مشاوره زناشویی از جمله راهکارهای تخصصی در عرصه بهداشت روان محسوب می شود که به زوج ها یاری می رساند تا دشواری ها و چالش های مسیر ارتباطی خود را به شیوه ای کارآمد و پویا سر و سامان دهند. این روزها اغلب زوجین در گذر از مسیر زندگی مشترک با مسائل یا سوءبرداشت هایی روبرو می گردند که رفع آن ها بدون بهره گیری از راهنمایی یک متخصص کار سختی به نظر می رسد.
در چنین شرایطی مشاوره زناشویی همچون ابزاری اثربخش وارد عمل می شود و با ایجاد محیطی امن و به دور از قضاوت شرایطی را مهیا می کند تا افراد بتوانند ریشه های اختلافات خود را با نگاهی عمیق واکاوی نمایند. البته کارکرد چنین مشاوره ای صرفاً به رفع تنش ها خلاصه نمی شود بلکه این مسیر در پی ارتقای مهارت های گفتگوی سازنده و مستحکم کردن پایه های اعتماد و همدلی در میان زوجین است.
مشاوره زناشویی چیست؟
همانطور که گفته شد مشاوره زناشویی شیوه تخصصی در دانش روان شناسی است که به همسران یاری می رساند تا دشواری ها و چالش های مسیر زندگی خود را به شیوه ای کارآمد مدیریت کنند. این روش برای کسانی که با مسائلی نظیر ناتوانی در برقراری گفتگوهای سازنده یا دلخوری های دیرینه و خیانت یا کاهش اعتماد مواجه هستند کارگشا می باشد.
در این فرآیند فرصتی فراهم می شود تا زوجین در فضایی حرفه ای و به دور از سوگیری مسائل درونی و هیجانات خود را بازگو نمایند.
طی این نشست ها مشاور نقشی بی طرفانه ایفا می کند تا هر دو طرف برای ریشه یابی چالش های خود گام بردارند. همسران در این فضا تشویق می شوند تا نیازهای خویش را به شکلی سازنده و بدون سرزنش بیان کنند.
آن ها می آموزند چگونه با شیوه ای سالم تعامل نمایند تا از تکرار رفتارهای آسیب زا در آینده پیشگیری شود. هدف اصلی این جلسات افزایش درک دوجانبه و ایجاد دگرگونی مثبت در شیوه رفتارهای ارتباطی است.
این خدمات صرفاً برای گره گشایی از اختلافات نیست بلکه زوجین با هدف تحکیم پیوند خود نیز از آن بهره می برند. آن ها می توانند در هر برهه ای از زندگی مشترک از زمان نامزدی تا سال ها پس از تشکیل زندگی برای بهبود رابطه از این یاری تخصصی استفاده نمایند تا پیوندی مستحکم تر و سالم تر بسازند.
مزایای مشاوره زناشویی چیست؟
به جرات می توان گفت مشاوره زناشویی برای زوجین امتیازات فراوانی به همراه دارد. از جمله اینکه همسران را توانمند می سازد تا با موانع گوناگون زندگی مشترک به گونه ای اثرگذار برخورد کنند. ارتقای مهارت های کلامی یکی از مهم ترین این امتیازات است. ریشه بسیاری از تنش ها در روابط ناتوانی در ابراز درست احساسات است. این مشاوره به همسران می آموزد چگونه بدون قضاوت به تعامل با یکدیگر بپردازند.
دیگر مزیت این مسیر تقویت اعتماد و حس همدلی است. هنگامی که افراد به دقت به نیازهای یکدیگر گوش می سپارند درک دوجانبه در پیوند آنان عمیق تر می شود. این رویکرد به کاهش درگیری ها می انجامد و به زوجین قدرت می دهد تا مسائل پیش رو را بهتر از گذشته مدیریت نمایند.
همچنین این فرآیند یاری رسان در شناسایی الگوهای ناسالم رفتاری است. گاهی مشکلات ریشه در عادت هایی دارند که دو طرف ناخواسته آن ها را تکرار می کنند.
تفاوت مشاوره زناشویی با مشاوره ازدواج
بسیاری از افراد این دو مقوله را یکسان می پندارند. اما باید گفت که مشاوره ازدواج عمدتاً پیش از پیوند رسمی انجام می پذیرد. همسران در آن مرحله می کوشند تا شناختی عمیق تر به دست آورند و ارزش ها و انتظارات خود را بررسی کنند.
این در حالیست که مشاوره زناشویی برای کسانی است که پیشتر وارد مسیر زندگی مشترک شده اند و اکنون با چالش های واقعی مانند دعواهای مکرر یا دوری عاطفی یا دخالت اطرافیان و تقسیم مسئولیت ها روبه رو هستند.
مشاوره زناشویی فقط برای زوج های در آستانه جدایی نیست
باوری نادرست وجود دارد که مراجعه به مشاور تنها مختص کسانی است که رابطه شان به بن بست رسیده است. در واقعیت بسیاری از همسران زمانی که چالش ها هنوز حاد نشده اند برای پیشگیری و استحکام رابطه گام برمی دارند؛ درست مانند مراجعه به پزشک برای چکاپ سالانه. گاهی نشست های کوتاه مانع عمیق تر شدن سوءتفاهم ها می گردد و پیوند میان زوجین را به سطحی بالاتر از صمیمیت سوق می دهد.
