شاید دیگر مثل گذشته نباشد که عقد دخترعمو و پسرعمو را در آسمان ها ببندند اما هنوز هم فامیل یکی از مسیرهای پرطرفدار برای ازدواج در میان ما ایرانی هاست. با این حال خیلی ها می پرسند که در دنیای امروز هنوز هم می توان به یک ازدواج فامیلی موفق دل بست یا نه؟ اصلاً این مدل ازدواج بهتر است یا غریبه ها؟ مزایا و معایبش چیست؟
کارشناس ها درباره این موضوع حرف های زیادی دارند و هر کسی از زاویه ای به قضیه نگاه می کند. اما یک نکته علمی هست که همه روی آن توافق دارند و آن هم ریسک بیماری های ژنتیکی است. به طور معمول احتمال بروز مشکلات ژنتیکی در ازدواج های غریبه حدود دو تا سه درصد است اما وقتی صحبت از ازدواج فامیلی می شود این آمار به چهار تا پنج درصد می رسد.
شاید در نگاه اول این تفاوت یک یا دو درصدی خیلی به چشم نیاید ولی وقتی آن را در آمار کل تولدها ضرب می کنیم با عدد نگران کننده ای روبرو می شویم. به همین خاطر است که اگر بخواهیم بدون آزمایش های ژنتیکی دقیق و مشاوره پزشکی ازدواج فامیلی را توصیه کنیم عملاً داریم بار سنگین مشکلات جسمی و فشارهای مالی را به دوش جامعه و خانواده ها می گذاریم که به هیچ وجه قابل چشم پوشی نیست.
ازدواج فامیلی خوب است یا بد؟
اینکه ازدواج فامیلی خوب است یا بد بایستی به طور کامل مزایا و معایب آن را مورد بررسی قرار دهیم.
مزایای ازدواج فامیلی
بدون تردید یکی از مهم ترین دلایلی که باعث می شود خانواده ها به سمت ازدواج فامیلی بروند همین آشنایی قبلی است. وقتی دو طرف و خانواده هایشان از قبل یکدیگر را می شناسند اعتماد بیشتری در دلشان شکل می گیرد و احساس می کنند که احتمال خوشبختی فرزندشان بالاتر است.
وقتی عقاید و سبک زندگی و فرهنگ دو خانواده یکی باشد کشمکش های بی مورد کمتر پیش می آید و زندگی آرام تر شروع می شود. تحقیقات هم نشان داده که آمار جدایی در این پیوندها پایین تر است چون دو طرف می دانند که طلاق گرفتن نه تنها برای خودشان بلکه برای کل اعتبار فامیل پیامد دارد. حمایت های همه جانبه خانواده ها هم در روزهای سخت زندگی از مزیت های این نوع ازدواج است.
شناخت قبلی در ازدواج های فامیلی بیشتر است
شناخت عمیق از رفتار و اخلاق همسر آینده در طولانی مدت کمک می کند که زندگی دوام بیشتری داشته باشد. این شناخت فقط محدود به زن و شوهر نیست و خانواده ها هم همدیگر را خوب می شناسند.
وقتی خانواده ها با پیش زمینه ذهنی و شناخت از اخلاق و توان مالی و فرهنگی یکدیگر جلو می آیند همدلی بیشتری دارند. این شناخت باعث می شود که در مواقع بحرانی از خودگذشتگی بیشتری نشان دهند چون طرف مقابل را غریبه نمی دانند و بخشی از دنیای خودشان می بینند.
استرس در ازدواج های فامیلی کمتر است
خیلی از جوان ها قبل از ازدواج با ترس و استرس زیادی دست و پنجه نرم می کنند که آیا انتخابی که کرده اند درست است یا نه. در ازدواج فامیلی این ترس از ناشناخته بودن فرد مقابل خیلی کمتر است.
وقتی شما از کودکی با کسی بزرگ شده اید یا در مهمانی های خانوادگی او را دیده اید دیگر دغدغه کشف شخصیت او را ندارید و بهتر می دانید در شرایط سخت باید چه واکنشی داشته باشید که اوضاع را مدیریت کنید.
ارزش های فرهنگی بیشتر حفظ می شود
یکی از حسن های ازدواج فامیلی این است که ریشه ها و سنت های خانواده باقی می ماند. وقتی تفاوت فرهنگی زیادی بین دو نفر وجود داشته باشد کم کم ممکن است خانواده دچار چندگانگی شود و این موضوع در رفتار و تربیت فرزندان هم اثر بگذارد. اما در ازدواج های فامیلی این نگرانی کمتر است چون فرهنگ ها به هم نزدیک هستند و ارزش ها به همان شکل به نسل بعدی منتقل می شوند.
