آزمایش سل فری برای چه کسانی است؟ در چند هفتگی انجام میشود؟

همه چی درباره آزمایش سل فری

دوران بارداری یکی از زیباترین و در عین حال حساس ترین مراحل زندگی هر زنی است. از لحظه ای که متوجه حضور یک موجود کوچک در وجود خود میشوید، بزرگترین آرزوی شما سلامتی اوست. در گذشته، بررسی سلامت ژنتیکی جنین با روش های تهاجمی و پرخطر همراه بود، اما امروزه پیشرفت علم پزشکی روشه ای ایمن و بسیار دقیقی را پیش روی مادران قرار داده است. یکی از مهمترین و محبوبترین این رو شها، آزمایش سل فری یا همان تست NIPT است.اگر پزشک شما این آزمایش را برایتان تجویز کرده یا خودتان درباره آن شنیده اید و میخواهید بدانید آزمایش سل فری دقیقا چیست این مقاله برای شماست.

امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان آزمایش سل فری برای چه کسانی است؟ در چند هفتگی انجام میشود؟ را می توانید مشاهده کنید.

همچنین بخوانید: قبل از آزمایش خون چه قرصی نباید خورد؟

آزمایش سل فری چیست؟

واژه NIPT مخفف عبارت Non-Invasive Prenatal Testing به معنای آزمایش غیر تهاجمی پیش از تولد» است. در دوران بارداری، بخش کوچکی از DNA جنین (که از جفت منشا میگیرد) وارد جریان خون مادر میشود. به این قطعات آزاد ماده ژنتیکی، سل فری میگویند.در آزمایش سل فری، تنها با گرفتن مقدار کمی از خون دست مادر (دقیقا شبیه به یک آزمایش خون ساده)، این قطعات DNA جنینی استخراج و در آزمایشگاه از نظر ناهنجاری های کروموزومی بررسی میشوند. مزیت فوق العاده این روش این است که هیچگونه خطر سقط جنین یا آسیبی برای مادر و نوزاد به همراه ندارد.

آزمایش سل فری در چند هفتگی انجام میشود؟

یکی از مهمترین سوالات مادران، زمان طلایی انجام این تست است. بهترین زمان برای انجام آزمایش سل فری، از ابتدای هفته دهم بارداری (هفته ۱۰ به بعد) است.

چرا زودتر از هفته دهم انجام نمیشود؟

برای اینکه دستگاه های پیشرفته آزمایشگاهی بتوانند ناهنجاری ها را با دقت بالا تشخیص دهند، باید مقدار کافی از DNA جنین در خون مادر وجود داشته باشد (به این میزان Fetal Fraction میگویند). قبل از هفته دهم، معمولا غلظت DNA جنین در خون مادر بسیار پایین است و ممکن است آزمایش با شکست مواجه شود یا جواب کاذب به همراه داشته باشد.

هیچ محدودیت زمانی برای پایان انجام این تست وجود ندارد و تا ماه های آخر بارداری نیز میتوان آن را انجام داد، اما پزشکان توصیه میکنند این تست در همان اواخر سه ماهه اول (هفته ۱۰ تا ۱۳) انجام شود تا در صورت وجود مشکل، زمان کافی برای تصمیمگیری های پزشکی و مداخلات بعدی وجود داشته باشد.

همچنین بخوانید: آزمایش گلوکز در هفته چندم بارداری انجام میشود؟

آزمایش سل فری برای چه کسانی ضروری است؟

در سالهای اخیر، انجمن های معتبر پزشکی جهانی پیشنهاد میکنند که تست NIPT به عنوان یک گزینه غربالگری به تمامی زنان باردار معرفی شود. با این حال، انجام این آزمایش برای گروه های زیر بسیار توصیه شده و گاهی ضروری است:

۱. مادران باردار بالای ۳۵ سال: با افزایش سن مادر، خطر بروز اختلالات کروموزومی در جنین (مانند سندرم داون) افزایش مییابد.

۲. نتیجه مشکوک در غربالگری سه ماهه اول: اگر در آزمایشات روتین خون (دابل مارکر) یا سونوگرافی NT خطری بالاتر از حد نرمال گزارش شود، پزشک برای اطمینان بیشتر سل فری را تجویز میکند.

۳. سابقه بارداری قبلی با اختلالات کروموزومی: مادرانی که در گذشته نوزاد یا جنینی با مشکلات ژنتیکی داشته اند.

۴. وجود سابقه خانوادگی: اگر در خانواده مادر یا پدر سابقه بیماری های خاص کروموزومی وجود داشته باشد.

