علائم و درمان اضطراب اجتماعی
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که قبل از ورود به یک جمع ناشناس، تپش قلب بگیرید، کف دست هایتان عرق کند و احساس کنید همه در حال قضاوت شما هستند. اگر این احساس فقط یک استرس زود گذر قبل از یک سخنرانی مهم باشد، کاملا طبیعی است؛ اما اگر این ترس به حدی است که شما را از حضور در اجتماع، پیشرفت شغلی یا پیدا کردن دوستان جدید بازمیدارد، ممکن است پای اضطراب اجتماعی در میان باشد.
امروز در آلامتو مقاله ی تحت عنوان علائم اضطراب اجتماعی چیست؟ علت + درمان و بهترین قرص را می توانید مشاهده کنید.
همچنین بخوانید: چگونه اضطراب جدایی کودک از مادر را کاهش دهیم؟ بهترین سن جدایی کودک
اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی) چیست؟
اضطراب اجتماعی که در گذشته به آن فوبیای اجتماعی هم میگفتند، چیزی بسیار فراتر از یک خجالت ساده است. این اختلال نوعی ترس شدید و مداوم از زیر نظر بودن و قضاوت شدن توسط دیگران است. فرد مبتلا دائما نگران است که مبادا کاری کند که باعث تحقیر، شرمندگی یا تمسخر او شود. این ترس میتواند به قدری فلج کننده باشد که فرد تمام تلاش خود را میکند تا از موقعیت های اجتماعی دوری کند.
مهمترین علائم اضطراب اجتماعی چیست؟
علائم این اختلال معمولا در موقعیت هایی مثل صحبت در جمع، غذا خوردن جلوی دیگران، ملاقات با افراد جدید یا حتی تماس های تلفنی بروز میکند و به دو دسته اصلی تقسیم میشود:
۱. علائم جسمی (فیزیکی)
وقتی مغز احساس خطر میکند (حتی خطر غیر واقعی قضاوت شدن)، بدن واکنش های فیزیکی نشان میدهد. این واکنشها شامل سرخ شدن صورت و احساس گر گرفتگی، تپش قلب شدید و احساس تنگی نفس، لرزش دستها یا لرزش صدا هنگام صحبت کردن، عرق کردن بیش از حد، ناراحتی معده، حالت تهوع یا احساس پرواز پروانه ها در شکم و همچنین خشکی دهان و احساس گرفتگی عضلات است.
همچنین بخوانید: کدام منیزیم برای استرس و اضطراب و درمان افسردگی خوب است؟
۲. علائم روانی و رفتاری
- این علائم در ذهن و رفتار فرد نمود پیدا میکنند:
- ترس شدید از قضاوت شدن یا مسخره شدن توسط دیگران
- نگرانی روزها یا هفته ها قبل از یک رویداد اجتماعی (اضطراب پیش بینی کننده)
- اجتناب از ارتباط چشمی با دیگران
- مرور مداوم و وسواس گونه ی رفتارها بعد از پایان یک مهمانی (نشخوار فکری: کاش اون حرف رو نمیزدم!)
- فرار از موقعیت هایی که ممکن است مرکز توجه قرار بگیرند
علت بروز اضطراب اجتماعی چیست؟
مثل بسیاری از مسائل مربوط به روان، یک دلیل واحد برای این اختلال وجود ندارد، بلکه ترکیبی از چند عامل باعث بروز آن میشود:
ژنتیک و وراثت: اگر یکی از اعضای درجه یک خانواده شما (پدر، مادر، خواهر یا برادر) به اضطراب اجتماعی مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما نیز بیشتر است.
ساختار مغز: بخشی در مغز به نام«آمیگدال وجود دارد که مرکز کنترل ترس است. در افراد مبتلا به فوبیای اجتماعی، این بخش بیش از حد فعال است و در موقعیت های عادی، پیام خطر و ترس شدید صادر میکند.
تجارب منفی گذشته: تجربه قلدری شدن در مدرسه، تمسخر، طرد شدن توسط همسالان یا حتی داشتن والدین بسیار کمال گرا و کنترل گر میتواند زمینه را برای این اختلال در بزرگسالی فراهم کند.
