
اختلال یادگیری در کودکان یک مشکل عصبی می باشد که باعث می شود مغز کودک در دریافت، پردازش یا انتقال اطلاعات دچار چالش شود. این کودکان لزوماً کم هوش نیستند و حتی ممکن است هوش بالایی داشته باشند. اما در مهارت هایی مثل خواندن، نوشتن یا ریاضی مشکل داشته باشند.
به عنوان مثال اگر کودکی به طور مداوم در انجام تکالیف درسی، خواندن با صدای بلند یا حل مسائل ریاضی دچار ترس و اضطراب باشد ممکن است نشانه ای از اختلال یادگیری در او وجود داشته باشد. متاسفانه قسمت بد ماجرا اینجاست که این اختلال به طور کامل درمان نمی شود اما با روش های آموزشی و حمایتی مناسب می توان به کودک کمک کرد تا بهتر یاد بگیرد و اعتمادبه نفسش تقویت شود.
اختلال یادگیری در کودکان چیست؟
اختلال یادگیری در کودکان نوعی مشکل عصبی است که باعث می شود مغز کودک نتواند اطلاعات را به درستی دریافت، پردازش یا منتقل نماید. کودکانی که دچار این اختلال هستند ممکن است در مهارت هایی مثل خواندن، نوشتن، صحبت کردن، گوش دادن یا درک مفاهیم ریاضی با مشکل روبه رو شوند. این مسئله یادگیری مهارت ها و اطلاعات جدید را برای آن ها دشوار می کند اما به معنی پایین بودن هوش کودک نیست.
همچنین بخوانید: اختلال کندن مو چیست؟ راههای درمان کندن موی سر | ایا میتوان آن را کنار گذاشت؟
به طور کلی اختلال یادگیری در کودکان به نارسایی در برخی فرآیندهای ذهنی پایه مربوط می شود که این خود در توانایی هایی مثل خواندن، املا، درک زبان یا انجام محاسبات ریاضی نشان داده می شود و نیازمند حمایت و آموزش مناسب می باشد.
علائم اختلال یادگیری در کودکان چیست؟

اختلال یادگیری در کودکان در سنین مختلف نشانه های متفاوتی دارد و معمولاً این والدین هستند که برای اولین بار متوجه تفاوت هایی در روند یادگیری فرزندشان می شوند. اما تشخیص قطعی حتماً باید توسط روانشناس یا متخصص انجام شود.
اگر برخی مشکلات به صورت مداوم و پایدار دیده شوند می توانند زنگ خطری برای وجود اختلال یادگیری باشند. از مهم ترین علائم اولیه این اختلال می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- دامنه توجه کوتاه و ناتوانی در تمرکز
- ضعف حافظه
- دشواری در دنبال کردن دستورالعمل ها
- هماهنگی ضعیف بین دست و چشم یا حرکات بدن
- مشکل در خواندن و درک مطلب
- ناتوانی در فهم مفاهیم جدید
- دشواری در یادگیری حروف، اعداد، روزهای هفته و مفاهیم پایه
- دیرتر صحبت کردن نسبت به همسالان
- رشد کند دایره واژگان
- ضعف در خواندن یا نوشتن متن
علت بروز اختلال یادگیری در کودکان

اختلال یادگیری در کودکان معمولاً یک علت مشخص و واحد ندارد و نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف ژنتیکی، زیستی، روانی و محیطی می باشد. این اختلال معمولا از سال های ابتدایی کودکی به ویژه در کلاس اول خود را نشان داده یا در سنین بالاتر آشکارتر می شود. مهم ترین عوامل مؤثر در بروز اختلال یادگیری در کودکان عبارت اند از:
سابقه خانوادگی و ژنتیک
اگر در خانواده سابقه اختلالات یادگیری وجود داشته باشد احتمال بروز این مشکل در کودک افزایش پیدا می کند. این نشان می دهد که ژنتیک یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در ناتوانی های یادگیری کودکان می باشد.
خطرات دوران بارداری و نوزادی
عواملی مانند رشد ضعیف جنین، مصرف الکل یا مواد مخدر توسط مادر در دوران بارداری، زایمان زودرس، کم وزنی شدید نوزاد هنگام تولد یا کمبود اکسیژن جزو عواملی هستند که بر رشد مغز جنین اثر گذاشته و زمینه اختلال یادگیری در کودکان را فراهم می آورند.
همچنین بخوانید: اختلال شخصیت ضد اجتماعی چیست؟ علائم، علت و روش های درمان
آسیب های روانی در اوایل کودکی
تجربه استرس شدید، سوء استفاده، آسیب های عاطفی و روانی در سال های اولیه زندگی ممکن است روند طبیعی رشد مغز را مختل کرده و خطر ابتلا به اختلال یادگیری را در کودکان افزایش دهد.
ضربه ها و آسیب های جسمی
آسیب های جسمی مانند ضربه به سر، تصادف یا ابتلا به عفونت های سیستم عصبی مرکزی (مانند مننژیت) هر یک به نوبه خود نقش بسیار مهمی را در بروز اختلال یادگیری در کودکان ایفا می کنند.
انواع اختلالات یادگیری در کودکان

