اگر به دنبال گیاهی هستید که هم گل های رنگارنگ و چشم نواز داشته باشد و هم نگهداری از آن سخت نباشد گیاه بگونیا می تواند انتخابی عالی برایتان باشد. این گیاه حتی در گلدان و فضاهای نسبتاً کم نور نیز رشد خوبی دارد و به همین دلیل در میان گیاهان آپارتمانی بسیار محبوب است. بگونیا بیش از ۲۰۰۰ گونه مختلف دارد و بسته به نوع آن می تواند تا حدود ۱.۵ متر ارتفاع بگیرد.
این گیاه به شکل های مختلفی مانند یک ساله، چندساله، درختچه ای یا حتی بالارونده دیده می شود. گل های بگونیا نیز تنوع زیادی دارند و در رنگ هایی مانند قرمز، سفید، صورتی و زرد ظاهر می شوند. برخی از آن ها تک گل و برخی دیگر پرگل هستند و گلبرگ هایشان می تواند ساده، ظریف یا چین دار باشد.
گیاه بگونیا چه در باغچه و چه در گلدان های کوچک و بزرگ به خوبی رشد می کند و به دلیل تنوع زیاد در شکل و رنگ برگ ها و همچنین سازگاری با محیط داخل و خارج از خانه، یکی از ارزشمندترین گیاهان زینتی به شمار می رود.
گونه های گیاه بگونیا
جنس گیاه بگونیا با نام علمی Begonia از خانواده Begoniaceae است و بیش از ۲۰۰۰ گونه متنوع را در بر می گیرد. این گیاهان بومی نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری هستند و به دلیل تنوع بالا در شکل برگ، نوع رشد و فرم گل، یکی از گسترده ترین گروه های گیاهان گلدار به شمار می روند.
به همین دلیل شیوه نگهداری آن ها بسته به گونه، رقم یا هیبرید متفاوت است. در ادامه با چند گروه شناخته شده بگونیا آشنا می شویم.
بگونیای عروس (Semperflorens)
این گروه که با نام گیاه بگونیای مومی نیز شناخته می شود به دلیل برگ های براق و گل های کوچک اما پرشمار محبوبیت زیادی دارد. ریشه های این بگونیا فیبری است و اغلب به عنوان گیاه بستر در فضای سبز کاشته می شود، زیرا رشد سریعی دارد و رسیدگی چندانی نمی خواهد.
بگونیای عروس معمولاً به صورت یک ساله پرورش داده می شود و برای گلدان، فلاورباکس و سبد آویز انتخاب مناسبی است. گل ها در طیف هایی از قرمز، صورتی، زرد و سفید ظاهر می شوند و در طول فصل رشد جلوه ای مداوم ایجاد می کنند.
- زمان گل دهی: بهار تا پاییز
- نیاز به نور: نیمه سایه تا آفتاب کامل
- ارتفاع رشد: ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر
بگونیای عصایی
این گروه که اغلب با نام گیاه بگونیای بال فرشته شناخته می شود گیاهی چندساله و همیشه سبز است که به صورت قائم رشد می کند. ساقه های آن حالت چوبی و گره دار دارند و ظاهرشان یادآور ساقه بامبو است. زیبایی این بگونیا در ترکیب برگ های کشیده و گل های ظریف آن است. به همین دلیل یکی از گزینه های محبوب برای نگهداری در فضای داخلی خانه محسوب می شود.
- زمان گل دهی: فصلی
- نیاز به نور: نیمه سایه
- ارتفاع رشد: تا ۴۵ سانتی متر
بگونیای غده ای
گیاه بگونیای غده ای بیشتر به خاطر گل های درشت و نمایشی شان شناخته می شود. این گیاهان دارای غده های زیرزمینی ضخیم هستند که آب و مواد غذایی را ذخیره می کنند. گل ها معمولاً پرگلبرگ، مومی و بسیار رنگارنگ هستند و در فصل تابستان جلوه ای چشمگیر ایجاد می کنند. این نوع برای کاشت در سبدهای آویز، گلدان های بزرگ و باغچه بسیار مناسب است.
- زمان گل دهی: تیر تا اوایل مهر
- نیاز به نور: نیمه سایه
- ارتفاع رشد: ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر
گیاه بگونیای ریشه افشان
این گروه بیشتر به دلیل برگ های بزرگ و طرح دار خود پرورش داده می شود. ریزوم های ضخیم آن ها روی سطح خاک گسترش پیدا می کنند و از همان جا برگ های متنوع و اغلب رنگارنگ شکل می گیرد.
در این دسته صدها گونه و هزاران رقم وجود دارد. گل های آن معمولاً ساده و به رنگ سفید یا صورتی هستند، اما جذابیت اصلی گیاه در شاخ وبرگ آن نهفته است.
- زمان گل دهی: فصلی
- نیاز به نور: نیمه سایه تا سایه کامل
گیاه بگونیای رکس
گیاه بگونیای رکس زیرمجموعه ای از بگونیاهای ریزوماتوز می باشد که بیشتر به عنوان گیاه آپارتمانی نگهداری می شود. دلیل محبوبیت آن برگ های خاص با ترکیب رنگ های متنوع و بافت های برجسته است. به همین خاطر گاهی آن را بگونیای برگ فانتزی نیز می نامند.