محیط و یادگیری: گاهی اوقات کودکان رفتار اضطرابی را با مشاهدهی والدین مضطرب خود یاد میگیرند و الگوبرداری میکنند.
همچنین بخوانید: در هنگام حمله پانیک چکار کنیم؟ اقدامات اورژانسی به فرد پانیک شده
راههای درمان اضطراب اجتماعی
خبر خوب این است که اضطراب اجتماعی یکی از قابل درمان ترین اختلالات روانشناختی است. درمان های اصلی شامل موارد زیر است:
درمان شناختی رفتاری
این روش، استاندارد طلایی برای درمان اضطراب اجتماعی است. در جلسات CBT، روان درمانگر به شما کمک میکند تا افکار منفی خود را (مثل: همه دارن به لرزش دست من نگاه میکنن و تو دلشون بهم میخندن) شناسایی کرده و آنها را با افکار واقع بینانه جایگزین کنید.همچنین در این روش از تکنیکی به نام مواجهه درمانی استفاده میشود؛ یعنی درمانگر به صورت تدریجی و در یک محیط امن، شما را با موقعیت های ترسناک تان روبرو میکند تا مغزتان یاد بگیرد که این موقعیت ها خطری ندارند.
تغییرات سبک زندگی و تکنیک های آرام سازی
مدیتیشن و ذهن آگاهی: به شما کمک میکند در لحظه حال بمانید و از نشخوار فکری درباره گذشته یا آینده رها شوید.
ورزش منظم: ورزش هایی مثل یوگا، شنا یا حتی پیاده روی ترشح هورمون های استرس را کاهش میدهند.
کاهش مصرف کافئین: قهوه و نوشیدنی های انرژ یزا میتوانند علائم فیزیکی اضطراب (مثل تپش قلب) را تشدید کنند.
بهترین قرص برای درمان اضطراب اجتماعی
توجه بسیار مهم: تمامی داروهای اعصاب و روان باید صرفا با تجویز و تحت نظر روانپزشک مصرف شوند. مصرف خود سرانه میتواند عوارض جبران ناپذیری داشته باشد.پزشکان معمولا بسته به شدت علائم شما، یکی از دسته های دارویی زیر را تجویز میکنند:
۱. داروهای ضد افسردگی
این داروها به عنوان خط اول درمان دارویی برای اضطراب اجتماعی شناخته میشوند. آنها با تنظیم سطح سروتونین (هورمون شادی و آرامش) در مغز، به مرور زمان اضطراب را کاهش میدهند. تاثیر این داروها معمولا بین ۲ تا ۶ هفته بعد از شروع مصرف خود را نشان میدهد.
- سرترالین: یکی از پرکاربردترین داروها با عوارض جانبی نسبتا کم که برای فوبیای اجتماعی بسیار موثر است.
- پاروکستین : دارویی بسیار قوی برای کنترل استرس های اجتماعی.
- فلوکستین و ونلافاکسین نیز در این دسته قرار دارند.
همچنین بخوانید: علائم پانیک شدن یا حمله عصبی شدید چیست؟ چه قرصی برای حمله پانیک خوبه؟
۲. بتابلوکرها (مثل پروپرانولول)
اگر مشکل اصلی شما علائم فیزیکی است (مثل لرزش صدا و تپش قلب قبل از یک کنفرانس یا مصاحبه کاری)، بتابلوکرها معجزه میکنند. پروپرانولولبا مسدود کردن اثر آدرنالین، جلوی واکنش های فیزیکی ترس را میگیرد. این دارو معمولا به صورت در صورت نیاز (مثلا یک ساعت قبل از سخنرانی) تجویز میشود، نه به عنوان یک داروی روزانه برای درمان ریشه ای.
۳. داروهای ضد اضطراب سریع الاثر
داروهایی مثل کلونازپام یا آلپرازولام در کوتاه ترین زمان ممکن سطح اضطراب را پایین می آورند. اما به دلیل خطر وابستگی (اعتیاد) و ایجاد خواب آلودگی، پزشکان معمولا آنها را فقط برای دوره های بسیار کوتاه و شرایط حاد تجویز میکنند.
