
چه راهکارهایی برای کنترل خشم والدین در برابر کودکان می شناسید؟ بر اساس مطالعه ای که در وب سایت Phases Virginia منتشر شده حدود ۷۰ درصد از والدین گاهی نسبت به فرزندان خود احساس خشم می کنند. طبق همین گزارش، ۴۰ درصد از مادران و ۳۰ درصد از پدران دست کم یک بار در هفته این احساس را تجربه می کنند. این آمارها نشان می دهند عصبانیت والدین در برابر رفتارهای کودکان امری طبیعی است؛ اما اگر به درستی مدیریت نشود می تواند پیامدهای منفی به دنبال داشته باشد. به همین دلیل در این مقاله به موضوع کنترل خشم در برابر کودکان می پردازیم.
منظور از کنترل خشم والدین در برابر کودکان چیست؟
کنترل خشم والدین در برابر کودکان یکی از موضوعات مهم در روان شناسی تربیتی می باشد که مستقیماً بر سلامت روانی و عاطفی کودکان اثر می گذارد. والدین به عنوان نخستین و مهم ترین الگوهای رفتاری، نقش بزرگی در شکل گیری شخصیت و رفتار فرزندان دارند؛ به همین خاطر توانایی کنترل خشم در برابر کودکان اهمیتی ویژه و تعیین کننده دارد.
راهکارهای موثر برای کنترل خشم والدین در برابر کودکان
وقتی در برابر فرزندمان پرخاش می کنیم معمولاً با احساس گناه، سرزنش خود و عذاب وجدان روبه رو می شویم. به همین دلیل پیشگیری از عصبانیت به مراتب آسان تر و کم هزینه تر از تحمل این فشارهای روانی است. علاوه بر این بروز خشم های مکرر می تواند پیامدهای ماندگار و آسیب زایی بر کودک بگذارد؛ همان طور که پیش تر اشاره شد. رفع این آسیب ها نیز نیازمند صرف زمان، انرژی روانی، هزینه و صبر بسیار است. در ادامه به روش های کنترل خشم والدین در برابر کودکان می پردازیم که جلوی آسیب های جدی را بگیریم:
موقعیت ها را از قبل پیش بینی و مدیریت کنید
یکی از راهکارهای موثر کنترل خشم والدین در برابر کودکان این است که والدین موقعیت های مختلف را از قبل پیش بینی نمایند. ساده تر بگوییم والدین با شناختی که از خود و فرزندشان دارند معمولاً می توانند تشخیص دهند در چه شرایطی احتمال دارد صبر و تحملشان کمتر شود. بنابراین بهتر است این موقعیت ها را از قبل شناسایی کرده و برای آن ها برنامه ای مناسب در نظر بگیرند.
برای مثال اگر می دانید امروز حال روحی خوبی ندارید و ممکن است در برابر رفتارهای فرزندتان زودتر عصبانی شوید بهتر است از قبل با او صحبت کنید. در واقع به فرزندتان توضیح دهید که امروز کمی خسته یا بی حوصله هستید و ممکن است نتوانید مانند همیشه آرام بمانید. این کار به کودک کمک می کند شرایط شما را بهتر درک کند و بداند ممکن است با واکنش جدی تری روبه رو شود.
مشکلات خود با همسرتان را حل وفصل کنید

اگر بین شما و همسرتان اختلافی وجود دارد و برطرف کردن آن برایتان دشوار می باشد بهتر است از یک زوج درمانگر یا خانواده درمانگر کمک بگیرید. تا زمانی که فضای خانه به خاطر بحث های مداوم آرام نیست این تنش ها ناخواسته به کودک منتقل می شود و روی تعادل هیجانی او تأثیر می گذارد.
یک تمرین کوتاه برای حفظ آرامش خود انجام دهید
یک راهکار موثر دیگر برای کنترل خشم والدین در برابر کودکان این است که والدین همیشه رسیدن به آرامش را با خود تمرین نمایند. وقتی احساس می کنید در آستانه عصبانیت هستید سه بار تنفس دیافراگمی انجام دهید. برای این کار از طریق بینی یک نفس عمیق بکشید و اجازه دهید هوا به جای قفسه سینه، شکمتان را پر کند؛ طوری که هنگام دم، شکم کمی جلو بیاید. چند ثانیه مکث کنید و سپس هوا را آرام و کنترل شده از دهان خارج کنید.
به جرات می توان گفت این نوع تنفس می تواند به طور قابل توجهی شدت خشم و اضطراب را کاهش دهد. پیشنهاد می کنیم همین حالا آن را امتحان کنید.
محیط را موقتاً ترک کنید
در یک زمان مناسب به فرزندتان توضیح دهید که وقتی عصبانی می شوید ترجیح می دهید برای چند دقیقه از موقعیت فاصله بگیرید تا آرام شوید و دوباره برگردید. این کار به کودک احساس امنیت داده و می داند که رفتن شما موقتی است. اگر بدون توضیح و با عصبانیت محیط را ترک نمایید، ممکن است کودک دچار ترس و اضطراب شود.
اجازه ندهید شرایط شما را کنترل کند
کسی که روی مدیریت هیجان هایش کار نکرده معمولاً تحت تأثیر شرایط واکنش نشان می دهد. اما اگر مهارت کنترل خشم را تمرین کرده باشیم ما اوضاع را مدیریت می کنیم نه اینکه اوضاع ما را.
مثلاً وقتی کودک مدت زیادی در حمام مشغول آب بازی است و به تذکرها توجه نمی کند اگر کنترل خشم نداشته باشیم ممکن است داد بزنیم یا تهدید کنیم. اما اگر روی هیجان هایمان مسلط باشیم آرام می مانیم و با یک پیشنهاد جذاب مثل یک دسر خوشمزه یا یک بازی هیجان انگیز او را با همکاری از حمام بیرون می آوریم.

