راز بوی خاص نوزاد چیست؟ تقریبا در تمام فرهنگ ها و گوشه و کنار دنیا این تجربه مشترک وجود دارد که افراد با استشمام عطر تن یک نوزاد تازه متولد شده احساسی سرشار از آرامش و شادمانی عمیق پیدا می کنند. این رایحه منحصر به فرد به قدری دلنشین و آشناست که در ذهن بیشتر انسان ها نقش بسته است.
اما شاید برایتان جالب باشد بدانید که چه فرآیندهای زیستی و طبیعی پشت این بوی جادویی نهفته است. در این مطلب قصد داریم سازوکار علمی و شگفتی های پنهان در پس این رایحه دوست داشتنی را با جزئیات بررسی کنیم.
راز بوی خاص نوزاد چیست؟
عطر طبیعی پوست نوزادان فراتر از یک حس بویایی ساده عمل کرده و بستری قدرتمند برای شکل گیری پیوندهای عاطفی عمیق میان فرزند و والدین به ویژه مادر ایجاد می کند. بسیاری از والدین این رایحه ملایم و پاک را جزو آرامش بخش ترین و ماندگارترین بوهایی می دانند که در طول زندگی خود تجربه کرده اند.
کیفیت بوی بدن نوزادان تازه متولد شده تفاوت چشمگیری با بوی بدن کودکان در سنین بالاتر دارد. این تفاوت و جذابیت بویایی به اندازه ای توجه همگان را جلب کرده که شرکت های بزرگ و صاحب نام صنعت عطرسازی سال ها وقت صرف کرده اند تا بتوانند فرمول شیمیایی این رایحه معصومانه را بازآفرینی کنند و ادکلن هایی با الهام از بوی نوزاد را روانه بازارهای جهانی کرده اند.
یافته های عصب شناختی و زیست شناسی تکاملی نشان می دهند که این بوی خوشایند صرفا یک اتفاق تصادفی نیست بلکه یک ابزار هوشمندانه در طبیعت برای افزایش شانس بقا و مراقبت از این موجود کوچک و بی پناه به شمار می رود.
در یک پروژه پژوهشی جالب دانشمندان واکنش حسی و مغزی زنان را به بوی نوزادان مورد ارزیابی دقیق قرار دادند. در این مطالعه سی نفر از زنان شرکت داشتند که نیمی از آن ها تجربه زایمان و مادری را چشیده بودند و نیمی دیگر تا آن زمان فرزندی نداشتند.
پژوهشگران لباس های نوزادانی را که کمتر از چهل و هشت ساعت از زمان تولدشان می گذشت و هیچ نسبتی هم با این افراد نداشتند در اختیار شرکت کنندگان قرار دادند. نتیجه آزمایش های تصویربرداری عصبی بسیار شگفت انگیز بود زیرا اسکن مغزی نشان داد که استشمام این رایحه بلافاصله مسیرهای عصبی حس بویایی و مراکز پاداش را در مغز هر دو گروه از زنان به شدت فعال می کند.
تمامی شرکت کنندگان حس خود را پس از بو کردن نوزاد حالتی شبیه به هیپنوتیزم توصیف کردند و آن را عطری بسیار آرامش بخش و نشاط آور دانستند.
علت راز بوی خاص نوزاد چیست؟
دانشمندان برای ریشه یابی این پدیده بیولوژیکی به چند عامل زیستی مهم اشاره می کنند:
- نخستین عامل وجود ترکیبات آلی و ترشحات خاصی است که از غدد عرق نوزاد ساطع می شود و این ترکیبات شیمیایی پوست لطیف او را با هاله ای از بوی مطبوع می پوشانند.
- عامل دوم به سیستم متابولیسم و فرآیند تغذیه نوزاد در بدو تولد برمی گردد. ماندگاری این رایحه ویژه معمولا چند هفته بیشتر طول نمی کشد چرا که با رشد نوزاد و تغییر در سوخت وساز بدن او و همچنین آغاز مصرف انواع دیگر خوراکی ها پس از دوران وابستگی صرف به شیر مادر ترکیب بویایی بدن نیز دستخوش تغییرات تدریجی می شود.
- عامل سوم که اهمیت بسیار بالایی دارد به ماده ای به نام ورنیکس کازئوزا مربوط می شود. این پوشش محافظ سفیدرنگ و موم مانند در دوران جنینی تمام سطح پوست جنین را درون مایع آمنیوتیک رحم می پوشاند تا از آسیب های احتمالی محافظت کند. پس از تولد بخش عمده ای از این لایه جذب پوست لطیف نوزاد می شود و اثرات ملایم آن حتی بعد از نخستین شست وشو بر روی تن نوزاد باقی می ماند و این عطر خاص را ماندگار می کند.
فواید بوی خوش بدن نوزادان
صرف نظر از تمام فرضیات علمی به نظر می رسد این هدیه زیستی بخشی از برنامه شگفت انگیز طبیعت است تا اطرافیان در همان لحظات نخستین دیدار دلباخته این موجود ضعیف و نیازمند شوند و با تمام توان از او مراقبت نمایند.
این رایحه دل انگیز به مادر امکان می دهد که فرزند خود را حتی با چشم بسته در میان دیگر نوزادان بازشناسد و پایه های یک ارتباط عاطفی ناگسستنی را بسازد.
تحقیقات عصب شناسی تایید می کنند زمانی که یک مادر فرزند دلبندش را به آغوش می کشد و عطر تن او را تنفس می کند مراکز دوپامین و لذت در سیستم عصبی او روشن می شوند. این اتفاق به این معناست که طبیعت طراحی شده است تا مادر در حین گذراندن وقت در کنار نوزاد و رسیدگی به نیازهای او احساس سرزندگی و رضایت درونی فوق العاده ای را تجربه نماید.