مراحل رشد جنین
بارداری یکی از زیباترین و شگفت انگیزترین دوره های زندگی هر مادر است. در این دوران، موجودی کوچک به تدریج در رحم مادر شکل می گیرد، رشد میکند و آماده ورود به جهان می شود. از لحظه لقاح تا تولد، جنین مراحل گوناگونی را طی میکند که هر هفته و هر ماه، تغییرات چشم گیری در بدن او رخ میدهد. آشنایی با این مراحل، نه تنها برای مادران باردار بلکه برای هر کسی که به معجزه زندگی علاقه دارد، بسیار جذاب است. در این مطلب، به صورت هفته به هفته و ماه به ماه، روند رشد جنین را همراه با تصاویر گویا بررسی می کنیم تا بهتر درک کنیم که چگونه یک سلول کوچک، تبدیل به یک نوزاد کامل میشود.
امروز در آلامتو مقاله تحت عنوان مراحل رشد جنین در شکم مادر به صورت هفته به هفته و ماه به ماه + تصویری را برای شما آورده ایم همراه ما باشید.
همچنین بخوانید: تغذیه ماه اول بارداری برای زیبایی جنین
مراحل رشد جنین در شکم مادر به صورت هفته به هفته
هفته های ۱ و ۲: آمادگی برای بارداری
شاید عجیب به نظر برسد، اما در واقع طی دو هفته ی اول که به بارداری نسبت داده می شود، شما هنوز باردار نیستید، تشکیل نطفه معمولا حدود دو هفته پس از شروع آخرین قاعدگی اتفاق میافتد. پزشکان برای محاسبه ی تاریخ زایمان، ۴۰ هفته را از ابتدای آخرین قاعدگی محاسبه می کنند. به همین دلیل، حتی دوران قاعدگی هم جزئی از بارداری به شمار میرود.
هفته ی ۳: لقاح
در این هفته، اسپرم و تخمک در یکی از لوله های فالوپ ترکیب میشوند و سلولی به نام زیگوت را تشکیل می دهند. اگر بیش از یک تخمک بارور شود یا یک تخمک به چند بخش تقسیم شود، امکان داشتن بیش از یک زیگوت وجود دارد. زیگوت معمولا دارای ۴۶ کروموزوم است (۲۳ کروموزوم از هر والد) و این کروموزوم ها ویژگی های ژنتیکی نوزاد را تعیین میکنند.
زیگوت سپس به سمت رحم حرکت کرده و همزمان تقسیم میشود تا خوش های از سلول ها شبیه یک تمشک (مورولا) را تشکیل دهد.
هفته ی ۴: لانه گزینی (القاح)
توپ سلولی که اکنون بلاستوسیست نام دارد، در دیواره ی رحم (آندومتر) جای می گیرد. سلول های داخلی بلاستوسیست در آینده به جنین تبدیل می شوند، درحالیکه لایه ی بیرونی در تشکیل جفت نقش خواهد داشت.
هفته ی ۵: افزایش هورمون ها
با افزایش هورمون HCG، تخمدان ها دیگر تخمک آزاد نم یکنند و ترشح استروژن و پروژسترون افزایش می یابد، همین موضوع باعث توقف قاعدگی و رشد جفت میشود.
در این زمان، جنین از سه لایه ی سلولی تشکیل شده است:
- روپوست (اکتودرم): تشکیل پوست، سیستم عصبی و حواس.
- میانپوست (مزودرم): تشکیل قلب، استخوانها، عضلات، کلیه ها و سیستم تناسلی.
- درونپوست (اندودرم): تشکیل ریه ها، کبد و دستگاه گوارش.
همچنین بخوانید: جنین پسر از چند ماهگی تکان می خورد
هفته ی ۶: بسته شدن لوله ی عصبی
در این هفته، لوله ی عصبی که در امتداد کمر جنین قرار دارد، بسته می شود. از این ساختار، مغز و نخاع رشد میکند. همچنین قلب شروع به تپیدن می کند و اندام هایی مانند چشم، گوش و جوانه های بازو در حال شکل گیری هستند. بدن جنین حالتی خمیده دارد.
