نکات ایمنی زودپز کدامند؟ احتمالا شما هم هم نظر هستید که کار کردن با زودپز می تواند یکی از بخش های حساس و کمی سختِ آشپزی باشد. با اینکه زودپزهای امروزی نسبت به مدل های قدیمی ایمن تر و مجهزتر شده اند. اما باز هم لازم است نکات ایمنی زودپز و روش درست استفاده از آن را بلد باشیم. چون گاهی یک بی دقتی ساده ممکن است دردسر بزرگی ایجاد کند و خسارتی به جا بگذارد که جبرانش راحت نیست.
از آنجایی که نمی شود این موضوع مهم را نادیده گرفت بنابراین در این مطلب می خواهیم آموزش استفاده از زودپز را قدم به قدم ارائه کنیم و نکات اصلی کار با این وسیله کاربردی را با شما در میان بگذاریم. اگر شما هم به نکات ایمنی زودپز اهمیت می دهید، ادامه این مقاله را از دست ندهید.
زودپز چگونه کار می کند؟
بهتر است قبل از اینکه سراغ نکات ایمنی زودپز برویم اول با نحوه کار این وسیله آشنا شویم تا دلیل حساسیت در استفاده از آن را بهتر درک کنید. وقتی بدانید زودپز چطور عمل می کند، متوجه می شوید که چرا رعایت نکات ایمنی در زمان استفاده از آن تا این اندازه مهماست.
همه ما می دانیم که آب در شرایط معمولی و در فضای آزاد، در دمای 100 درجه سانتی گراد به جوش می رسد. اما در محیط بسته زودپز، بخار آب در ظرف محبوس می شود و همین موضوع باعث بالا رفتن فشار داخل دستگاه می شود. با افزایش فشار، نقطه جوش آب هم بالاتر می رود و در نتیجه آب در زودپز می تواند حدود 130 درجه سانتی گراد بجوشد.
همین دمای بالاتر باعث می شود مواد غذایی سریع تر نرم شوند و زمان پخت به شکل قابل توجهی کمتر شود. به بیان ساده، زودپز با بالا بردن فشار و دما، فرآیند پخت را سرعت می دهد. اگر بخار نتواند از مسیر درست خارج شود یا دریچه ها به هر دلیل خوب کار نکنند، فشار داخل زودپز به طور خطرناکی بالا می رود.
در چنین شرایطی تجمع فشار ممکن است باعث بروز حادثه جدی شود و دستگاه را به یک وسیله پرخطر تبدیل کند. البته هدف این توضیحات ترساندن شما نیست که کلا استفاده از زودپز را کنار بگذارید. واقعیت این است که زودپز یک وسیله خیلی کاربردی و برای خیلی از خانواده ها حتی ضروری است، مخصوصا وقتی زمان کم دارید.
در ادامه هم نکات ساده اما مهمی را می گوییم که با رعایت آن ها، استفاده از زودپز کاملا ایمن و بدون دردسر خواهد بود. با چند عادت درست و بررسی های کوتاه قبل از شروع پخت، می توانید با خیال راحت از زودپز استفاده کنید.
بررسی نکات ایمنی زودپز
شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما رعایت نکات ایمنی زودپز از همان زمان خرید شروع می شود. در واقع اگر انتخاب درستی داشته باشید بخش زیادی از خطرات احتمالی از همان ابتدا کمتر خواهد شد. به همین دلیل بهتر است پیش از خرید، فقط به ظاهر یا قیمت دستگاه توجه نکنید و ویژگی های ایمنی آن را هم با دقت بررسی کنید.
- اول از همه سراغ زودپزی بروید که استاندارد باشد.
- دستگاهی که انتخاب می کنید باید نشان استاندارد معتبر داشته باشد تا مطمئن شوید در فرایند ساخت آن، اصول ایمنی لازم رعایت شده است. این موضوع یکی از مهم ترین نکات ایمنی زودپز است که نباید به سادگی از کنار آن بگذرید.
