گیاه سورگوم از جمله غلات مهم است که در ایران بیشتر با نام ذرت خوشه ای شناخته می شود. اگر دوست دارید بدانید چطور می شود این گیاه را کاشت و در زمان مناسب برداشت کرد تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
آشنایی با گیاه سورگوم
گیاه سوگوم که در ایران با نام ذرت خوشه ای شناخته می شود یکی از غلات مهم دنیاست. این گیاه جایگاه پنجم را در بین غلات جهان بعد از گندم و برنج و ذرت و جو دارد. شباهت ظاهری این گیاه به ذرت و ارزن گاهی باعث اشتباه در آمارگیری سطح کشت می شود و به همین دلیل نام جهانی سورگوم برای تمایز آن به کار می رود.
آمارها نشان می دهند که سطح کشت این محصول در ایران طی سال های گذشته رشد چشمگیری داشته است و توده های بومی آن را می توان در بسیاری از مناطق کشور از جمله خراسان و کرمان و اصفهان پیدا کرد.
انواع گیاه سورگوم
دسته بندی گیاه سورگوم بر اساس نوع مصرف به چهار گروه اصلی انجام می گیرد.
- نوع دانه ای آن برای تامین غذای انسان و دام استفاده می شود.
- نوع علوفه ای که ساقه های بلند و آبدار دارد برای خوراک دام بسیار مناسب است.
- نوع شیرین یا قندی به دلیل داشتن شیرابه قندی در ساقه ها برای تولید قند مایع کاربرد دارد و نوع جارویی که انشعابات طویل و خوشه های برجسته ای دارد برای ساخت جارو به کار گرفته می شود.
- در نهایت نوع مومی این گیاه به دلیل داشتن موم در ساختار دانه در صنعت چسب سازی استفاده می شود.
پرورش گیاه سورگوم
پرورش گیاه سوگوم به دلیل تنوع ژنتیکی بالا در شرایط اقلیمی متفاوت امکان پذیر است. این گیاه به صورت خودگشن تکثیر می شود و در هر خوشه پتانسیل تولید هزاران بذر را دارد. یکی از نکات مهم در پرورش گیاه سوگوم توجه به ماده سمی موجود در برگ های جوان است.
دام نباید از علوفه تازه در مراحل ابتدایی رشد تغذیه کند زیرا این ماده می تواند سمی باشد اما با افزایش ارتفاع ساقه میزان این سم کاهش یافته و خطرات آن برطرف می شود.
کاشت گیاه سورگوم
کاشت گیاه سورگوم در مناطق گرمسیری مثل خوزستان و بلوچستان برای تولید علوفه رواج دارد. در نواحی دیگر کشور نیز برای تهیه جارو از انواع جارویی این گیاه استفاده می کنند. کشاورزان به دلیل سودآوری و کاربرد دوگانه این گیاه سوگوم را انتخاب می کنند.
بذرهای این محصول به صورت ردیفی کاشته می شوند و فاصله بین ردیف ها باید با توجه به نوع ماشین آلات برداشت تنظیم گردد. زمان ایده آل برای کاشت وقتی است که دمای خاک به دوازده درجه سانتی گراد برسد.
معایب کشت متوالی سورگوم
گیاه سوگوم ویژگی آللوپاتیک دارد یعنی مواد خاصی را در خاک ترشح می کند که ممکن است مانع رشد محصول بعدی شود. متاسفانه بسیاری از کشاورزان به دلیل ناآگاهی اقدام به کشت متوالی این گیاه می کنند که باعث کاهش عملکرد زمین می شود. پیشنهاد می شود برای جلوگیری از خسارت گیاهان مقاوم به این بقایا را در تناوب کشت قرار دهید.
کود دهی گیاه سورگوم
انجام آزمون خاک برای تعیین نیازهای غذایی گیاه سوگوم بسیار ضروری است. به طور معمول مصرف فسفات آمونیوم قبل از کاشت و اوره در مراحل رشد برای افزایش عملکرد مفید خواهد بود. دقت کنید که زیاده روی در مصرف کودهای نیتروژنه نه تنها سودمند نیست بلکه باعث تجمع مواد سمی در علوفه شده و سلامت دام را به خطر می اندازد.
آبیاری گیاه سورگوم
نیاز آبی گیاه سورگوم در مراحل ابتدایی رشد زیاد نیست و می توان آبیاری را چند هفته بعد از سبز شدن به تاخیر انداخت. با افزایش رشد گیاه نیاز به آب بیشتر می شود و باید برنامه آبیاری هر ده تا چهارده روز یک بار اجرا شود. بحرانی ترین زمان برای تامین آب گیاه سوگوم مرحله گلدهی است که مدیریت صحیح آن تاثیر مستقیمی بر محصول نهایی دارد.
نیاز غذایی گیاه سورگوم
تامین مواد مغذی برای گیاه سوگوم شامل استفاده از فسفر و پتاسیم هنگام کاشت است. کود اوره نیز باید در دو نوبت طی مراحل پنج تا هفت برگی و شروع گلدهی به صورت سرک به خاک اضافه شود تا گیاه سوگوم رشد کافی داشته باشد.
طول دوره رشد گیاه سورگوم
سرعت رشد گیاه سورگوم بسیار بالاست. در شرایط اقلیمی مناسب تنها طی حدود پنجاه روز محصول نهایی آماده برداشت می شود که ویژگی بسیار مطلوبی برای کشاورزان محسوب می گردد.
درجه حرارت
دمای بیست و هفت درجه سانتی گراد بهترین شرایط را برای رشد مطلوب و سریع گیاه سوگوم فراهم می کند.
آفات و بیماری های رایج گیاه سورگوم
مگس سورگوم در مناطق گرمسیر خسارت زیادی به دانه وارد می کند. شته ها نیز در اوایل فصل کشت که رطوبت هوا بالاست به گیاه سوگوم حمله می کنند که با استفاده از سموم مناسب به راحتی قابل کنترل هستند.
زمان برداشت گیاه سورگوم
زمان مناسب برای برداشت گیاه سورگوم وقتی است که دانه کاملاً سفت شده و برگ های پایینی خشک شده باشند. برای محصولات علوفه ای بهترین زمان برداشت شروع گلدهی است تا کیفیت و ارزش غذایی علوفه حفظ شود. ارتفاع برش نیز نباید کمتر از ده سانتی متر باشد تا امکان رشد مجدد گیاه سوگوم فراهم بماند.