همانطور که گفته شد اختلال یادگیری در کودکان مجموعه ای از مشکلات آموزشی می باشد که باعث می شوند کودک در مسیر طبیعی یادگیری، مثل خواندن، نوشتن، ریاضی یا تمرکز، با چالش روبه رو گردد. یکی از شایع ترین این اختلالات، اختلال خواندن یا دیسلکسی می باشد. کودکانی که دیسلکسی دارند معمولاً در تشخیص کلمات روان خوانی و درک متن مشکل دارند؛ به طوری که با وجود تلاش زیاد، خواندن برایشان سخت و خسته کننده می شود.
نوع دیگر، اختلال نوشتن یا دیسگرافیا می باشد. در این حالت کودک نمی تواند افکار و دانسته هایش را به درستی روی کاغذ بیاورد. دست خط ناخوانا، اشتباهات زیاد املایی و سختی در نوشتن جمله های ساده از نشانه های رایج این اختلال است. این کودکان اغلب می دانند چه می خواهند بگویند، اما انتقال آن به شکل نوشتاری برایشان دشوار است.
اختلال ریاضی یا دیسکلکولیا نیز یکی دیگر از انواع اختلالات یادگیری محسوب می شود. کودکانی که با این مشکل درگیر هستند در فهم مفاهیم عددی، تشخیص اعداد، انجام محاسبات ساده و حل مسئله های ریاضی دچار سردرگمی شده و معمولاً ریاضی برایشان به یکی از سخت ترین درس ها تبدیل می شود.
در کنار این موارد اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) هم می تواند به طور مستقیم روی یادگیری اثر بگذارد. کودکانی که تمرکز پایینی دارند یا بیش ازحد بی قرار و پرتحرک هستند معمولاً نمی توانند توانایی های واقعی خود را در کلاس و درس نشان دهند. حتی اگر از نظر هوشی در وضعیت خوبی باشند.
همچنین بخوانید: علائم و تشخیص اختلال یادگیری در کودکان
روش های تشخیص اختلال یادگیری در کودکان
تشخیص اختلال یادگیری در کودکان یک مسیر مرحله به مرحله و دقیق می باشد که معمولاً از مشاهده های ساده والدین و معلمان شروع می شود. وقتی کودک نسبت به همسالانش در مهارت هایی مثل خواندن، نوشتن یا فهم مفاهیم پایه با سختی غیرعادی روبه روست این موضوع می تواند یک نشانه مهم باشد. در چنین شرایطی قدم بعدی مراجعه به روانشناس یا نوروسایکولوژیست می باشد تا بررسی تخصصی تری انجام شود.
متخصصان با استفاده از آزمون های استاندارد و تخصصی اختلال یادگیری بخش های مختلف توانایی ذهنی کودک از جمله حافظه کاری، سرعت پردازش اطلاعات، مهارت های زبانی، خواندن، نوشتن و ریاضی را ارزیابی می کنند. این ارزیابی ها کمک می کنند مشخص شود مشکل دقیقاً در کدام بخش از فرآیند یادگیری قرار دارد و چرا کودک با وجود تلاش، نتیجه مطلوب را نمی گیرد.
در کنار این آزمون ها بررسی سوابق پزشکی کودک نیز یکی دیگر از روش های تشخیص اختلال یادگیری در کودکان می باشد. به عنوان مثال اطلاعات مربوط به دوران بارداری، تولد، رشد اولیه، سابقه بیماری ها و حتی شرایط خانوادگی می تواند سرنخ های مهمی در اختیار متخصص قرار دهد.
البته گاهی هم لازم است شنوایی و بینایی کودک بررسی شود. چون مشکلات حسی می توانند علائمی شبیه اختلال یادگیری ایجاد نموده و باعث تشخیص اشتباه شوند.
در نهایت باید گفت که تشخیص زودهنگام این عارضه در تسریع روند بهبود آن نقش بسیار تعیین کننده ای دارد. زیرا هرچه اختلال یادگیری زودتر شناسایی شود مداخلات آموزشی و درمانی مؤثرتر خواهند بود. کودکی که به موقع ارزیابی می شود با آموزش های متناسب و حمایت خانواده می تواند مسیر تحصیلی سالم تر و موفق تری را تجربه کند.

جمع بندی
بسیاری از والدین ممکن است اختلال یادگیری در کودکان را با تنبلی، بی حوصلگی یا بی علاقگی کودک اشتباه بگیرند. در حالی که ریشه اصلی این چالش ها به نحوه عملکرد مغز و پردازش اطلاعات برمی گردد. از این رو می توان گفت تشخیص به موقع و استفاده از آموزش های مناسب می تواند مسیر تحصیلی این کودکان را تغییر داده و به آن ها کمک کند استعدادها و توانایی های پنهانشان را شکوفا کنند. در واقع آگاهی از انواع اختلال یادگیری در کودکان اولین و مهم ترین قدم برای حمایت از آینده تحصیلی و روانی آن ها می باشد.