گونه هایی مانند «پری» و «ملکه نقره ای» برگ هایی با درخشش متالیک دارند که در طیف سبز، بنفش یا قرمز دیده می شوند. اندازه جمع وجور این گیاه آن را برای تراریوم نیز مناسب کرده است.
- زمان گل دهی: در محیط داخلی تقریباً در تمام سال، با گل های کوچک
- نیاز به نور: نیمه سایه
- ارتفاع رشد: ۱۵ تا ۵۰ سانتی متر
بگونیای مشعل صورتی
این بگونیا گیاهی چندساله با ظاهر گرمسیری است که گل هایی قرمز و درخشان شبیه شعله آتش تولید می کند. برگ های قلبی شکل آن سبز هستند و اغلب پشت آن ها ته رنگی مایل به قرمز دیده می شود که جلوه ای خاص ایجاد می کند.
- زمان گل دهی: بهار و پاییز
- نیاز به نور: نور زیاد اما غیرمستقیم
- ارتفاع رشد: ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر
شرایط نگهداری از گیاه بگونیا
بذر گیاه بگونیا بسیار ریز است؛ به طوری که مقدار کمی از آن می تواند تعداد زیادی نهال تولید کند. در شرایط مناسب، نگهداری بگونیا چندان دشوار نیست، اما در فضای داخلی باید به نور و رطوبت کافی توجه بیشتری داشت.
نور
بگونیاها هوای گرم را دوست دارند، اما میزان نور مورد نیاز آن ها بسته به گونه متفاوت است. بیشتر آن ها در مکانی با آفتاب ملایم صبح و سایه بعدازظهر بهترین عملکرد را دارند. در مناطق بسیار گرم، تابش مستقیم و شدید خورشید می تواند به برگ ها آسیب بزند.
خاک
این گیاه به خاکی سبک با زهکشی مناسب نیاز دارد. خاک باید مرطوب بماند اما حالت غرقابی پیدا نکند. برای کاشت در گلدان می توان ترکیبی از خاک برگ، خاک باغچه و ماسه درشت استفاده کرد تا هم رطوبت حفظ شود و هم آب اضافی خارج گردد.
آب
اگرچه رطوبت یکنواخت برای گیاه بگونیا اهمیت دارد اما آبیاری بیش از حد باعث پوسیدگی ریشه می شود. زمانی آبیاری انجام شود که چند سانتی متر سطح خاک خشک شده باشد. آب را مستقیماً روی خاک بریزید و از خیس شدن برگ ها جلوگیری کنید تا بیماری های قارچی کاهش یابد.
دما و رطوبت
گیاه بگونیا محیط گرم و مرطوب را ترجیح می دهد. در فضای باز زمانی بهترین رشد را دارد که دما بالای ۱۵ درجه سانتی گراد باشد. در خانه نیز استفاده از دستگاه رطوبت ساز می تواند به حفظ شرایط مطلوب کمک کند.
کود
برای رشد بهتر، هر دو هفته یک بار از کود متعادل مانند ۱۰-۱۰-۱۰ یا ۲۰-۲۰-۲۰ استفاده کنید. در آغاز فصل رشد می توان از کود با نیتروژن بیشتر بهره برد تا رشد شاخ وبرگ تقویت شود.
تکثیر بگونیا با قلمه
یکی از ساده ترین روش های تکثیر گیاه بگونیا استفاده از قلمه ساقه یا برگ است. در بهار ساقه ای سالم به طول حدود ۱۰ سانتی متر را از زیر یک گره جدا کنید. برگ های پایینی را حذف کرده و در صورت تمایل از هورمون ریشه زایی استفاده کنید.
قلمه را در خاک سبک و مرطوب قرار دهید و با ایجاد محیطی مرطوب، مانند پوشاندن گلدان با پلاستیک شفاف بدون تماس مستقیم با گیاه، شرایط ریشه دهی را فراهم کنید. معمولاً پس از سه تا چهار هفته ریشه تشکیل می شود و چند هفته بعد می توان گیاه را به گلدان اصلی منتقل کرد.
در روش قلمه برگ نیز برگ سالمی را جدا کرده و طبق همین مراحل در بستر مناسب قرار دهید.
تکثیر گیاه بگونیا با بذر
برای کاشت بذر گیاه بگونیا می توان از سینی نشا یا گلدان کوچک استفاده کرد. بذرها باید در سطح خاک قرار بگیرند و در محیطی گرم با دمای حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد نگهداری شوند. پس از حدود سه هفته جوانه ها ظاهر می شوند.
پس از تشکیل دو برگ حقیقی، نهال ها را به فضای بزرگ تر منتقل کنید و پس از پایان سرما، آن ها را در محل نهایی بکارید.
آفات و بیماری های رایج گیاه بگونیا
رطوبت زیاد و تهویه نامناسب گیاه بگونیا می تواند باعث بروز بیماری هایی مانند پوسیدگی ساقه، بوتریتیس یا سفیدک پودری شود.
از نظر آفات نیز شپشک آردآلود، کنه های عنکبوتی، تریپس و شپشک های سپردار از مشکلات رایج این گیاه هستند. با توجه به حساسیت بگونیا به برخی سموم، پیشگیری و بررسی منظم برگ ها بهترین راه مقابله با آفات است.