پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل + شرایط و راهنمای کامل مراقبت از این گیاه

در مورد پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل چه اطلاعاتی دارید؟ گیاه فیتونیا که با نام هایی مانند پوست ماری، برگ نعنایی و گیاه موزاییکی نیز شناخته می شود از جمله گیاهان بسیار حساس و واکنشی است. دلیل حساس بودن این گیاه به این خاطر است که اگر کمی در آبیاری آن کوتاهی کنید خیلی زود واکنش نشان می دهد و برگ هایش حالت پژمرده پیدا می کنند.

درست مانند کسی که به قهوه عادت دارد اما مدتی به آن دسترسی ندارد. البته خبر خوب این است که فیتونیا خیلی زود به حالت طبیعی برمی گردد و با کمی رسیدگی و آبیاری دوباره شاداب و سرحال می شود. پس اگر شما هم جزو علاقه مندان به این گیاه زیبا هستید و می خواهید اطلاعات بیشتری در مورد پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل کسب کنید حتما این مطلب ما را تا انتهای آن مطالعه نمایید.

مشخصات گیاه فیتونیا

زادگاه اصلی گیاه فیتونیا کشور پرو است و نام آن از رگبرگ های ظریف و رنگارنگی گرفته شده که به رنگ های قرمز، سفید یا صورتی روی برگ هایش دیده می شود. فیتونیا در طبیعت معمولاً به صورت گسترده روی سطح زمین رشد می کند و پخش می شود، اما در محیط خانه به عنوان یک گیاه زینتی خاص و چشم نواز جلوه بسیار زیبایی به فضا می دهد.

انواع گیاه فیتونیا

گیاه فیتونیا گونه های مختلفی دارد که از میان آن ها فیتونیای نقره ای و فیتونیای آلبیونیس از معروف ترین انواع به شمار می روند. نکته جالب این است که شرایط نگهداری همه انواع فیتونیا تقریباً مشابه است؛ بنابراین افرادی که علاقه دارند چند نوع از این گیاه را در خانه داشته باشند، بدون دردسر خاصی می توانند از آن ها مراقبت کنند.

فیتونیای قرمز دارای برگ هایی به رنگ سبز تیره است که رگبرگ های قرمز و چشم نوازی روی آن ها دیده می شود. اگر این گیاه در شرایط مناسب رشد کند، ممکن است گل های کوچک زردرنگی نیز تولید کند.

در میان گونه های فیتونیا، انواع صورتی نیز وجود دارد. یکی از شناخته شده ترین آن ها فیتونیای فرانکی است که در آن رنگ صورتی برگ ها غالب تر از رنگ سبز به نظر می رسد و جلوه ای متفاوت و زیبا به گیاه می دهد.

روش پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل

در ادامه روش های پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل را بررسی می کنیم. با کمی دقت و رسیدگی می توانید از زیبایی و جلوه خاص این گیاه در فضای خانه یا محل کار خود لذت ببرید.

آب

یکی از نکات مهم و قابل توجه در پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل میزان آبیاری آن می باشد. اگر به فیتونیای خود علاقه دارید باید به آبیاری منظم آن هم توجه داشته باشید؛ زیرا این گیاه نسبت به کم آبی خیلی سریع واکنش نشان می دهد و در صورت خشک شدن خاک، برگ هایش پژمرده می شود. فیتونیا دوست ندارد خاکش کاملاً خشک شود. اما از خیس و غرقاب بودن خاک هم خوشش نمی آید. بهترین وضعیت برای این گیاه، خاکی است که کمی مرطوب باشد. همچنین بهتر است آبی که برای آبیاری استفاده می کنید دمایی نزدیک به دمای اتاق داشته باشد.

آبیاری بیش از اندازه هم می تواند باعث شود جریان هوا در اطراف ریشه ها کاهش پیدا کند و در نتیجه گیاه دچار تغییر رنگ و پژمردگی شود. برای تشخیص زمان مناسب آبیاری می توانید وزن گلدان را قبل و بعد از آب دادن مقایسه کنید. روش ساده دیگر این است که انگشت خود را کمی داخل خاک فرو ببرید تا میزان رطوبت آن را بررسی کنید.

قرار دادن سنگ ریزه در سینی زیر گلدان هم می تواند به حفظ رطوبت اطراف گیاه کمک کند و سرعت تبخیر آب را کاهش دهد. از آنجا که فیتونیا در اصل گیاهی بومی مناطق گرم و مرطوب است، بهتر است روزی یک یا دو بار با آب معمولی روی برگ های آن غبارپاشی کنید تا رطوبت مورد نیازش تأمین شود.

نور

نوردهی مناسب نیز یکی دیگر از نکات مهم در پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل می باشد. لازم است بدانید که فیتونیا نور زیاد اما غیرمستقیم را دوست دارد. بهترین مکان برای قرار دادن این گیاه کنار پنجره های شمالی یا شرقی است. همچنین می توانید آن را در جایی بگذارید که نور خورشید پس از عبور از پرده به گیاه برسد. با این حال باید توجه داشته باشید که قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید می تواند به گیاه آسیب بزند.