مشاوره زناشویی در حل چه اختلافاتی به زوجین کمک می کند؟
وجود اختلاف در زندگی مشترک امری طبیعی به نظر می رسد اما زمانی که این تضادها بی پاسخ می مانند تمامی ابعاد زندگی تحت تأثیر قرار می گیرند. مشاوره زناشویی در زمینه های زیر یاری رسان است:
دعواها و بحث های تکراری
شاید بارها سر موضوعات مشخصی همچون نظم محیط خانه یا دیر رسیدن یا نحوه مدیریت مخارج بگو مگو کرده باشید اما هیچ تغییری حاصل نشده باشد. مشاور یاری می دهد تا درک کنید پشت این جدل های ظاهراً ساده چه نیازهای عاطفی پنهانی نهفته است. برای نمونه بحث بر سر دیر آمدن ممکن است در واقع نشانه ای از حس نادیده گرفته شدن باشد.
سوءتفاهم و ناتوانی در گفت وگو
بسیاری از چالش ها از شیوه کلام آغاز می گردد. وقتی شخصی گلایه می کند که تو هرگز به حرفم اهمیت نمی دهی و طرف مقابل به دفاع یا سکوت روی می آورد مشکل پیچیده تر می شود.
اما در جلسات مشاوره زناشویی همسران می آموزند احساسات خویش را بدون سرزنش ابراز کنند و حقیقتاً شنوای حرف های همدیگر باشند تا بتوانند از چرخه معیوب سرزنش و دفاع رهایی یابند. این مهارت آموزی یکی از دستاوردهای ارزشمند مشاوره زناشویی به شمار می آید.
کاهش صمیمیت عاطفی
هنگامی که ایام با مشغله های کاری یا رسیدگی به فرزندان و خستگی های مفرط سپری می شود گاهی حس نزدیکی عاطفی کم رنگ می گردد. شاید زوج ها در کنار یکدیگر سکونت داشته باشند اما در درون احساس تنهایی کنند.
این مشاوره کمک می کند ریشه این فاصله را بیابید تا مشخص شود آیا استرس های مالی یا مداخله اطرافیان یا الگوهای کهن ارتباطی عامل آن هستند و سپس راهکارهایی برای احیای صمیمیت عاطفی بیابید.
بی اعتمادی، پنهان کاری یا خیانت
قطعا می دانید که تمامی این موارد بالا از حساسیت بالایی برخوردارند که مشاوره بستری امن مهیا می کند تا همسران بدون هراس از داوری های بیرونی درباره آسیب ها گفتگو کنند و هیجاناتشان را بروز دهند تا نهایتاً تصمیم بگیرند آیا برای ترمیم اعتماد تلاش کنند یا خیر. البته نتیجه نهایی به میزان همکاری هر دو نفر و شرایط اختصاصی زندگی بستگی خواهد داشت و نمی توان قول قطعی داد.
اختلاف بر سر مسائل مالی، خانواده ها یا تربیت فرزند
این مسائل از رایج ترین ریشه های چالش در زندگی مشترک محسوب می شوند نظیر نحوه مدیریت بودجه یا میزان دخالت والدین یا تقسیم وظایف منزل یا روش تربیت فرزند یا تصمیم های بزرگ مانند مهاجرت و تغییر حرفه. مشاور یاری می رساند تا هر دو طرف دغدغه ها و نیازهایشان را شفاف تر مطرح کنند و به تفاهم های کاربردی دست یابند.
مشکلات ارتباط عاطفی یا جنسی
برخی از زوجین در زمینه صمیمیت عاطفی یا فیزیکی با دشواری مواجه می شوند. در چنین موقعیت هایی گفتگو با فرد متخصص یاری می دهد تا علل احتمالی شامل استرس یا خستگی یا مسائل پیشین ارتباطی را شناسایی نمایید. شایسته است این مباحث را مستقیم با مشاور مطرح سازید تا راهنمایی های مقتضی را دریافت کنید.
در جلسات مشاوره زناشویی چه اتفاقی می افتد؟
نشست های درمانی که در مشاوره زناشویی صورت می گیرند اغلب با شنیدن روایت هر یک از طرفین آغاز می شوند. درمانگر می کوشد تصویری شفاف از پیوند آنان به دست آورد بدون آنکه جانب یک فرد را نگه دارد. پس از آن رفتارهای آسیب زا مانند سرزنش بی پایان یا سکوت های طولانی یا پرخاشگری یا دوری از گفتگوهای جدی شناسایی می شوند.
قسمت عمده ای از زمان جلسات به فراگیری مهارت های کاربردی اختصاص می یابد مثلاً تمرین اینکه بجای سرزنش بگوییم من چه حسی دارم و یا فراگیری راهکارهای مهار خشم هنگام بگومگو. نهایتاً زوجین با راهنمایی متخصص اهدافی واقع گرایانه برای زندگی خویش در نظر می گیرند و گام های کوچک ولی اثرگذار برمی دارند. تعداد این نشست ها بر حسب شرایط متغیر است و ممکن است گاهی تعداد محدودی جلسه کافی باشد یا گاهی نیاز به همراهی درازمدت احساس شود.
چه زمانی بهتر است از مشاوره زناشویی کمک بگیریم؟
- هنگامی که تضادها بی پاسخ می مانند و مداوم تکرار می گردند.
- زمانی که گفتگوها شتاب زده به بحث یا خاموشی مطلق می انجامد.
- وقتی یکی از همسران یا هر دو نفر حس تنهایی یا نادیده انگاشته شدن در پیوند خود دارند.
- زمانی که اعتماد لطمه دیده و رفتارهای پنهان کارانه شدت یافته است.
- وقتی تصمیم گیری های حیاتی همچون فرزندآوری یا جابجایی محل سکونت یا مدیریت بودجه با تنش فراوان همراه است.