هفته ی ۷: رشد سر
مغز و صورت جنین با سرعت در حال رشد است. سوراخ های بینی قابل مشاهده اند و بخش هایی از شبکیه ی چشم تشکیل میشود. جوانه های اندام تحتانی و بازوها نیز نمایان تر میشوند.
هفته ی ۸: شکل گیری بینی و لب
در این مرحله، انگشتان دست در حال شکل گیری هستند. گوش خارجی در حال رشد است و چشم ها نیز مشخص شده اند. بینی و لب بالایی شکل گرفته و بدن به تدریج از حالت خمیده خارج میشود.
هفته ی ۹: ظاهر شدن انگشتان پا
انگشتان پای جنین قابل مشاهده می شود. دست ها رشد کرده و آرنج ها شکل می گیرند. سر جنین هنوز بزرگ است ولی چانه هنوز کاملا شکل نگرفته. طول جنین حدود ۱۶ تا ۱۸ میلیمتر است.
هفته ی ۱۰: خم شدن آرنج
سر جنین گردتر شده و حالا میتواند آرنج خود را خم کند. انگشتان دست و پا کشیده تر شدهاند و پلک و گوش بیرونی در حال رشد هستند. بند ناف هم کاملا مشخص شده است.
هفته ی ۱۱: رشد اندام تناسلی
در این هفته، جنین بهطور رسمی جنین نامیده می شود. صورت پهن است، چشمها فاصله ی زیادی دارند و گوش ها پایین تر از محل نهایی شان قرار دارند. اندام های تناسلی خارجی در حال شکل گیریاند و اندازه ی جنین به حدود ۵۰ میلیمتر رسیده است.
هفته ی ۱۲: شکل گیری ناخن های دست
ناخنه ای دست شروع به رشد میکند. صورت بیشتر شکل گرفته و روده ها در شکم قرار گرفته اند. طول جنین به حدود ۶۱ میلیمتر و وزن او به حدود ۱۴ گرم میرسد.
همچنین بخوانید: برای افزایش آب دور جنین چه بخوریم؟
هفته ی ۱۳: ورود به سه ماهه ی دوم
جنین حالا اثر انگشت منحصربه فرد خود را دارد. استخوا نها سخت تر میشوند و دست ها و پاها به طور کامل تشکیل شدها ند. جنین می تواند حرکت کند، اما هنوز خیلی کوچک است و احتمالا مادر حرکات او را حس نمیکند.
هفته ی ۱۴: حرکت های چهره
عضلات صورت جنین حالا به قدری رشد کرده اند که میتواند اخم کند، لبخند بزند یا لب هایش را جمع کند. کلیه ها شروع به تولید ادرار کرده اند و جنین آن را به مایع آمنیوتیک دفع میکند.
هفته ی ۱۵: پرزهای مویی
بدن جنین با لایه ای نازک از موهای نرم به نام لانگو پوشیده میشود. این موها به محافظت از پوست کمک میکنند. اسکلت جنین که پیشتر غضروفی بود، به تدریج به استخوان تبدیل میشود.
هفته ی ۱۶: حرکات فعال تر
جنین حرکات فعال تری دارد، ممکن است دستش را مشت کند یا پاهایش را حرکت دهد. گوش ها حالا در جای نهایی خود قرار دارند و جنین به صداهای بیرونی واکنش نشان میدهد.
هفته ی ۱۷: لایه ی چربی
چربی بدن که نقش حیاتی در حفظ دمای بدن دارد، شروع به تشکیل میکند. همچنین ریه ها شروع به تمرین تنفس میکنند، هرچند هنوز هوایی در رحم وجود ندارد.
هفته ی ۱۸: حرکات قابل احساس
برخی مادران در این هفته شروع به احساس حرکات جنین (لگد زدن یا تکان های کوچک) می کنند. گوش ها اکنون توانایی دریافت صدا را دارند و صداهای درون بدن مادر مثل ضربان قلب یا صداهای گوارشی برای جنین قابل شنیدن است.
هفته ی ۱۹: پوشش محافظتی
پوست جنین با ماده ای چرب و سفید به نام ورنیکس کازهوزا پوشیده میشود که از پوست در برابر مایع آمنیوتیک محافظت میکند. مو و ابروها نیز در حال رشد هستند.
