تاثیر عصبانیت مادر و پرخاشگری والدین بر روان کودک و جنین
در مسیر پرفراز و نشیب فرزندپروری، خشم و عصبانیت احساساتی کاملا طبیعی هستند. هیچ پدر یا مادری وجود ندارد که هرگز خسته، کلافه یا عصبانی نشود. اما مرز باریکی بین یک عصبانیت گذرا و پرخاشگری مداوم وجود دارد. زمانی که خانه به جای یک پناهگاه امن، به میدان جنگ و فریاد تبدیل میشود، بیشترین آسیب را کسانی میبینند که هیچ دفاعی از خود ندارند: کودکان و حتی جنینی که هنوز پا به این دنیا نگذاشته است.
امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان تاثیر عصبانیت مادر بر کودک و جنین | تاثیر پرخاشگری والدین بر فرزندان را می توانید مشاهده کنید.
همچنین بخوانید: با بچه ای که زود عصبی میشه چیکار کنیم؟ نحوه برخورد با کودک پرخاشگر
تاثیر عصبانیت و استرس مادر بر جنین در دوران بارداری
شاید فکر کنید جنین در کیسه آب مادر در امن ترین جای ممکن قرار دارد و متوجه دنیای بیرون نمیشود. اما علم ثابت کرده است که جنین تمام احساسات مادر را زندگی میکند. وقتی یک زن باردار به شدت عصبانی میشود، تغییرات شیمیایی عمیقی در بدن او رخ میدهد که مستقیما به جنین منتقل میشود.
۱. انتقال هورمون های استرس به جنین
وقتی مادر عصبانی میشود، هورمونهایی به نام کورتیزول (هورمون استرس) و آدرنالین در خون او ترشح میشوند. این هورمون ها از طریق جفت عبور کرده و وارد جریان خون جنین میشوند. در نتیجه، ضربان قلب جنین بالا میرود و او نیز همان اضطراب و تنش مادر را تجربه میکند.
۲. کاهش اکسیژن رسانی
هنگام خشم شدید، رگ های خونی مادر منقبض میشوند. این انقباض باعث میشود خون و اکسیژن کمتری به جفت و در نتیجه به جنین برسد. تکرار مداوم این حالت میتواند در روند رشد طبیعی جنین اختلال ایجاد کند.
۳. عوارض بلندمدت برای نوزاد
تحقیقات نشان میدهد مادرانی که در دوران بارداری دائما در معرض خشم، استرس و پرخاشگری بوده اند، بیشتر با خطرات زیر مواجه میشوند:
- زایمان زودرس
- وزن کم نوزاد هنگام تولد
- تولد نوزادانی که بسیار بی قرارند و زیاد گریه میکنند (کولیک شدید)
- افزایش خطر ابتلا به بیش فعالی و مشکلات تمرکز در سالهای بعدی زندگی کودک
همچنین بخوانید: چگونه اضطراب جدایی کودک از مادر را کاهش دهیم؟
عواقب پرخاشگری مادر در دوران نوزادی و خردسالی
نوزادان مانند اسفنج هستند؛ آنها کلمات را نمیفهمند، اما لحن صدا، تنش عضلات و حالت چهره مادر را با تمام وجود حس میکنند. مادر اولین و مهمترین منبع امنیت برای یک نوزاد است.
۱. از بین رفتن دلبستگی ایمن
اگر مادری به دلیل خستگی یا افسردگی پس از زایمان، مدام بر سر نوزاد یا خردسال خود فریاد بزند، کودک احساس نا امنی میکند. او یاد میگیرد که دنیا جای ترسناکی است و کسی که باید از او مراقبت کند، خودش منبع ترس است. این موضوع باعث شکل گیری دلبستگی نا ایمن میشود که در بزرگسالی روی تمام روابط عاطفی فرد تاثیر منفی میگذارد.
۲. اختلال در خواب و تغذیه
کودکانی که در محیط های پر از تنش و عصبانیت بزرگ میشوند، معمولا خواب راحتی ندارند. آنها ممکن است شبها با جیغ از خواب بپرند، کابوس ببینند یا در غذا خوردن بهانه گیر و بی اشتها شوند. استرس محیطی مستقیما روی سیستم گوارش و سیستم عصبی خردسالان تاثیر میگذارد.
همچنین بخوانید: چگونه هوش بچه را زیاد کنیم؟ راهکارهای افزایش هوش و حافظه کودک
تاثیر پرخاشگری والدین بر کودکان و نوجوانان
داستان فقط به مادر ختم نمیشود. پرخاشگری هر یک از والدین (پدر یا مادر) یا دعواهای مداوم آنها با یکدیگر، ساختار روانی کودک را ویران میکند. وقتی کودکان در خانه ای بزرگ میشوند که فریاد زدن، توهین یا خشونت فیزیکی در آن عادی است، آسیب های زیر در انتظار آنها خواهد بود:
۱. کاهش شدید اعتماد به نفس
کودکان، به ویژه در سنین پایین، خود مرکزبین هستند. یعنی وقتی پدر و مادر دعوا میکنند یا عصبانی هستند، کودک پیش خود فکر میکند: حتما من کار بدی کرده ام که آنها ناراحتند. این احساس گناه مداوم، عزت نفس کودک را نابود میکند. او تبدیل به فردی منزوی، خجالتی و پر از احساس بی ارزشی میشود.