- در میان مدل های استاندارد، بهتر است زودپزی را انتخاب کنید که به قفل ایمنی مجهز باشد. زیرا وجود قفل ایمنی کمک می کند درب دستگاه تا زمانی که فشار داخل آن به طور کامل تخلیه نشده، به راحتی باز نشود.
- اگر مدل مورد نظر امکان برنامه ریزی پخت هم داشته باشد کار با آن راحت تر و کنترل زمان و نحوه پخت دقیق تر خواهد بود.
- بهتر است مدلی را بخرید که یک دسته بلند در یک طرف و یک دسته کوچک در طرف دیگر داشته باشد. این طراحی باعث می شود باز و بسته کردن در زودپز راحت تر انجام شود. علاوه بر این، جابه جا کردن ظرف هم برایتان ساده تر و ایمن تر خواهد بود.
- اگر امکانش را دارید زودپزی انتخاب کنید که شیر خروج بخار اضطراری داشته باشد. این ویژگی زمانی اهمیت پیدا می کند که فشار بخار داخل دستگاه بیش از حد بالا برود. در چنین شرایطی، بخار اضافه از طریق این شیر خارج شده و احتمال بروز خطر، پاشیدن مواد غذایی یا آسیب دیدن دستگاه کمتر می شود.
- هنگام خرید از فروشنده بخواهید روش استفاده از زودپز را کامل برایتان توضیح دهد. این آموزش اولیه می تواند خیلی از ابهام ها را برطرف کند و باعث شود از همان شروع، با آگاهی بیشتری از دستگاه استفاده کنید.
- بعد از خرید هم حتما دفترچه راهنمای زودپز را با دقت بخوانید. حتی اگر قبلا هم از زودپز استفاده کرده اید باز هم ممکن است مدل جدید شما نکات یا قابلیت های متفاوتی داشته باشد.
- مطالعه دفترچه راهنما کمک می کند با جزئیات استفاده، هشدارهای ایمنی و روش نگهداری صحیح دستگاه به خوبی آشنا شوید.
نکات ایمنی زودپز قبل از پخت غذا
در خصوص نکات ایمنی زودپز قبل از پخت غذا باید بگوییم پیش از اینکه زودپز را روشن کنید، بهتر است چند مورد را حتما بررسی نموده تا هم خیالتان راحت تر باشد و هم احتمال بروز مشکل به حداقل برسد. نکات زیر را قبل از هر بار استفاده در نظر داشته باشید:
- اول ظاهر زودپز را دقیق نگاه کنید و مطمئن شوید بدنه یا درپوش آسیب ندیده است.
- اگر روی بدنه سوراخ، فرورفتگی شدید یا ترک و شکستگی وجود داشته باشد ممکن است هنگام کار کردن باعث خطرات جدی مثل نشتی بخار یا سوختگی شود.
- بعضی مدل ها همراه با سبد بخارپز عرضه می شوند تا بتوانید مواد غذایی را بخارپز کنید.
- قبل از استفاده از این سبد، بهتر است راهنمای دستگاه را بخوانید تا نحوه قرارگیری و میزان آب مورد نیاز را درست انجام دهید.
- در محل اتصال درپوش به بدنه، یک واشر یا حلقه لاستیکی قرار دارد که نقش مهمی در آب بندی زودپز دارد. این قطعه کمک می کند بخار از لبه ها خارج نشود و غذا هم سر نرود، بنابراین قبل از شروع پخت، سالم بودنش را بررسی کنید.
- همچنین مطمئن شوید لاستیک درست در جای خودش نشسته و شل یا جابه جا نیست.
- روی درپوش زودپز یک دریچه اطمینان وجود دارد که کارش تخلیه فشار اضافی است. اگر فشار داخل دیگ بیش از حد بالا برود، این دریچه وارد عمل می شود و بخار اضافه را بیرون می دهد تا از خطر جلوگیری شود. به همین دلیل قبل از بستن در، حتما چک کنید دریچه جرم نگرفته باشد و با تکه های غذا یا چربی مسدود نشده باشد.