۵. یافته های غیر طبیعی در سونوگرافی جنین: اگر پزشک در سونوگرافی متوجه نقص های ساختاری در جنین شود.

۶. کاهش اضطراب: بسیاری از مادرانی که حتی در گروه پر خطر نیستند، تنها برای رسیدن به آرامش روان و اطمینان ۹۹ درصدی از سلامت جنین، این آزمایش را به درخواست خودشان انجام میدهند.

همچنین بخوانید: لیست آزمایش های چکاپ کامل خون برای زنان و مردان

این آزمایش چه بیماریهایی را تشخیص میدهد؟

آزمایش سل فری به طور عمده برای تشخیص تریزومی ها (داشتن یک کروموزوم اضافه) کاربرد دارد. مهمترین بیمار یهایی که توسط این تست غربالگری میشوند عبارتند از:

سندرم داون (تریزومی ۲۱): شایع ترین اختلال کروموزومی که باعث ناتوانی ذهنی و مشکلات جسمی میشود. دقت تشخیص سل فری برای این سندرم بیش از ۹۹ درصد است.
سندرم ادواردز (تریزومی ۱۸): یک اختلال ژنتیکی شدید که باعث نقایص جدی در اندام ها و تاخیر رشد میشود.
سندرم پاتائو (تریزومی ۱۳): بیماری نادری که با نقایص شدید مغزی و قلبی همراه است و معمولا طول عمر نوزاد را به شدت کاهش میدهد.
اختلالات کروموزوم های جنسی: مانند سندرم ترنر (در دختران) و سندرم کلاین فلتر (در پسران).

تعیین جنسیت جنین: به عنوان یک مزیت جانبی، این تست میتواند جنسیت جنین را در همان هفته های ابتدایی با دقت بسیار بالایی مشخص کند.

همچنین بخوانید: آزمایش پاپ اسمیر چگونه انجام میشود و چه چیزی را نشان میدهد؟

مزایای انجام تست NIPT نسبت به سایر روش ها

دقت بی نظیر: دقت این تست برای شناسایی سندرم داون بالای ۹۹٪ است که بسیار بالاتر از غربالگری های روتین سه ماهه اول است.
کاملا ایمن (غیر تهاجمی): برخلاف آمنیوسنتز (کشیدن آب دور جنین) یا نمونه برداری از پرزهای جفتی ، سل فری تنها با یک خونگیری ساده از دست مادر انجام میشود و خطر سقط جنین آن صفر است.
کاهش نیاز به روش های تهاجمی: با انجام این تست دقیق، بسیاری از مادران از انجام آمنیوسنتزهای غیرضروری و پرخطر بی نیاز میشوند.
تشخیص زود هنگام: اطلاع از وضعیت سلامت جنین در هفته دهم، آرامش روانی بسیار زیادی را به خانواده هدیه میدهد.

آیا آزمایش سل فری نیاز به آمادگی خاصی دارد؟

خیر، این آزمایش یکی از راحت ترین تسته ای دوران بارداری است.
نیاز به ناشتا بودن ندارد.
میتوانید در هر ساعتی از شبانه روز آن را انجام دهید.
مصرف داروها (مگر در موارد خاص و با تایید پزشک) مانعی برای انجام تست نیست.
جواب این آزمایش معمولا بین ۷ تا ۱۴ روز کاری آماده میشود و یک گزارش کامل ژنتیکی در اختیار پزشک شما قرار میگیرد.

نکته بسیار مهم: باید توجه داشته باشید که سل فری یک آزمایش غربالگری است، نه تشخیصی قطعی. این یعنی اگر جواب آزمایش مثبت (High Risk) باشد، به معنای ابتلای ۱۰۰ درصدی جنین نیست و پزشک برای تایید نهایی، آزمای شهای تشخیصی مانند آمنیوسنتز را تجویز خواهد کرد.

همچنین بخوانید: برای آزمایش خون بارداری باید ناشتا باشیم؟

سخن آخر

بهترین زمان برای انجام این تست از هفته دهم بارداری به بعد است و اگرچه برای مادران بالای ۳۵ سال و دارای سابقه خطر ضروری تر است، اما امروزه بسیاری از مادران برای داشتن یک بارداری بدون استرس آن را انتخاب میکنند. فراموش نکنید که تفسیر نتیجه این آزمایش تنها به عهده پزشک متخصص زنان و زایمان است. همیشه با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین مسیر را برای سلامت خود و فرزند دلبندتان انتخاب کنید.