راهکارهای خودیاری در خانه برای کاهش اضطراب اجتماعی
در کنار درمان های تخصصی، رعایت برخی راهکارهای ساده در خانه میتواند به کاهش علائم اضطراب اجتماعی کمک کند. سعی کنید به تدریج خود را در موقعیت های اجتماعی کوچک و کم استرس قرار دهید و از اجتناب کردن مداوم بپرهیزید، زیرا فرار از موقعیت های ترس آور در بلندمدت اضطراب را تشدید میکند. انجام تمرین های تنفس عمیق، آرام سازی عضلات، مدیتیشن و فعالیت بدنی منظم نیز میتواند به کاهش تنش و افزایش آرامش کمک کند. علاوه بر این، داشتن خواب کافی، کاهش مصرف کافئین، الکل و سیگار و یادداشت کردن موفقیت های کوچک روزانه، به مرور زمان باعث افزایش اعتماد به نفس و مدیریت بهتر اضطراب خواهد شد.
آیا اضطراب اجتماعی درمان قطعی دارد؟
اضطراب اجتماعی در بسیاری از افراد با درمان مناسب به طور چشمگیری قابل کنترل است و حتی ممکن است علائم آن تا حد زیادی برطرف شود. درمان شناختی رفتاری آموزش مهارته ای مقابلها ی و در صورت نیاز مصرف داروهای تجویز شده توسط روانپزشک، از موثرترین روشهای درمان این اختلال هستند. مدت زمان درمان به شدت علائم، شرایط فرد و میزان همکاری او در روند درمان بستگی دارد، اما هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال دستیابی به نتایج بهتر و بازگشت به زندگی عادی بیشتر خواهد بود.
عوارض درمان نکردن اضطراب اجتماعی
اگر اضطراب اجتماعی درمان نشود، ممکن است باعث:
- افسردگی
- کاهش اعتماد به نفس
- انزوای اجتماعی
- افت عملکرد تحصیلی یا شغلی
- سوءم صرف الکل یا مواد مخدر
- افزایش خطر ابتلا به سایر اختلالات اضطرابی شود.
همچنین بخوانید: علائم فشار عصبی چیست؟ روشهای درمان فشار عصبی و استرس بالا در خانه
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر ترس و اضطراب شما در موقعیت های اجتماعی بیش از ۶ ماه ادامه داشته باشد و به گونها ی باشد که در کار، تحصیل یا روابط خانوادگی و دوستانهت ان اختلال ایجاد کند، بهتر است برای ارزیابی و درمان به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید. همچنین اگر به دلیل این اضطراب از حضور در مهمانی ها، جلسات کاری، مصاحبه های شغلی یا فعالی تهای روزمره اجتناب میکنید، یا اضطراب شما با علائمی مانند افسردگی، حملات پانیک یا افکار آسیب رساندن به خود همراه است، دریافت کمک تخصصی اهمیت زیادی دارد. تشخیص و درمان به موقع میتواند از تشدید علائم جلوگیری کرده و کیفیت زندگی شما را به میزان قابل توجهی بهبود ببخشد.
سخن آخر
زندگی با اضطراب اجتماعی مانند این است که دنیا را از پشت یک شیشهی کدر و ترسناک نگاه کنید؛ اما شما مجبور نیستید تا آخر عمر این بار را به دوش بکشید. اضطراب اجتماعی یک ضعف شخصیتی نیست، بلکه یک وضعیت پزشکی و روانشناختی است که به خوبی به درمان (ترکیبی از روان درمانی و در صورت نیاز، دارو) پاسخ میدهد.اگر علائمی که در این مقاله خواندید، بخش زیادی از زندگی روزمره، روابط یا شغل شما را مختل کرده است، همین امروز اولین قدم را بردارید و با یک روانشناس یا روانپزشک مشورت کنید. رهایی از قفس اضطراب، با یک تصمیم کوچک شروع میشود.