بگذارید مسئولیت اشتباهات خود را به عهده بگیرد
اگر به دنبال یک راهکار موثر دیگر برای کنترل خشم والدین در برابر کودکان هستید توصیه ما این است که بگذارید فرزندتان مسئولیت اشتباهاتش را برعهده بگیرد. فراموش نکنید تا وقتی والدین مسئولیت جبران اشتباه های کودک را بر عهده می گیرند او هیچ وقت یاد نمی گیرد که بعد از خطا چه طور خودش اوضاع را درست کند. در نتیجه هم کودک اشتباه می کند و هم والدین مجبور می شوند آن را جمع وجور کنند.
مثلاً اگر از ابتدا به کودک یاد بدهیم که وقتی خوراکی هایش را روی زمین می ریزد خودش باید آنها را جمع کند، دیگر لازم نیست هم نگران ریخت وپاش باشیم و هم مجبور شویم خودمان تمیزش کنیم. همین موضوع باعث می شود آرام تر بمانیم و کنترل بیشتری روی رفتار و هیجان خود داشته باشیم.
خلق وخوی کودک را بشناسید
یکی از راه های مهم کنترل خشم والدین در برابر کودکان، شناخت خلق وخو و ویژگی های ذاتی اوست. بچه ها از نظر ژنتیکی و روحیه با هم فرق دارند. وقتی خلق وخوی فرزندتان را بشناسید راحت تر می فهمید چطور باید با او رفتار کنید.
بسیاری از واکنش های کودک ریشه در سرشت و ویژگی های ذاتی او دارد. وقتی بدانید بعضی خصوصیات از ابتدا در او وجود داشته به جای سرزنش و عصبانیت، تلاش می کنید او را بهتر درک نموده و با شرایطش کنار بیایید.
البته همه رفتارها ژنتیکی نیستند. بعضی رفتارها نتیجه محیط، الگوهایی است که کودک می بیند یا تجربه هایی که داشته است. مهم است بتوانیم تفاوت بین ویژگی های ذاتی و رفتارهای یادگرفته شده را تشخیص دهیم.
مثلاً کودکی که با کوچک ترین اتفاق گریه می کند ممکن است روحیه حساسی داشته باشد و این موضوع تا حد زیادی خارج از اختیار اوست. اما اگر کودکی دیگران را مسخره می کند یا به حرفشان گوش نمی دهد احتمالاً این رفتار را یاد گرفته و در اینجا لازم است والدین با آموزش و راهکار درست آن را اصلاح کنند.
ارتباط مؤثر با فرزندان
یکی از مهم ترین راه های کنترل خشم والدین در برابر کودکان، داشتن ارتباط خوب با فرزندان می باشد. بهتر است والدین با فرزندانشان صمیمانه و صادقانه صحبت کنند و احساسات و نیازهای خود را به شیوه ای مناسب بیان کنند. گوش دادن با دقت به حرف های کودک و نشان دادن همدلی، می تواند بسیاری از تنش ها را کمتر کند.

تعیین مرزهای مشخص
والدین لازم است برای رفتارهای فرزندان خود مرزهای روشن و منطقی تعیین کنند. این قوانین باید واضح و قابل فهم باشد تا کودک بداند چه رفتارهایی قابل قبول است و چه رفتارهایی نیست. وجود قوانین مشخص در خانه باعث می شود از بسیاری از تعارض ها جلوگیری شود.