گاهی فیتونیا را به عنوان گیاهی معرفی می کنند که به نور کمی نیاز دارد، اما اگر می خواهید رشد خوب و شادابی واقعی آن را ببینید، بهتر است نور کافی اما غیرمستقیم برایش فراهم کنید. این گیاه در محیط های کم نور هم زنده می ماند، اما در چنین شرایطی طراوت و زیبایی برگ هایش کاهش پیدا می کند.

نور فیلتر شده همان شرایطی را ایجاد می کند که این گیاه در طبیعت و زیر سایه درختان مناطق گرمسیری تجربه می کند. اگر فیتونیا در معرض نور شدید و مستقیم قرار بگیرد، ممکن است برگ های آن بسوزد، تغییر رنگ بدهد یا حالت شکننده پیدا کند. استفاده از نور مصنوعی مانند چراغ های فلورسنت نیز امکان پذیر است، اما در این حالت بهتر است گیاه را نزدیک به منبع نور قرار دهید، زیرا شدت نور این چراغ ها چندان زیاد نیست.

خاک

برای پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل در شرایط عالی، بایستی خاک آن سرشار از مواد آلی باشد تا شرایطی شبیه به زیستگاه طبیعی آن فراهم شود. خاکی که مواد ارگانیک بیشتری داشته باشد، رطوبت را بهتر در خود نگه می دارد و به رشد گیاه کمک می کند.

در عین حال خاک نباید بیش از حد خیس بماند، زیرا این موضوع می تواند باعث پوسیدگی ریشه ها شود. برای بهبود زهکشی خاک می توانید از سنگ های درشت یا مواد مشابه استفاده کنید تا آب اضافی راحت تر از گلدان خارج شود.

ساخت یک خاک ترکیبی

برای رشد بهتر فیتونیا می توان یک خاک ترکیبی مناسب آماده کرد. یک ترکیب رایج شامل مقدار مساوی از خاک گلدان، شن درشت، گیاه خاک و پوده است. خاک گلدان مواد مغذی لازم را در اختیار گیاه قرار می دهد و به زهکشی مناسب کمک می کند.

شن درشت باعث می شود آب اضافی راحت تر از خاک خارج شود. گیاه خاک به حفظ رطوبت و بهبود بافت خاک کمک می کند و پوده نیز به دلیل داشتن مواد آلی، با تجزیه تدریجی خود مواد مغذی بیشتری در اختیار گیاه قرار می دهد.

البته این ترکیب یک قانون ثابت و اجباری نیست. حتی از خاک باغچه نیز می توان برای کاشت فیتونیا استفاده کرد، به شرطی که آب اضافی به خوبی از خاک خارج شود و بافت خاک بیش از حد رسی یا خیلی ماسه ای نباشد.

دما و رطوبت

توجه به دما و رطوبت مورد نیاز از دیگر موارد مهم در پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل می باشد. بهتر است فیتونیا در محیطی نگهداری شود که دمای آن حدود ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی گراد باشد.

این گیاه نسبت به سرما حساس است و جریان هوای سرد می تواند به آن آسیب بزند. اگر دمای محیط خیلی پایین باشد، برگ های گیاه پژمرده می شوند و ممکن است دیگر به حالت شاداب قبلی بازنگردند.

از آنجایی که فیتونیا بومی مناطق مرطوب کشور پرو می باشد در نتیجه برای رشد سالم به رطوبت نسبتا بالایی نیاز دارد. به همین دلیل مکان هایی مانند آشپزخانه یا سرویس بهداشتی که نور کافی هم دارند، می توانند فضای مناسبی برای نگهداری این گیاه باشند.

هرس کردن

اگر فیتونیا در شرایط مناسب قرار داشته باشد، رشد نسبتاً سریعی خواهد داشت. به همین دلیل بهتر است هر از گاهی آن را هرس کنید تا شکل گیاه مرتب بماند و برگ ها پرپشت تر شوند. در این میان بهتر است گل های کوچک گیاه را نیز جدا کنید.

زیرا این گل ها بخشی از انرژی و مواد غذایی گیاه را مصرف می کنند؛ موادی که می توانند صرف رشد برگ های زیباتر شوند. جدا کردن گل ها آسیبی به گیاه وارد نمی کند و حتی کمک می کند انرژی بیشتری به رشد برگ ها اختصاص پیدا کند.

کوددهی فیتونیا

در ادامه پرورش و نگهداری فیتونیا در منزل باید به موضوع کوددهی هم توجه کرد. معمولاً چند ماه بعد از کاشت گیاه در گلدان جدید می توان کوددهی را آغاز کرد. برای این گیاه کود مخصوص گیاهان آپارتمانی با نسبت 5-5-5 از عناصر NPK مناسب است که می تواند به صورت محلول در آب یا به شکل دانه ای استفاده شود.

