استخاره چیست؟ استخاره در حقیقت به معنای این است که انتخاب نهایی خودمان را در مورد یک تصمیم به خداوند و حکمتش واگذار کنیم. وقتی سر دو راهی می مانیم از او می خواهیم آن چیزی را برایمان رقم بزند که واقعاً به صلاح ماست. گاهی خیر ما در اتفاقاتی پنهان شده که شاید امروز برایمان تلخ یا دشوار باشد. اما حقیقت زندگی فراتر از این روزهای زودگذر است. هدف ما از نوشتن این مطلب این است که به طور کامل توضیح دهیم که استخاره چیست و فلسفه آن چه می باشد. با ما همراه باشید.
استخاره چیست؟
در پاسخ به این سوال که استخاره چیست باید بگوییم استخاره در لغت به معنای جستجوی بهترین انتخاب و طلب خیر از خداوند است. در واقع وقتی ما بر سر دوراهی قرار می گیریم و نمی دانیم پایان یک تصمیم به سود ماست یا به ضررمان، با استخاره به دانش بی پایان الهی تکیه می کنیم.
این کار نوعی دعای آگاهانه و سپردن نتیجه به پروردگار است تا ما را در مسیر درست هدایت کند. ساده تر بگوییم استخاره به ما کمک می کند تا با قلبی مطمئن تر قدم برداریم و از خداوند بخواهیم آن راهی را برایمان هموار سازد که بیشترین خیر و برکت را در زندگی مان به همراه دارد. این یعنی درخواست راهنمایی برای رسیدن به نیکوترین سرانجام در کارهایی که از نتیجه واقعی آن ها بی خبریم.
فلسفه استخاره چیست؟
همانطور که گفته شد استخاره در واقع چراغ راهی برای زمان هایی است که ما واقعاً در انتخاب مسیر درست دچار تردید شده ایم. اما نکته مهم اینجاست که این روش برای هر موضوعی کاربرد ندارد.
برای مثال ما نمی توانیم برای انجام ندادن کارهای واجب یا انجام دادنِ کارهای حرام استخاره بگیریم؛ چرا که در این موارد تکلیف ما از قبل کاملاً روشن است و نیازی به پرسش دوباره نیست. در حقیقت، استخاره مخصوص کارهای مباح و انتخاب هایی می باشد که خیر و شر آن ها برای ما پنهان مانده است.
بزرگان دین معتقدند که استخاره حتی در انتخاب بین دو کار نیک که با هم تداخل دارند نیز بسیار مفید است. وقتی نمی دانیم کدام عمل مستحب در آن لحظه اولویت دارد از این طریق از خداوند کمک می گیریم تا بهترین گزینه را پیش روی ما بگذارد.
به زبان ساده استخاره نوعی مشورت برای خروج از سردرگمی در اموری است که انجام یا ترک آن ها مجاز است، نه راهی برای تصمیم گیری درباره وظایفِ قطعی. پس زمانی به سراغ این سنت زیبا می رویم که تمام مسیرهای فکری را رفته ایم و حالا می خواهیم با اطمینانِ قلبی و تکیه بر حکمت الهی، قدم نهایی را برداریم.
آداب استخاره گرفتن
- برای اینکه استخاره ما با حضور قلب و اثرگذاری بیشتری همراه باشد رعایت نکاتی ارزشمند توصیه شده است. یکی از آداب استخاره گرفتن این است که بر روی سجاده رو به قبله بنشینیم.
- حفظ سکوت کامل در طول استخاره نیز از شرایطی است که به افزایش توجه و تمرکز بر این عمل معنوی کمک می کند.
- علاوه بر این مستحب است که پیش از استخاره، وضو یا غسل داشته باشیم و تلاش کنیم زمان و مکان مقدسی را برای این کار انتخاب نماییم. مثلاً روز جمعه، در مساجد یا به ویژه در اماکن متبرکه مانند حرم ائمه اطهار.
- در حین استخاره از خداوند بخواهیم هر آنچه مقدر می کند برایمان عافیت و خیر باشد
نکته بسیار مهم این است که اگر نتیجه استخاره مطابق میل ما نبود، نباید ناراحت شویم یا آن را نپسندیم؛ بلکه باید با توکل کامل به خداوند، شکرگزار باشیم و به حکمت او اعتماد کنیم.
دلایل اهمیت استخاره گرفتن بر اساس آیات قرآن
وقتی قرآن کریم با بیانی رسا می فرماید که کلید تمام رازهای هستی تنها در دست خداوند می باشد و او از افتادن حتی یک برگ یا دانه ای در دل خاک باخبر است این به ما می آموزد که هیچ دانشی بالاتر از علم او نیست. همین آگاهی بی انتها، اصلی ترین دلیل برای استخاره می باشد. زیرا ما با این کار، در واقع به دانای کل پناه می بریم تا در میان ابهام ها، ما را به بهترین مسیر هدایت کند.
از سوی دیگر، پروردگار با مهربانی تمام ما را دعوت کرده تا او را بخوانیم و وعده داده که پاسخگوی ما خواهد بود. استخاره در حقیقت لبیک گفتن به همین دعوت صمیمانه می باشد.. وقتی بر سر دوراهی می مانیم، با استخاره یک پل ارتباطی مستقیم با آفریدگار می سازیم تا از او که به صلاح واقعی ما آگاه است، طلب خیر و راهنمایی کنیم.
آموزه های وحیانی همچنین به ما یادآوری می کنند که سررشته تمام امور و هدایتِ انسان ها در دست اراده و مشیت الهی است. از آنجا که خداوند حتی از نیت های درونی و حرف های ناگفته ما باخبر است، استخاره گرفتن به معنای سپردنِ انتخاب نهایی به کسی است که هرگز از حالِ بندگانش غایب نیست. ما با این عمل، در واقع اراده کوچک خود را به اراده بزرگ او گره می زنیم تا آنچه برایمان رقم می خورد، با حکمت و رحمت او هماهنگ باشد.
در نهایت تکیه بر این آیات نشان می دهد که استخاره صرفاً یک انتخاب ساده نیست بلکه یک مسیر عبادی است که آرامش را به قلب ما هدیه می دهد. این کار به ما کمک می کند تا با اعتماد به قدرت و محبت بی کران خداوند، در مسیرهای حساس زندگی قدم برداریم و مطمئن باشیم که او بهترین سرانجام را برای بنده بیدار و متوکل خود می خواهد.