مهارت شنوایی در کنار کلامی تأثیرگذار، سنگ بنای ارتباطات موفق است. برای کارفرمایان، مهارت های کلامی و غیرکلامی یک فرد حرفه ای اهمیت بسیار زیادی دارد و قطعا توانایی شنیدن، هسته اصلی تمام این مهارت ها محسوب می شود.
افراد کاریزماتیک و موفق دقیقاً از همین نقطه قدرت می گیرند؛ چون می دانند که هیچ رابطه ای بدون درکِ عمیق کلام طرف مقابل، دوامی نخواهد داشت. به همین دلیل در این مطلب می خواهیم به سراغ واکاوی مهارت شنوایی و روش های تقویت آن برویم.
مهارت شنوایی چیست؟
مهارت شنوایی چیزی فراتر از شنیدن صرف کلمات است. این هنر، یعنی شنونده بتواند به عمق کلمات نفوذ کند، معنای نهفته در عبارات را بفهمد و به هدف اصلی پشت حرف های گوینده برسد. این توانایی برای برقراری ارتباطات واقعی و اثربخش، کاملاً حیاتی است. در ادامه به بهترین مسیرهای پرورش این مهارت می پردازیم.
روش های پرورش مهارت شنوایی
برای اینکه مهارت شنوایی را در خودتان نهادینه کنید، باید تمرین مداوم داشته باشید. هرچه بیشتر از این تکنیک ها استفاده نمایید رفتارتان طبیعی تر می شود و اعتماد طرف مقابل را راحت تر جلب می کنید. برای رسیدن به اوج تسلط، این پنج گام را دنبال کنید:
دریافت
در این مرحله باید تمام تمرکزتان را روی کلام گوینده بگذارید. مهم است که خودتان را از تمامی عوامل حواس پرتی دور کنید تا مطمئن شوید هیچ موضوعی ذهن شما را از مسیر اصلی گفتگو منحرف نمی کند.
درک
اینجا تمرکز شما بر مفهومِ نهفته در پیام است. معمولاً پیام ها لایه های پنهانی دارند که در نگاه اول دیده نمی شوند. در این مرحله باید بینِ پیش داوری های ذهنی خودتان و آنچه گوینده واقعاً قصد بیانش را دارد، دیوار بکشید و اولویت را به فهمِ منظورِ او بدهید.
به خاطر سپردن
فقط شنیدنِ اولیه کافی نیست. با توجه به پیچیدگیِ موضوع، برخی نکات ارزشِ ماندگاری بیشتری دارند. می توانید صحبت های گوینده را به شکلی که برای خودتان ملموس است بازگو کنید تا در ذهنتان حک شود.
ارزیابی
این مرحله جایی است که ارزش پیام دریافتی را سبک سنگین می کنید. طبیعی است که تحلیل شما به عنوان شنونده، با توجه به تجربیات شخصی تان با دیگران متفاوت باشد.
پاسخ گویی
این مرحله زمانی است که گوینده از شما بازخورد می خواهد. به طور کلی دو نوع بازخورد داریم: مفصل و خلاصه. بازخورد مفصل در طول مکالمه جریان دارد؛ جایی که بعد از فهم کامل پیام، پاسخ می دهید و نوبت را به او می دهید. در بازخورد خلاصه بعد از اینکه صحبت های او تمام شد، جمع بندی کلامش را با کلمات یا زبان بدن به او منتقل می کنید.
موانع مهارت شنوایی
گاهی اوقات ما مشتاقیم که شنونده ای تمام عیار باشیم، اما برخی موانع اجازه نمی دهند این توانایی به خوبی بروز پیدا کند. در اینجا به شایع ترین موانع اشاره می کنیم:
پایه زبانی ضعیف
برای درک درست، باید به زبانِ گوینده تسلط کافی داشته باشید. اگر این پایه ضعیف باشد، تلاش شما برای شنیدنِ عمیق بی نتیجه می ماند. فرض کنید در کلاسی هستید که استاد به زبان انگلیسی تدریس می کند؛ اگر تسلط شما کافی نباشد، عملاً هیچ بهره ای از کلاس نخواهید برد و نشانه ای از مهارت شنوایی دیده نخواهد شد.
شنیدنِ جزئی
این اتفاق زمانی می افتد که شنونده در حال انجام چند کار همزمان است. وقتی در حین گفتگو مشغولِ چک کردنِ پرونده ها یا نوشیدن آب هستید، تمرکزتان تکه تکه می شود و بخش های حیاتی صحبتِ گوینده از دست می رود.
عدم علاقه مندی
اگر موضوع برایتان جذاب نباشد، طبیعتاً توجهی به آن نشان نمی دهید. گوینده به راحتی می تواند از زبانِ بدن شما بفهمد که هیچ اهمیتی به حرف هایش نمی دهید؛ مثلاً وقتی کسی درباره مسائل سیاسی حرف می زند و شما کاملاً بی تفاوت هستید.
حس منفی نسبت به گوینده
احساسات درونی ما نسبت به طرف مقابل، مستقیماً روی شنیدنِ ما اثر می گذارد. وقتی نسبت به گوینده گارد داریم یا مخالف سرسخت او هستیم، ناخودآگاه پیامش را تحریف می کنیم. دو نفری را تصور کنید که در گذشته دعوا داشته اند؛ اگر یکی از آن ها حرفی بزند، دیگری آن را با کینه توزی برای دیگران بازگو می کند.
کمبود اعتماد به نفس
وقتی اعتماد به نفس کافی نداریم، پیش فرض ذهنی مان این است که قرار نیست حرف های دیگران را بفهمیم. این باعث می شود اصلاً تلاشی برای بهبود مهارت شنوایی نکنیم.
عدم تحمل
برخی افراد ذاتاً بی حوصله اند. آن ها فکر می کنند دیگران خیلی کند صحبت می کنند و حرفِ مهمی برای گفتن ندارند. به همین دلیل مدام کلامِ گوینده را قطع می کنند تا نظر خودشان را تحمیل کنند. آن ها قبل از پایان حرف های گوینده، نتیجه گیری خودشان را ساخته اند و دیگر فضایی برای شنیدن حقیقت ماجرا باقی نمی گذارند.