هفته ی ۲۰: نیمه ی راه
جنین حدود ۲۵۰ گرم وزن دارد و قد او به حدود ۲۵ سانتیمتر می رسد. مادر معمولا حرکات او را به وضوح حس می کند. در دخترها، رحم و تخمدان ها تشکیل شده و در پسرها بیضه ها شروع به پایین آمدن میکنند.
هفته ی ۲۱: مکیدن انگشت
جنین میتواند انگشت شست خود را بمکد. این رفتار، بخشی از تمرین بلع و تغذیه بعد از تولد است. سیستم گوارش به رشد خود ادامه میدهد.
همچنین بخوانید: آیا لکه بینی در بارداری نشانه پسر بودن یا دختر بودن جنین است؟
هفته ی ۲۲: تشخیص نور
چشمه ای جنین میتوانند نور را از تاریکی تشخیص دهند؛ اگر نور شدیدی به شکم تابیده شود، ممکن است جنین واکنش نشان دهد. ابروها و مژه ها نیز ظاهر میشوند.
هفته ی ۲۳: حرکات تنفسی
جنین تمرین های بیشتری برای تنفس انجام میدهد. حرکات ریتمیک قفسه ی سینه ممکن است شبیه سکسکه باشد که برخی مادران آن را حس میکنند.
هفته ی ۲۴: زنده مانی احتمالی
جنین حالا حدود ۶۰۰ گرم وزن دارد و در صورت تولد زودرس، با کمک مراقبت های ویژه امکان بقا دارد، هرچند هنوز ریه ها کاملا تکامل نیافته اند. پوست هنوز نازک است اما رگ های خونی زیر آن قابل مشاهده اند.
هفته ی ۲۵: رشد سریع مغز
مغز جنین به سرعت در حال رشد است و چین خوردگی هایی که در مغز بزرگسال دیده می شود، شروع به ظاهر شدن میکنند. استخوان ها محکم تر میشوند و جنین واکنش به لمس را نشان میدهد.
هفته ی ۲۶: پلک زدن
برای نخستین بار، جنین میتواند چشم هایش را باز کند و پلک بزند. رنگ چشم ها ممکن است هنوز مشخص نباشد. امواج مغزی جنین نشانه هایی از خواب و بیداری را نشان میدهند.
هفته ی ۲۷: پایان سه ماهه ی دوم
جنین حالا ممکن است رویای کوتاهی ببیند، چرخه های خواب منظم تری دارد و صدای مادر را بهتر تشخیص میدهد. در صورت تولد زودرس، شانس بقا با مراقبت های ویژه قابل توجه است.
همچنین بخوانید: بعد از نزديكي چه كنيم تا باردار شویم
هفته ی ۲۸: آغاز سه ماهه ی سوم
وزن جنین حدود ۱ کیلوگرم است و فضای رحم برای حرکات او کمتر می شود. پلک ها کامل شده و چربی بیشتری در بدن ذخیره میشود.
هفته ی ۲۹: توسعه ی سیستم عصبی
سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) به بلوغ بیشتری رسیده و کنترل دمای بدن را آغاز میکند. جنین حالا میتواند دمای بدن را تا حدودی تنظیم کند.
هفته ی ۳۰: قوی تر شدن ریه ها
کیسه های هوایی در ریه ها رشد میکنند. ماده ای به نام سورفاکتانت در حال تولید است که به باز ماندن ریه ها پس از تولد کمک میکند.
هفته ی ۳۱: ذخیره ی انرژی
جنین چربی بیشتری ذخیره میکند که به دمای بدن و انرژی مورد نیاز هنگام تولد کمک خواهد کرد. حرکات دست و پا همچنان فعال اند اما فضای حرکت کمتر میشود.
هفته ی ۳۲: ناخن های کوچک
ناخن های دست ها حالا کاملا رشد کرده اند و ممکن است از نوک انگشت بیرون زده باشند. پوست جنین دیگر چروکیده نیست و ظاهر صاف تری دارد.
