چگونه خاک گلدان را ضدعفونی کنیم؟ گاهی پس از تعویض گلدان یا خاک گیاه متوجه می شویم که گیاه دچار بیماری های قارچی شده و از تعویض خاک پشیمان می شویم. این اتفاق بیشتر زمانی می افتد که از خاک مناسب و مطمئنی برای گلدان استفاده نشده باشد.
این به این خاطر است که در ترکیب خاک ممکن است قارچ های بیماری زا و باکتری های مضر وجود داشته باشند. به همین دلیل لازم است پیش از استفاده از هر خاکی آن را ضدعفونی کنیم. در این مطلب روش های مختلف غیرشیمیایی برای ضدعفونی کردن خاک را بررسی می کنیم و با جزئیات توضیح می دهیم. با ما همراه باشید.
مزایای ضدعفونی کردن خاک
در خصوص مزایای ضدعفونی کردن خاک باید بگوییم زمانی که یک خاک بارها برای گلدان یا باغچه استفاده می شود کم کم باکتری های بیماری زا ویروس ها و قارچ ها و حشرات در آن جمع می شوند. همین عوامل برای ابتلای گیاهان به بیماری کافی است.
در چنین شرایطی ضدعفونی کردن خاک بهترین راهکار برای کاهش بیماری و بهبود کیفیت خاک است. این کار تخم علف های هرز را هم از بین می برد. به همین دلیل کسانی که پرورش نهال را انجام می دهند معمولا به سراغ خاک استریل می روند.
چگونه خاک گلدان را ضد عفونی کنیم؟
بهتر است هیچ گاه به خاک هایی که از گل فروشی یا مراکز دیگر خریده اید اعتماد کامل نکنید. با احترام به همه فروشندگان این نکته را می گویم که ضدعفونی کردن خاک را حتما خودتان در خانه انجام دهید. برای گلدان های خانگی روش های ساده و کم دردسری وجود دارد که همه می توانند آنها را انجام دهند. در ادامه هر کدام را جداگانه توضیح می دهیم.
ضد عفونی خاک در داخل فر
شاید این روش از ضدعفونی کردن خاک کمی شبیه دستور پخت در آشپزخانه باشد اما خیلی کاربردی است. ابتدا فر را روی دمای ۸۰ درجه سلسیوس تنظیم کنید تا خوب گرم شود. خاک را داخل کاغذ شیرینی پزی بریزید و روی آن را فویل آلومینیومی بکشید. سپس خاک را به مدت ۳۰ دقیقه داخل فر قرار دهید.
در این مدت هر ۱۰ دقیقه یک بار خاک را تکان دهید تا گرما به تمام بخش های آن برسد. بعد از این مرحله خاک را حدود دو ماه در جایی تاریک مثل انبار نگه دارید. این مدت زمان لازم است تا میکروارگانیسم های مفیدی که به دلیل حرارت از بین رفته اند دوباره فعالیت خود را شروع کنند. تنها نکته ای که باید بدانید این است که این کار ممکن است بوی خاصی ایجاد کند. پس اگر به بو حساس هستید بهتر است آن را بیرون از خانه انجام دهید.
خارج از خانه هم راه ساده ای برای ضدعفونی کردن خاک پیش رو دارید. به این صورت که خاک را داخل یک قابلمه بریزید و آن را به مدت ۲۰ دقیقه روی حرارت ۸۰ درجه قرار دهید. مثل روش قبلی هر ۱۰ دقیقه یک بار خاک را هم بزنید تا حرارت همه جا را پوشش دهد.
استفاده از کیسه و روش بخار
در این روش از ضدعفونی کردن خاک ابتدا خاک گلدان را داخل یک کیسه قرار دهید. سپس به اندازه یک لیوان آب به آن اضافه کنید و با خاک مخلوط نمایید تا کمی مرطوب شود. کیسه را روی یک تابه بگذارید و دو یا سه سوراخ روی آن ایجاد کنید. این سوراخ ها باعث خروج بخار و کم شدن فشار داخل کیسه می شوند.
حواستان باشد دمای داخل کیسه از ۸۰ درجه سلسیوس بالاتر نرود. در غیر این صورت مواد مفید خاک به مواد مضر تبدیل می شوند. اگر کیسه در دسترس نبود می توان از ظرفی استفاده کرد که فقط بخار از آن خارج شود. مدت زمان لازم در این روش حدود ۳۰ دقیقه است.
استریل خاک گلدان با آب جوش
این روش از همه ساده تر است. ابتدا خاک را داخل گلدان بریزید و بعد آب جوشیده با دمای ۱۰۰ درجه را روی آن بریزید. به اندازه ای آب بریزید که از زیر گلدان خارج شود. این کار تمام موجودات غیرمفید داخل خاک را از بین می برد و خاک به همین راحتی استریل می شود.
استفاده از مواد شیمیایی
برخی قارچ های خاکزی مانند فیتوفترا پی تیوم فوما فوزاریوم آرمیلاریا و رزلینا در شرایط متفاوتی از نظر دما و رطوبت می توانند بیماری های جدی برای گیاه ایجاد کنند. پوسیدگی ریشه پوسیدگی بذر مرگ گیاهچه پژمردگی و خشکیدگی از جمله این مشکلات هستند. بسیاری از این قارچ های انگل گیاهی را می توان با قارچ کش ها کنترل کرد. سم قارچ کش یا مستقیما با خاک مخلوط می شود یا به آب آبیاری اضافه می گردد.
در استفاده از هر قارچ کش و باکتری کش و حتی نماتد کش باید مطمئن شوید که برای گیاه مورد نظر بی خطر است. طبق تحقیقات قارچ کش متالاکسیل به همراه Zineb برای کنترل پوسیدگی ناشی از گونه های پی تیوم در شمعدانی موثر است. قارچ کش Prothiocarb هم برای کنترل همین قارچ کاربرد دارد. برای پژمردگی میخک که از فوزاریوم نشات می گیرد قارچ کش های Zineb و بنومیل نتیجه فوق العاده ای دارند.
روش جذاب و خانگی برای ضدعفونی کردن خاک
اگر هیچ یک از روش های بالا برایتان ساده نبود جای نگرانی نیست. می توان با افزودن یک قاشق چای خوری ذغال و یک قاشق چای خوری تفاله چای خاک گلدان را ضدعفونی کرد. نکته آن است که چای باید کاملا خشک باشد. تفاله چای خیس می تواند به سلامت گیاه آسیب برساند.