- اگر احساس می کنید زودپز ایراد دارد یا به تعمیر نیاز پیدا کرده، تا زمانی که مشکل برطرف نشده از آن استفاده نکنید. استفاده از دستگاه معیوب می تواند هم به خودتان آسیب بزند و هم باعث خراب تر شدن زودپز شود.
نکات ایمنی زودپز در حین پختن غذا
برای کار کردن با زودپز هنگام پخت، فقط بستن در و روشن کردن شعله کافی نیست و لازم است چند نکته مهم را رعایت کنید تا دستگاه درست و بی خطر کار کند. موارد زیر را حتما در نظر داشته باشید:
- هیچ وقت مواد ریزدانه یا خوراکی هایی را که هنگام پخت کف زیادی ایجاد می کنند یا لعاب می اندازند داخل زودپز نریزید. چون ممکن است کف یا ذرات غذا وارد مسیر خروج بخار شوند و دریچه را بگیرند و فشار داخل دیگ بالا برود. موادی مثل بلغور گندم، جو پرک، رشته فرنگی، ماکارونی و حبوبات ریز معمولا از همین دسته هستند.
- هیچ وقت زودپز را بیشتر از دو سوم ظرفیتش از آب پر نکنید. در عین حال میزان آب هم نباید خیلی کم باشد و بهتر است کمتر از یک سوم حجم دیگ نشود تا دستگاه در طول پخت خشک کار نکند.
- زودپز را بدون آب روشن نکنید. کار کردن زودپز در شرایطی که داخل آن آب وجود ندارد هم به دستگاه آسیب می زند و هم می تواند خطرآفرین باشد.
- بعد از اینکه آب و مواد غذایی را داخل زودپز ریختید و درپوش را درست و محکم بستید شعله را کمی بیشتر کنید تا فشار داخل دیگ بالا برود.
- چند دقیقه بعد وقتی فشار به حد مناسب برسد معمولا صدای سوت زودپز را می شنوید. در این مرحله باید شعله را کم کنید تا صدای سوت خیلی کم شود یا در حد طبیعی قرار بگیرد و قطع و وصل شدن شدید نداشته باشد.
نکات ایمنی زودپز بعد از اتمام پخت غذا
در خصوص نکات ایمنی زودپز بعد از تمام شدن غذا باید بگوییم بعد از اینکه غذا پخت هم هنوز کار تمام نشده و مرحله باز کردن و نگهداری زودپز اهمیت زیادی دارد. نکات زیر را بعد از پایان پخت رعایت کنید:
- وقتی زمان پخت تمام شد، اول شعله را خاموش کنید و اجازه دهید بخار اضافی از مسیر درست خارج شود. در صورت نیاز، سوپاپ اطمینان را آزاد کنید تا فشار داخل دیگ تخلیه شود.
- حتما دقت کنید تا وقتی سوپاپ پایین نیامده و فشار کاملا کم نشده، درِ زودپز را باز نکنید.
- بعد از استفاده، حلقه لاستیکی و دریچه اطمینان را با دقت بشویید تا چربی و ذرات غذا روی آن ها باقی نماند. اگر دیدید حلقه لاستیکی ترک خورده، ساییده شده یا حالت اولیه اش را از دست داده، بهتر است حتما تعویضش کنید تا آب بندی دستگاه دچار مشکل نشود.
- هر چند وقت یک بار پیچ های دسته زودپز را بررسی کنید و اگر شل شده بودند سفتشان کنید. شل بودن دسته ها ممکن است موقع جابه جا کردن زودپز دردسرساز شود و احتمال لیز خوردن یا افتادن دیگ را بالا ببرد.
- بعد از هر بار استفاده بهتر است واشر زودپز را با مقدار خیلی کم روغن خوراکی چرب کنید. این کار کمک می کند لاستیک خشک و شکننده نشود و مدت بیشتری سالم بماند.