اگر از کود محلول در آب استفاده می کنید، بهتر است حدود نصف مقدار توصیه شده روی بسته بندی را مصرف کنید و آن را در فاصله بین دو آبیاری به گیاه بدهید. کودهای دانه ای نیز مواد مغذی را به تدریج آزاد می کنند. این نوع کود را می توان روی سطح خاک یا داخل خاک قرار داد. اما باید دقت کرد که مقدار کمی از آن برای گیاه کافی است.

روش های تکثیر گیاه فیتونیا

تکثیر گیاه فیتونیا کار نسبتاً ساده ای است و معمولاً از طریق قلمه زدن ساقه یا برگ انجام می شود. برای این کار می توانید بخشی از ساقه گیاه را از محل گره ببرید و آن را داخل آب قرار دهید. سپس قلمه را در محیطی گرم و دارای نور مناسب بگذارید.

روش دیگر این است که یک برگ سالم از گیاه جدا کرده و آن را در آب قرار دهید. معمولاً پس از حدود دو تا هشت هفته ریشه های جدید ظاهر می شوند. برای سریع تر شدن روند ریشه دهی نیز می توانید از هورمون های مخصوص ریشه زایی استفاده کنید.

مشکلات گیاه فیتونیا

چرا برگ های فیتونیا پیچ خورده و لوله ای شکل شده اند؟

پیچ خوردن برگ ها یکی از مشکلات نسبتاً رایج در نگهداری از فیتونیا است. هرچند این مسئله معمولاً آسیب جدی به گیاه وارد نمی کند اما ظاهر آن را تغییر می دهد و نشان می دهد شرایط محیطی برای گیاه کاملاً مناسب نیست.

گیاه فیتونیا به محیطی گرم، مرطوب و دارای نور زیاد اما غیرمستقیم نیاز دارد؛ شرایطی شبیه به جنگل های بارانی. بنابراین اگر برگ های آن شروع به پیچ خوردن کنند احتمالاً یکی از این شرایط برای گیاه فراهم نشده است.

رطوبت

کمبود رطوبت هوا یکی از رایج ترین دلایل پیچ خوردن برگ های فیتونیا است. هوای داخل بسیاری از خانه ها نسبت به نیاز این گیاه خشک تر است و همین موضوع باعث می شود برگ ها رطوبت خود را از دست بدهند و حالت لوله ای پیدا کنند.

نور

قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید نیز می تواند باعث پیچ خوردن برگ ها شود. اگر شدت نور بیشتر از حد تحمل گیاه باشد، علاوه بر پیچ خوردگی ممکن است روی برگ ها نشانه های سوختگی نیز دیده شود.

آفات

گاهی اوقات وجود برخی آفات هم می تواند باعث این مشکل شود، هرچند این مورد کمتر اتفاق می افتد. حشراتی مانند شته ها و کنه های تارعنکبوتی با مکیدن شیره گیاه، رطوبت داخل آن را کاهش می دهند و در نهایت باعث پژمردگی و پیچ خوردن برگ ها می شوند.

راه حل این مشکلات

برای برطرف کردن این وضعیت بهتر است رطوبت محیط اطراف گیاه را افزایش دهید و از رسیدن نور مستقیم خورشید به آن جلوگیری کنید. انتقال گیاه به محلی با نور کافی اما غیرمستقیم می تواند به حل مشکل کمک کند. برای افزایش رطوبت نیز می توانید از دستگاه بخور، قرار دادن سینی حاوی آب و سنگریزه زیر گلدان یا غبارپاشی منظم استفاده کنید.

علت خشک، شکننده و پژمرده شدن برگ های فیتونیا چیست؟

مهم ترین دلیل پژمردگی فیتونیا کمبود آب است. در شرایطی که گیاه مدت زیادی بدون آب بماند، برگ ها ابتدا پژمرده می شوند و در موارد شدید ممکن است خشک و شکننده شوند. ریشه های فیتونیا به رطوبت مداوم نیاز دارند؛ بنابراین آبیاری منظم برای حفظ شادابی و زیبایی برگ های آن ضروری است.

نکاتی برای برطرف کردن این مشکل:

خاک فیتونیا باید همیشه کمی مرطوب باشد. بهتر است هر روز سطح خاک را بررسی کنید و به محض اینکه احساس کردید خاک در حال خشک شدن است گیاه را آبیاری کنید. آبیاری باید به اندازه ای انجام شود که آب اضافی از سوراخ های زیر گلدان خارج شود اما بعد از آن باید آب جمع شده در زیرگلدانی را خالی کنید.

مقدار آب مورد نیاز گیاه به عواملی مانند اندازه گیاه، سایز گلدان، نوع خاک، میزان نور و سرعت رشد آن بستگی دارد. در فصل تابستان که فیتونیا رشد بیشتری دارد ممکن است نیاز به آبیاری بیشتر باشد و نباید اجازه دهید خاک آن کاملاً خشک شود.

نکته مهم دیگر این است که آب مورد استفاده برای آبیاری بهتر است هم دما با محیط باشد. استفاده از آب بسیار سرد ممکن است به گیاه شوک وارد کند و باعث بروز مشکلاتی در رشد آن شود.