رفاه اجتماعی در ازدواج فامیلی بیشتر است
آمارها نشان می دهد که زوج هایی که از دل فامیل بیرون می آیند وضعیت رفاهی مناسب تری دارند. دلیلش ساده است چون خانواده های دو طرف به خاطر پیوند خویشاوندی از فرزندانشان حمایت مالی می کنند. این حمایت باعث می شود زوج جوان در شروع راه احساس تنهایی نکند و پشت گرمی داشته باشد.
این موضوع رفاه مالی و حمایت فامیلی یکی از فاکتورهای مهمی است که ازدواج فامیلی را برای خیلی ها جذاب می کند.
درصد طلاق در ازدواج های فامیلی کمتر است
بسیاری از تحقیقات تایید می کنند که طلاق در میان فامیل کمتر رخ می دهد. دلیلش هم این است که خانواده ها سعی می کنند با میانجیگری و وساطت بزرگترها از فروپاشی رابطه جلوگیری کنند.
زوج ها هم چون می دانند جدایی شان باعث بدنامی یا کدورت میان دو خانواده می شود سعی می کنند با صبر و تحمل بیشتر مشکلاتشان را حل کنند و به همین دلیل پیوندشان محکم تر باقی می ماند.
معایب ازدواج فامیلی
با تمام این حرف ها نباید معایب ازدواج فامیلی را نادیده گرفت. خیلی وقت ها به خاطر همین آشنایی طولانی مدت آدم ها یادشان می رود که باید تحقیقات دقیق و اصولی انجام دهند و همین سهل انگاری در آینده دردسرساز می شود. دخالت های بی جای اطرافیان هم که جای خود دارد.
اما مهم ترین و جدی ترین ایراد این نوع ازدواج مربوط به سلامت جسمی فرزندان و ریسک بالای بیماری های ژنتیکی است که در کشور ما یکی از دلایل اصلی معلولیت ها محسوب می شود و نمی توان به سادگی از کنارش گذشت.
دخالت خانواده ها بیشتر می شود
وقتی ازدواج فامیلی باشد مرزها کمرنگ می شوند و دخالت ها شدت می گیرد. یک بحث ساده بین زن و شوهر به سرعت به گوش کل فامیل می رسد و همه شروع به اظهارنظر می کنند. این شرایط باعث می شود حریم خصوصی زوج جوان به شدت آسیب ببیند و دیگر نتوانند مستقل برای زندگی خودشان تصمیم بگیرند.
احتمال دعوا و نزاع های خانوادگی بیشتر است
اگر بین زوجین مشکلی پیش بیاید پای فامیل وسط می آید و این یعنی درگیری بین دو خانواده. گاهی حتی بعد از اینکه زن و شوهر با هم آشتی می کنند باز هم کینه ها در دل بزرگترها باقی می ماند و روابط فامیلی که سال ها دوام داشته رو به تیرگی می رود. این یعنی با یک دعوای زن و شوهری نه تنها آبروی خودشان می رود بلکه کل مناسبات فامیل هم بهم می خورد.
احتمال سقط جنین زیاد می شود
خطر سقط جنین و مرده زایی در ازدواج های فامیلی نسبت به وصلت با غریبه ها آمار بالاتری دارد. شواهد علمی هم نشان می دهد که پیوندهای خویشاوندی چقدر ریسک های ناخواسته بارداری را افزایش می دهند.
به همین دلیل است که مشاوره پیش از ازدواج و انجام آزمایش های ژنتیکی برای کسانی که قصد ازدواج فامیلی دارند نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت حیاتی است تا بعداً دچار پشیمانی و آسیب های جبران ناپذیر نشوند.
احتمال تولد فرزند بیمار در این خانواده ها بیشتر است
واقعیت این است که ادامه روند ازدواج های فامیلی بدون بررسی های پزشکی می تواند جامعه را در آینده با چالش های بزرگی روبرو کند. روزانه تعداد زیادی نوزاد با انواع معلولیت های جسمی یا ذهنی و بیماری های خاص مثل تالاسمی و نقص ایمنی به دنیا می آیند که علت اصلی خیلی از آن ها همین ازدواج های خویشاوندی است.
این معلولیت ها فقط زندگی یک کودک را تحت تاثیر قرار نمی دهد بلکه بار سنگین عاطفی و مالی را به خانواده و جامعه تحمیل می کند. مشکلاتی مثل شب کوری و بیماری های عفونی که ناشی از کمبودهای ژنتیکی هستند در این ازدواج ها شایع تر است و این یعنی باید قبل از هر تصمیمی به فکر سلامت نسل آینده بود.