گیاه شمشاد یکی از گیاهان همیشه سبز و گل دهنده است که به خاطر ظاهر مرتب و قابلیت فرم پذیری بالا خیلی زود جای خودش را در باغچه ها و حیاط ها باز می کند. این گیاه در مجموع 176 گونه دارد و بیشتر آن ها برای پرچین سازی و هرس های شکل دار مناسب هستند. خاستگاه اصلی شمشاد نواحی غربی و جنوبی اروپا است.
با این حال در بخش هایی از جنوب آسیا از انگلستان تا شمال مراکش و همچنین در بعضی نواحی مدیترانه ای مثل ترکیه و شمال آفریقا هم رشد می کند. در ایران هم در استان های گرگان و مازندران و گیلان دیده می شود. چون شمشاد از گیاهان رایج مناطق گرم و مرطوب به حساب می آید می توان آن را هم در فضای باز و هم در فضای آپارتمان نگهداری کرد.
نام علمی این گیاه Euonymus japonicus است و به خانواده celastraceae تعلق دارد. بوته شمشاد معمولاً قدی کوتاه دارد اما در شرایط مناسب می تواند بین 1 تا 9 متر رشد کند و قطر تنه یا محور آن هم تا حدود 20 سانتی متر می رسد.
نحوه مراقبت از گیاه شمشاد
برای نگهداری درست از گیاه شمشاد رسمی باید نور متوسط تا زیاد برای آن فراهم شود. هوای خنک بهترین شرایط را برای رشد این گیاه ایجاد می کند. آبیاری منظم لازم است و رطوبت محیط هم بهتر است در بازه 50 تا 70 درصد باشد. خاک قلیایی نیز برای این گیاه مناسب تر است.
آبیاری گیاه شمشاد
آبیاری گیاه شمشاد باید با نظم انجام شود. بهتر است قبل از آبیاری دوباره خاک کمی مرطوب باشد و اجازه ندهید خاک کاملاً خشک شود. در فصل زمستان میزان آبیاری باید کمتر شود و فقط در حدی باشد که ریشه ها در خشکی نمانند. اگر رطوبت خاک کم شود نوک برگ ها شروع به خشک شدن می کند و ظاهر گیاه آسیب می بیند.
کوددهی گیاه شمشاد
برای گیاه شمشاد مصرف 5 گرم کود در هر لیتر و هر دو هفته یک بار از اردیبهشت تا شهریور کافی است. این برنامه تغذیه ای به رشد بهتر برگ ها و حفظ شادابی بوته کمک می کند.
خاک مناسب گیاه شمشاد
بهترین خاک برای گیاه شمشاد ترکیبی از خاک باغچه و مقداری ماسه است. این گیاه در خاک هایی که زهکش خوبی دارند به خوبی رشد می کند. علاوه بر این خاک قلیایی را بیشتر می پسندد و در چنین بستری وضعیت بهتری خواهد داشت.
نور مناسب گیاه شمشاد
گیاه شمشاد برای رشد مطلوب به نور کامل خورشید نیاز دارد و در محیط های آفتابی عملکرد بهتری نشان می دهد. البته در نور کم هم زنده می ماند اما رشدش کندتر می شود. اگر نور محیط کم باشد رنگ برگ ها هم ممکن است کدرتر و کم رنگ تر شود.
دمای گیاه شمشاد
دما یکی از عوامل مهم در زندگی گیاه شمشاد است. این گیاه هوای خنک را دوست دارد و در چنین شرایطی بهتر رشد می کند. وقتی دما بالا برود سرعت رشد آن کاهش پیدا می کند. اگر گرما بیش از اندازه شود برگ ها دچار سوختگی می شوند و در نهایت ممکن است از گیاه بریزند.
کاشت گیاه شمشاد
گیاه شمشاد را می توان به راحتی هم در فضای آپارتمان و هم در حیاط پرورش داد. برای کاشت در خانه بهتر است روشن ترین بخش آپارتمان انتخاب شود و گلدان ها در همان نقطه قرار بگیرند. پیش از کاشت باید گلدان با خاک برگ و کود گیاهی پر شود و سپس آبیاری اولیه انجام گیرد.
اگر قصد دارید دو بوته شمشاد کنار هم بکارید بهتر است بین آن ها حدود 70 سانتی متر فاصله در نظر بگیرید.
روش تکثیر گیاه شمشاد
بهترین زمان برای تکثیر گیاه شمشاد از اواسط بهار تا اوایل تابستان است. این گیاه را می توان از راه بذر یا قلمه تکثیر کرد اما قلمه زدن روش مناسب تر و رایج تری برای آن است.
برای تکثیر می توان از قلمه های نرم نیمه چوبی و چوبی استفاده کرد. قلمه هایی که حالت افقی دارند معمولاً شانس ریشه زایی بیشتری دارند و برای این کار انتخاب بهتری هستند.
در هنگام آماده کردن قلمه باید برگ های انتهایی حذف شوند و فقط دو یا سه برگ در بالای قلمه باقی بماند. اگر برگ های زیادی روی قلمه بماند ریشه زایی کندتر می شود و گیاه انرژی بیشتری از دست می دهد.
برای گرفتن قلمه انتهایی ساقه را حدود 7.5 سانتی متر و با چاقویی تیز به صورت اریب برش بزنید. بعد از برش بهتر است قلمه ها را در هورمون ریشه زایی فرو ببرید تا سرعت ریشه دهی بیشتر شود. سپس آن ها را در گلدان مناسب بکارید.
برای بستر کاشت می توان از ترکیب مساوی شن و پرلیت یا پیت ماس و پرلیت استفاده کرد. دو سوم ارتفاع قلمه باید در گلدانی با دهانه 4 سانتی متر قرار بگیرد. در مرحله بعد برای حفظ رطوبت روی قلمه ها را با یک کیسه پلاستیکی شفاف بپوشانید. فقط حتماً چند سوراخ روی کیسه ایجاد کنید تا هوا جریان داشته باشد و گیاه دچار خفگی نشود.
هرس کردن گیاه شمشاد:
پاییز و بهار زمان مناسبی برای هرس گیاه شمشاد می باشد. این گیاه معمولاً هر نوع هرس را به خوبی تحمل می کند و حتی اگر هرس نشود هم می تواند بوته ای متراکم و زیبا داشته باشد. شکل نهایی و اندازه بوته به نوع شمشاد بستگی دارد.
اگر بوته های جوان را به محل اصلی منتقل می کنید بهتر است ریشه ها هم هرس شوند. برای اینکه بوته حالت فشرده تر و پرپرتری پیدا کند بهتر است تا سه سال آن را به طور منظم هرس کنید.
شمشادهایی که برای پرچین یا طرح های هندسی و مجسمه ای کاشته می شوند باید بر اساس فرم پرچین و سرعت رشد گیاه در یک یا چند نوبت هرس شوند. پیش از آنکه شاخه های جدید به طور کامل سفت و محکم شوند باید شاخه هایی را که در اواخر تابستان رشد کرده اند با قیچی هرس کوتاه کرد. این کار باعث می شود فرم گیاه مرتب بماند و شاخه ها بیش از حد درهم نشوند.