هفتهی ۳۳: تقویت استخوان ها
استخوان ها به سختی نزدیک تری می رسند، اگرچه جمجمه هنوز نرم و قابل انعطاف باقی میماند تا هنگام زایمان از کانال زایمان عبور کند.
هفته ی ۳۴: سیستم ایمنی
پادتن هایی از بدن مادر به جنین منتقل می شوند و سیستم ایمنی او را برای زندگی خارج از رحم آماده میکنند.
هفته ی ۳۵: آماده سازی برای تولد
جنین به تدریج به وضعیت سر به پایین می چرخد. کلیه ها و کبد تقریبا کامل شده اند و بدن آماده ی ایفای نقش های حیاتی است.
همچنین بخوانید: ویار ترشی در بارداری نشانه پسر است یا دختر
هفته ی ۳۶: فضای تنگ
رحم تقریبا پر شده و جنین فضای زیادی برای حرکت ندارد. مادر معمولا حرک تها را بیشتر به صورت فشار یا چرخش احساس میکند تا ضربه.
هفته ی ۳۷: رسیده اما نه کامل
جنین حالا رسیده محسوب می شود اما بهتر است تا هفته ی ۳۹ در رحم بماند تا تکامل کامل ریه ها و مغز صورت گیرد.
هفته ی ۳۸: ذخیره ی نهایی چربی
جنین در حال ذخیره ی چربی زیر پوست است تا بعد از تولد گرم بماند. موهای نازک لانگو و ماده ی ورنیکس تقریبا ناپدید شده اند.
هفته ی ۳۹: آمادگی کامل
تقریبا همه ی سیستم های بدن کامل شده اند. جنین وزن بیشتری دارد (حدود ۳ تا ۳.۵ کیلوگرم) و مادر ممکن است علائم اولیه ی زایمان را حس کند.
هفته ی ۴۰: زمان تولد
جنین اکنون کاملا آماده ی زندگی بیرون از رحم است. بدن مادر سیگنال هایی برای شروع زایمان ارسال میکند. استخوان های جمجمه هنوز نرم هستند تا عبور از کانال زایمان آسان تر باشد.
همچنین بخوانید: دعای سریع الاجابه برای سلامتی جنین
مراحل رشد جنین در شکم مادر به صورت ماه به ماه
- ماه ۱: جنین شروع به رشد می کند. قلب تشکیل شده و ضربانش شروع میشود. اندازه بسیار کوچک است، حدود اندازه یک دانه برنج.
- ماه ۲: صورت، گوش، دست و پا شکل می گیرند. ضربان قلب قابل شنیدن است. طول جنین حدود ۲.۵ سانتیمتر.
- ماه ۳: اندام های اصلی کامل می شوند و جنین شروع به حرکت میکند. طول حدود ۱۰ سانتیمتر است.
- ماه ۴: مو، ناخن، پلک ها رشد میکنند. جنسیت قابل تشخیص است. طول حدود ۱۵ سانتیمتر.
- ماه ۵: مادر حرکت جنین را حس میکند. بدن جنین پوشیده از موهای نرم است. طول حدود ۲۵ سانتیمتر.
- ماه ۶: پوست نازک شده و رگ ها مشخص اند. چشم ها باز میشوند و جنین واکنش نشان میدهد. وزن حدود ۹۰۰ گرم.
- ماه ۷: جنین چربی ذخیره میکند، به صداها واکنش میدهد. طول حدود ۳۵ سانتیمتر.
- ماه ۸: لگدها قوی تر شده و ریه ها در حال رشدند. طول حدود ۴۵ سانتیمتر.
- ماه ۹: رشد کامل تر و ریه ها آمادها ند. جنین پلک میزند و به صدا پاسخ میدهد. طول حدود ۵۰ سانتیمتر.
سخن آخر
در این پست سعی کردیم به صورت کامل و جامع برای شما مراحل رشد جنین را بیاوریم امیدواریم برای شما مفید باشد.
راهنمای شیر دادن به نوزاد
بهترین ورزشهای دوران بارداری
عوارض استرس در بارداری چیست؟
چگونه فرزندی زیبا و باهوش به دنیا بیاوریم؟