۲. یادگیری و الگو برداری از پرخاشگری
کودکان با نصیحت تربیت نمیشوند، آنها با دیدن رفتار شما بزرگ میشوند. اگر شما هنگام عصبانیت داد میزنید و وسایل را پرت میکنید، کودک شما یاد میگیرد که تنها راه حل مشکلات و نشان دادن ناراحتی، داد زدن و خشونت است. این کودکان معمولا در مدرسه با دوستان خود درگیر میشوند و برچسب کودک پرخاشگر یا قلدر میخورند.
۳. اضطراب و افسردگی پنهان
زندگی در خانه ای که هر لحظه ممکن است در آن یک انفجار خشم رخ دهد، کودک را در حالت آماده باش همیشگی نگه میدارد. این استرس مزمن باعث میشود کودک همیشه مضطرب باشد. در سنین نوجوانی، این اضطراب های درمان نشده به شکل افسردگی، افت تحصیلی شدید، پناه بردن به دوستان ناباب یا حتی سوء مصرف مواد خود را نشان میدهد.
۴. تغییر در ساختار مغز کودک
شاید باورتان نشود، اما روانشناسان و عصبشناسان متوجه شده اند که زندگی در محیط های پرخاشگرانه، واقعا ساختار مغز کودک را تغییر میدهد. بخش هایی از مغز که مربوط به پردازش ترس و خطر هستند (آمیگدال) بزرگتر و حساس تر میشوند و بخش هایی که مربوط به منطق و کنترل احساسات هستند، ضعیف تر عمل میکنند.
همچنین بخوانید: بهترین صبحانه برای افزایش قد کودکان و نوجوانان
راهکارهای طلایی برای کنترل خشم والدین
والدین هم انسان هستند و حق دارند خسته یا عصبانی شوند. نکته مهم این است که بدانیم با این عصبانیت چه کنیم تا به فرزندمان آسیبی نرسد.
قانون مکث ۱۰ ثانیه ای: وقتی احساس کردید خون به صورتتان دویده و میخواهید فریاد بزنید، فقط ۱۰ ثانیه مکث کنید. چند نفس عمیق بکشید. همین مکث کوتاه به مغز منطقی شما اجازه میدهد تا کنترل اوضاع را از دست مغز هیجانیتان پس بگیرد.
محیط را برای چند دقیقه ترک کنید: اگر کودک کار خطرناکی نکرده است، به او بگویید: من الان خیلی عصبانیم و نیاز دارم ۵ دقیقه تنها باشم تا آرام شوم. به اتاق دیگری بروید، آب بنوشید و وقتی آرام شدید برگردید. این کار به کودک هم یاد میدهد که هنگام خشم چگونه خود را کنترل کند.
شجاعت عذرخواهی داشته باشید: اگر کنترل خود را از دست دادید و سر کودکتان فریاد کشیدید، حتما از او عذرخواهی کنید. هم قد او بنشینید، در چشمانش نگاه کنید و بگویید: من نباید داد میزدم. من از رفتار تو ناراحت بودم اما رفتار خودم هم اشتباه بود. متاسفم. این کار به طرز معجزه آسایی آسیب روانی کودک را ترمیم میکند.
به فکر سلامت روان خود باشید: بسیاری از خشم های ما ریشه در خستگی، کم خوابی، مشکلات مالی یا افسردگی های درمان نشده دارد. از همسر یا اطرافیان کمک بخواهید، برای خودتان وقت بگذارید و اگر احساس میکنید خشم شما غیرقابل کنترل است، حتما از یک روانشناس کمک بگیرید.
همچنین بخوانید: بهترین نحوه گرفتن پستانک از کودک
سخن آخر
خانه باید تنها جایی در دنیا باشد که کودک در آن احساس امنیت مطلق میکند؛ جایی که بداند حتی اگر اشتباهی کرد، باز هم دوست داشته میشود. تاثیر عصبانیت مادر بر جنین و تاثیر پرخاشگری والدین بر فرزندان، اثری موقت نیست؛ بلکه زخمی است که میتواند تا پایان عمر در روح او باقی بماند. هیچکس از شما انتظار ندارد یک والد بی نقص و ربات گونه باشید که هرگز عصبانی نمیشود. هدف این است که یاد بگیریم احساساتمان را مدیریت کنیم و اجازه ندهیم خستگی ها و ناکامی های ما، آینده روانی فرزندانمان را تاریک کند. سلامت روان کودک شما، در گرو سلامت روان شما و آرامش خانه ی است که برای او میسازید.