترین یا مهم ترین فرد جمع باشید بلکه اجازه دهید دیگران هم فرصتی برای دیده شدن پیدا کنند و از تماشای موفقیت و شادی آن ها قلباً خوشحال شوید.
انتقاد پذیر باشید
ریشه بسیاری از رفتارهای مبتنی بر خودخواهی در این تفکر است که شیوه زندگی ما بهترین است و هر کسی انتقاد کند قصد آسیب رساندن به ما را دارد. درست است که نباید هر حرفی را باور کرد اما اگر می بینید چندین نفر یک نقد مشابه را به شما وارد می کنند بهتر است کمی تامل کنید و گارد خود را پایین بیاورید.
انتقادپذیری به شما کمک می کند تا نقاط ضعف خود را بشناسید و به جای اینکه فکر کنید همه علیه شما هستند از نظرات دیگران برای بهتر شدن و اصلاح رفتارهای نادرست خود استفاده کنید.
یک لیست سپاسگذاری تهیه کنید
برای مقابله با حس خودخواهی عادت کنید هر هفته فهرستی از چیزهایی که بابت آن ها شکرگزار هستید بنویسید و به داشته های ارزشمندتان فکر کنید. آدم های خودخواه معمولاً هیچ وقت سیر نمی شوند و همیشه بیشتر و بیشتر می خواهند اما با تمرین قدردانی متوجه می شوید که زندگی شما همین حالا هم پر از نعمت های شگفت انگیز مثل سلامتی و دوستان خوب است.
همچنین بخشیدن زمان به دیگران و کمک به اطرافیان در وقت های آزاد باعث می شود تا احساس مفید بودن کنید و پیوندهای دوستی شما بسیار محکم تر از قبل شود.
بدون منت به دوستانتان لطف کنید
اگر تنها به این امید به دوستانتان کمک می کنید که روزی آن ها هم برای شما جبران کنند این رفتار دقیقاً نوعی خودخواهی پنهان محسوب می شود. راه درست این است که صرفاً به خاطر نیاز اطرافیان یا حس خوبِ مفید بودن دست به کار شوید و بدون هیچ چشم داشتی باری از دوش کسی بردارید.
برای اینکه خودخواهی را از زندگی تان حذف کنید به دنبال فرصت هایی بگردید که بدون هیچ انگیزه شخصی و فقط برای خوشحالی دیگران به آن ها لطف کنید تا لذت واقعی بخشندگی را با تمام وجود حس کنید.
وقت بگذارید و واقعاً گوش کنید
یکی از بزرگ ترین چالش های افراد درگیر با خودخواهی این است که معمولاً شنوندگان خوبی نیستند. دلیلش هم واضح است چون ذهن آن ها مدام مشغول تحلیل دغدغه ها و مشکلات و ناکامی های شخصی شان است و دیگر فضایی برای شنیدن حرف های طرف مقابل باقی نمی ماند.
نباید طوری باشد که وقتی تلفن را برمی دارید تمام زمان مکالمه را به خودتان اختصاص دهید و بدون اینکه فرصتی به دوستتان بدهید خداحافظی کنید. سعی کنید تعادل را در گفتگوها رعایت کنید و اگر حس کردید رشته کلام را کاملاً در دست گرفته اید مکث کنید تا دیگران هم حرف بزنند.